Column Henk Jan Vroom | De ridderzit
20 maart 2024, 10:48
Dressuur
In de geschiedenis van de krijgskunst heeft het zadel een doorslaggevende rol gespeeld. Vooral de uitvinding van de stijgbeugel zorgde voor een groot militair voordeel. De Franken zouden de eersten zijn die het hulpmiddel gebruikten tijdens de slag bij Poitiers in 732. Daarna werd de stijgbeugel vrij snel in heel Europa bekend, wat de weg vrijmaakte voor de ridderlegers van de Middeleeuwen. Deze ridders zaten met gestrekte benen met hun metalen harnas stevig vastgeklemd tussen kussens voor en achter om te voorkomen dat ze tijdens een toernooi van het paard gestoten werden. Na de riddertijd werden de zadels lichter en comfortabeler voor ruiter en paard.
Huidige zadeltrend Toch herhaalt de riddergeschiedenis zich ook in de huidige zadeltrend, waarbij stevige kussen voor en achter weer terugkomen op de moderne zadels. Deze kussens gaan gepaard met een aangepaste zit met gestrekte benen, de zogenaamde “Ridderzit”. Ditmaal niet omdat de ruiter door een flinke stoot met een lans van het paard zou vallen, maar simpelweg omdat de ruiters hun eigen evenwicht niet meer kunnen houden en afhankelijk zijn geworden van een zadel dat aan alle kanten steun biedt.
Pijnlijke ervaring Het nadeel van deze steunzadels is dat de ruiter in een houding gedwongen wordt en niet meer vrij is om mee te bewegen met de gangen van het paard. In plaats van een schommelend meegaand bekken, zie je stijf rechtop zittende ruiters en amazones, die in uitgestrekte gangen loskomen van het zadel. Zelfs in de dressuurtop zie je combinaties waarbij de ruiter centimeters uit het zadel komt. Dat lijkt me een pijnlijke ervaring. Gelukkig hebben slimme fabrikanten ook daar wat op gevonden door ondergoed te produceren met zogenaamde ‘pads’: opvullingen die het stoten in het zadel afdempen in de gevoelige delen. Maar eigenlijk is dat toch een rare ontwikkeling…
Gestrekte benen Door deze manier van rijden met gestrekte benen is er nauwelijks nog inwerking mogelijk van de ruiterzit. Hierdoor is de ruiter vooral afhankelijk van hulpen met het bit en de sporen. Voor een mooi door het lichaam gaand paard is het nodig dat de ruiter de beweging van de paardenrug kan volgen en met gewichtshulpen in kan werken. Deze hulpen zijn subtiele natuurlijke hulpen en niet belastend voor het paard. De andere hulpen zouden hooguit aanvullend moeten zijn.
Ouderwets zadel Ik zou ruiters die met gestrekte benen rijden, aanraden om eens een ‘ouderwets’ zadel te lenen. Dat is een zadel dat niet zoveel steun biedt en een lepel heeft die het toestaat om je evenwicht aan te passen aan de beweging van het paard. Voor een ruiter die gewend is om met veel kussens en een holle lepel te rijden zal het eerst moeilijk zijn om het evenwicht te bewaren, maar op den duur raak je eraan gewend om zelf veel dynamischer te zitten. Door met je zit in te werken, zal je merken dat de andere hulpen veel minder nodig worden. Trage paarden worden weer vlotter en vluchtende paarden worden rustiger. En dat ‘steunzadel’, dat zet je gewoon op Marktplaats. Er zijn vast nog mensen die deze column niet gelezen hebben!