Sportmassage, ondersteuning van de paarden

Rosanne Tijssen, voorzitter VPSN (vereniging paarden sportmasseurs Nederland) legt het uit en vertelt over de voordelen van sportmassage.

Binnen wettelijke kaders werken

Rosanne vertelt: “De VPSN heeft hierover actief contact gehad met de NVWA (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit). Daardoor weten wij nu beter hoe onze leden binnen de wettelijke kaders kunnen blijven werken én professioneel kunnen communiceren richting hun klanten.” 

Ze vult aan: “Een sportmassage is bedoeld als preventie en kan daarnaast ingezet worden na bijvoorbeeld een zware training of wedstrijd. Heeft een paard klachten zoals bijvoorbeeld kreupelheid dan gaat het om een diergeneeskundige handeling en moet je naar een dierenarts  of dierfysiotherapeut.

Preventief masseren

“Sportmassage voor paarden krijgt steeds meer naam in de hippische wereld. Hier zijn wij als VPSN uiteraard ontzettend blij mee. Inhoudelijk betekent dit dat wij paarden preventief masseren, wat ervoor zorgt dat blessures voorkomen kunnen worden. Bij de humane sporters is dit heel gebruikelijk en nu volgen ook onze sportpaarden. Een mooie ontwikkeling, want voorkomen is altijd beter dan genezen.”

Breder draagvlak

“Het is mooi om te zien dat het vak paarden sportmasseur een steeds breder draagvlak krijgt en dat het binnen het management van de paarden een steeds belangrijkere plek inneemt. Paardeneigenaren gaan inzien wat sportmassage voor hun dieren betekent en dat het problemen in de toekomst kan voorkomen. Sportmasseurs kennen hun competentie en zullen altijd het paard doorverwijzen naar een diergeneeskundige wanneer nodig, want met elkaar vorm je het management rondom een paard heen. Of dit nou een recreatiepaard of een paard in de topsport is.”

Fysiologische effecten van sportmassage

“Een sportmassage voor paarden heeft verschillende effecten. Zo stimuleert het de doorbloeding. Dit bevordert het herstel van spierweefsel na inspanning, doordat de bouwstoffen beter naar de spieren vervoerd kunnen worden en het helpt bij het afvoeren van afvalstoffen en vocht. Daarnaast kunnen blokkades en verklevingen in spieren en fasciale structuren worden versoepeld en ondersteund. Een belangrijke functie dus. Daarnaast heeft een sportmassage ook hormonale effecten. Als reactie op massage wordt endorfine aangemaakt. Dat is een lichaamseigen stof die functioneert als natuurlijke pijnstiller.”

“Ook wordt serotonine aangemaakt. Dit is een neurotransmitter die een grote rol speelt bij de overdracht van signalen tussen de zenuwcellen in zowel de hersenen als het lichaam van het paard. Het zorgt hierdoor voor een verbeterde stemming en zelfvertrouwen. Ook komt er dopamine vrij. Dat is ook een neurotransmitter die betrokken is bij zenuwcellen en dan voornamelijk in de communicatie tussen de cellen.”

“Het draagt bij aan het soepel uitvoeren van bewegingen en zorgt daarnaast voor een gevoel van genot en welzijn. Cortisol is een stresshormoon dat onder andere lichaamsprocessen reguleert, zoals paniek als stressreacties, en hierdoor bijdraagt aan een lagere bloeddruk en hartslag. Ook is cortisol betrokken bij de verwerking van eiwitten en het heeft een ontstekingsremmende werking.”

Nog meer voordelen

“Daarnaast heeft een massage nog meer voordelen voor paarden”, vervolgt ze. “Door het stimuleren van zenuwreceptoren en het beïnvloeden van het centrale zenuwstelsel, helpt massage om spierspanning te verminderen en spieren soepeler te maken. Massage draagt bij aan een algemeen gevoel van ontspanning, wat gunstig is voor zowel het lichaam als de geest en helpt bij het herstel van inspanning en stress. Regelmatige massages kunnen het zelfhelend vermogen van het lichaam ondersteunen en de weerstand tegen ziekten verhogen.”

“Een paard heeft een betere bewustwording van zijn lichaam. Dit wordt geregeld via de proprioceptie. Het is essentieel voor evenwicht, balans en het aanleren van bewegingen, omdat het informatie verzamelt uit de spieren en gewrichten over houding, beweging en kracht. Het correct functioneren van het spierstelsel is van belang voor het correct bewegen van het paard, maar heeft daarnaast ook invloed op het functioneren van de rest van het lichaam.”

Wanneer sportmassage?

“Sportmassage voor paarden kan op diverse wijzen ingezet worden. Zo kan je een paard zoals eerder benoemd preventief een sportmassage-consult bieden ter voorkoming van problemen, maar ook kun je dit juist voor of na een wedstrijd/training laten plaatsvinden. Dan hebben we het over een proactieve of reactieve sportmassage.”

“Een sportmassage is een massagevorm die op de twee verschillende spierlagen van het paard inwerkt. Hier zijn verschillende technieken voor mogelijk. Zoals effleurage; een zachte, glijdende bewegingen om het zenuwstelsel te kalmeren. Petrissage zijn kneedbewegingen om afvalstoffen te verwijderen en de doorbloeding te stimuleren. Door frictie, diepere wrijvingen, kunnen spiervezels rekken en littekenweefsel losgemaakt worden.”

Het consult

“Bij een sportmassage-consult uitgevoerd door een aangesloten lid van de VPSN komen verschillende aspecten aan bod. Als eerste vindt er een gesprek plaats met de eigenaar waarin de gegevens van een paard worden genoteerd en de doelstelling van het consult wordt besproken. Alles wordt genoteerd in een anamneseformulier. De masseur kan dit formulier ook gebruiken bij het doorverwijzen naar een dierenarts, indien nodig is. Dan volgt een eerste palpatie als het paard zo ‘koud’ van stal komt. Op deze wijze kan de masseur voelen waar er aandachtspunten zijn en waar het paard wel of niet reageert.”

“Ook wordt er gelet op temperatuurverschillen en op de aanwezigheid van bijvoorbeeld zwellingen. Vervolgens is er een bewegingsonderzoek. Beweging van het paard geeft een sportmasseur veel informatie. Een paard kan bij voorkeur op een harde en op een zachte ondergrond beoordeeld worden. Op de harde ondergrond stapt en draaft het paard aan de hand naar en van de masseur af. Op de zachte zandbodem wordt het paard aan de longe/lange lijn op een cirkel bekeken.”

“Deze beoordeling kan in alle gangen plaatsvinden om een compleet beeld te vormen. Aan de hand van alle informatie volgt de massage. Een sportmasseur die is aangesloten bij de VPSN werkt altijd volgens een professioneel protocol, met aandacht voor preventie, welzijn en samenwerking met andere specialisten. Alle leden zijn correct opgeleid en volgen ieder jaar een verplichte bijscholing waardoor alle kennis up-to-date blijft. Zo weet je als paardeneigenaar zeker dat jouw paard in goede handen is.”

Tekst: Rosanne Tijssen | Foto’s: Ruyterbosch Multimedia