Van vrachtwagen tot wedstrijdring: welzijn als basis van presteren

Madeleine Broek

Een van de mensen die precies weet wat daarbij komt kijken, is groom Madeleine Broek. Zij werkt al jarenlang voor TeamNL-ruiter Marc Houtzager en werd enkele jaren geleden tijdens de FEI Awards uitgeroepen tot beste groom ter wereld. Waar het publiek vooral de sport ziet, leeft zij wekenlang tussen vrachtwagens, stallen en wedstrijdroutines. “Ik vertrek altijd op dinsdag of woensdag met de paarden naar concours en ga op zondagavond weer naar huis”, vertelt Madeleine. “De ervaring is dat paarden ’s nachts het rustigst reizen.”

Strak ritme

Dat reizen gebeurt volgens een strak ritme. Onderweg blijven voer- en drinkschema’s zoveel mogelijk gelijk aan thuis. Voor langere concoursen wordt voer vooruit geregeld en ook het ruwvoer krijgt veel aandacht. Op internationale wedstrijden is meestal keuze uit verschillende soorten hooi en ook stro of zaagsel voor de boxen wordt zorgvuldig afgestemd op wat paarden gewend zijn. Tijdens lange ritten worden paarden tussendoor uitgeladen, gestapt en gecontroleerd. Een paard dat minder drinkt of onrustig wordt, krijgt direct aandacht. Achter iedere internationale wedstrijd gaat een logistieke wereld schuil waarin welzijn geen detail is, maar de basis van alles.

Regelmaat

Eenmaal aangekomen op concours begint direct de volgende routine. Paarden worden eerst gecontroleerd door dierenartsen voordat zij de stallen in mogen. Daarna worden de boxen ingericht, water klaargezet en krijgen de paarden vooral rust. Op veel concoursen liggen de stallen bewust afgezonderd van het publiek en gaat enkele uren na afloop van het programma het licht uit. ’s Nachts is er bewaking aanwezig op stal en grooms blijven voortdurend bereikbaar. Alles draait om regelmaat: voeren, stappen, beweging en voldoende herstelmomenten tussen de wedstrijden door.

Fair play

Ook buiten de wedstrijdring wordt streng toegezien op paardenwelzijn. FEI-stewards controleren dagelijks de omstandigheden op stal en in de losrijpistes. Patrick Bosman, al jarenlang steward op internationale concoursen, noemt daarbij twee duidelijke kernwoorden: “Fair play en horse welfare. Het laatste is natuurlijk een hot item.” Volgens Patrick werken stewards in Nederland nauw samen. “We onderhouden ook appcontact over situaties die gebeuren op concours. Hoe moeten we ergens mee omgaan en wat zou de ander gedaan hebben?” Juist die onderlinge afstemming zorgt ervoor dat er steeds eenduidiger wordt gehandeld rondom paardenwelzijn.

Standaard afgesproken

Volgens Patrick is er de afgelopen jaren veel veranderd binnen de sport. Trainingsmethoden worden kritischer bekeken en er is meer overleg tussen ruiters, trainers, chefs d’équipe en officials over wat wel en niet wenselijk is. “Gezamenlijk is er een standaard afgesproken”, vertelt hij. “Op een groot kampioenschap zijn er zo’n 15 stewards in functie, en onze rol is controleren of we inderdaad aan die standaard voldoen.” Ingrijpen is volgens hem zelden nodig. Juist omdat iedereen zich goed bewust is van het belang van paardenwelzijn.

Onzichtbaar team

Achter iedere foutloze ronde staat uiteindelijk een team van grooms, dierenartsen, stewards en verzorgers dat vrijwel onzichtbaar werkt, maar essentieel is voor het welzijn van de paarden. Juist tijdens een mondiaal evenement als het WK in Aken wordt dat zichtbaar. In het stadion klinkt applaus wanneer een paard foutloos finisht. Achter de schermen zijn het vaak de kleine dingen die tellen: een rustige wandeling in de ochtend, een schone stal of een groom die aan één blik genoeg heeft om te zien hoe een paard zich voelt.

Enthousiast de wagen op

Misschien schuilt daarin wel de stille kracht van de topsport. Niet alleen in winnen, maar in het besef dat topprestaties alleen mogelijk zijn wanneer een paard zich goed voelt. Hoe dit uitpakt in de praktijk, geeft Madeleine Broek indirect aan met de woorden: “Onze concourspaarden weten het wanneer ze op wedstrijd mogen en gaan echt enthousiast de vrachtwagen op.”

Dit artikel is geactualiseerd en gebaseerd op het Paard&Sport artikel ‘Welzijn op concours’ en geplaats in het kader van de Week van het Paard: een landelijke publieksweek (23 t/m 31 mei) waarin de Nederlandse paardensector haar deuren opent voor bezoekers. Door het hele land laten maneges, stallen, fokkerijen en andere paardenbedrijven zien hoe veelzijdig de paardenwereld is en hoeveel aandacht er dagelijks uitgaat naar welzijn, verzorging en vakmanschap. Zo wil de sector nieuwe mensen kennis laten maken met de wereld achter het paard. Kijk voor meer informatie en deelnemende hippische locaties op www.weekvanhetpaard.nl