Communiceren met je paard volgens Daniëlle Meyboom: “Positieve bekrachtiging”

Paardvriendelijke insteek

Danielle vertelt: “Ik definieer mijn werk als positieve gedragstraining in combinatie met horsemanship Horsemanship, of ‘paardmensschap’.” een term die Daniëlle filosoferend introduceert tijdens ons gesprek, betekent voor haar ‘vakmanschap binnen de paardenwereld’. Als mensen aan Daniëlle vragen wat voor werk zij doet, dan zegt ze dat ze de band tussen mens en paard verbetert. 

“En als ze dan nog steeds geïnteresseerd zijn”, zegt Daniëlle lachend, “dan leg ik uit dat ik mensen help met jonge paarden opleiden, gedragstrainen en probleemgedrag.” Dit doet ze aan de hand van grondwerk en mens en dier leren elkaar beter te begrijpen. “En dat vanuit de insteek dat het paardvriendelijk is, gericht op wat het paard snapt en met aandacht voor zijn emoties.”

Andere insteek dan Natural Horsemanship

Er komt steeds meer aandacht voor Natural Horsemanship; een trainingswijze die nadruk legt op de gelijkheid tussen mens en paard, maar dat is een fundamenteel andere insteek dan Daniëlle’s trainingsmethode: “Met Natural Horsemanship wordt er heel erg gekeken naar hoe paarden onderling met elkaar omgaan. Dat is natuurlijk heel mooi, maar we moeten wel blijven realiseren dat wij andere dingen willen van een paard dan dat een paard van een paard zou willen en dan kan je dus niet alleen kijken naar de natuur van het paard.” 

Vanuit de traditionele paardentraining zijn mensen al tevreden als het paard ‘gewoon’ doet wat hem gevraagd wordt. Er is daarbij weinig of geen aandacht voor de emoties van het paard. “Dat is voor mij juist heel essentieel. Dat betekent niet dat hij het altijd maar leuk moet vinden, want het leven is niet alleen maar leuk, maar ik erken wel dat hij iets niet leuk vindt.”

Paardencommunicatie

Het begint allemaal met elkaar beter leren begrijpen. Als basis wordt hiervoor het leerquadrant gebruikt. “De communicatie is het wijken voor druk en het belonen.” Met andere woorden, ‘positieve straf’ en ‘positief bekrachtigen’. ‘Straf’ klinkt dan meteen wel heftig, maar dat valt wel mee: “Iedere druk is uiteindelijk vervelend, maar je hebt wel verschil tussen irritant of pijnlijk. En ik probeer wel altijd in het irritante te blijven.” 

Leerquadrant

Lichte druk

Elkaar begrijpen en de emoties van je paard (h)erkennen is dus belangrijk, maar hoe communiceert een paard wat hij denkt en voelt? “Dat zie je aan zijn hele gedrag. Aan z’n houding, mond, ogen”,  zegt Daniëlle. Ze legt erkenning van emoties uit aan de hand van een voorbeeld met trailerladen: “Een paard wil zo’n trailer natuurlijk helemaal niet in.” Met lichte druk vraagt ze het paard om de trailer in te stappen. Zodra hij dat doet, verdwijnt de druk direct als beloning. Door dit te herhalen, leert het paard dat de trailer helemaal niet zo spannend is; hij hoeft alleen stil te staan. “Dat is logisch voor ons, maar dat moet je aan een paard eerst uitleggen.”

 Hoe zit het met de emotieherkenning van paarden richting ons? Daniëlle vertelt dat er onderzoek is gedaan naar emotieherkenning bij paarden en dat paarden veel beter onze emoties kunnen lezen dan dat je misschien zou denken, ze kunnen het zelfs van een foto. “Als paarden al van foto’s onze emoties kunnen lezen, hoezo zouden ze dan in het echt niet begrijpen dat ik snap dat ze het moeilijk hebben?” Je paard positief belonen, ook als hij iets spannend vindt, loont: hij voelt zich veiliger en werkt de volgende keer weer graag met je samen.

Het ligt altijd aan ons

Daniëlle vindt het dan ook onzin als mensen zeggen dat je je paard niet moet laten merken dat je angstig bent, omdat hij er dan gebruik van zal maken. “Paarden zijn niet continu bezig om te bedenken hoe ze ons het leven zo zuur mogelijk kunnen maken. Hij wil alleen maar de tijd die hij met jou spendeert zo goed mogelijk doorkomen. Het ligt áltijd aan ons.”

Duidelijke taal dus, maar hoe communiceert een paard dan dat hij graag met je werkt? Daniëlle laat het zien. Haar paarden komen zelf naar haar toe als ze naar de wei loopt, pakken zelf het bit aan, parkeren zichzelf voor het krukje, zodat Daniëlle makkelijk kan opstappen. Wat mij opvalt is dat ze expliciet blijft belonen voor dit gedrag van haar paarden. Niet alleen leert ze haar paarden dat werken leuk is, ze houdt het ook leuk. 

Oprechte waardering tonen

“Ik ben ervan overtuigd dat een paard eigenlijk alles leuk vindt om te doen, als hij oprechte waardering krijgt als we iets gaan doen.” Een leuke bijkomstigheid van het positief trainen is niet alleen de oprechte waardering naar je paard, maar ook hoe je naar je paard en de training kijkt: “Je gaat veel meer leren kijken naar wat er wel goed gaat, in plaats van dat je alleen kijkt naar wat er niet goed gaat.”

Verantwoordelijkheid

Soms communiceren paarden dat ze minder enthousiast zijn om iets te doen, bijvoorbeeld rijden. Je kunt daarop besluiten om dan niet te rijden, maar als een paard bijvoorbeeld meer in beweging moet, omdat hij te zwaar is, dan blijf jij verantwoordelijk voor je paard en zal hij toch aan het werk moeten. Dan kies je voor zijn fysieke gezondheid boven zijn mentale gezondheid op dat moment. 

Paradox

Er is dus een paradox: communicatie wordt gebruikt om zowel ‘macht’ bij je paard af te dwingen als de band te versterken. Met andere woorden, enerzijds is het paard een ‘object’ dat getraind moet worden, anderzijds is het dier een ‘subject’ dat als trainingspartner wordt beschouwd. Daniëlle zegt dat het een kwestie van geven en nemen is: “Ik zeg altijd: ‘49% van de stemmen is voor het paard, 51% is voor mij’. Als het erop aankomt, beslis ik.”

Tekst: Kyara Sansaar