Slokdarmverlamming lijkt verantwoordelijkheid van minimaal twee chromosomen

Anders dan bij dwerggroei en waterhoofden, waarvoor een onderdeel van een chromosoom verantwoordelijk is, lijken voor deze afwijking twee van elkaar verschillende onderdelen in twee van elkaar verschillende chromosomen verantwoordelijk te zijn. 

Eerste stap op weg naar een werkende DNA-test

Ids Hellinga, die vanaf het eerste begin bij dit door de Amerikaanse Fenway Foundation geïnspireerde onderzoek betrokken is geweest, ziet de inleiding van Navid Yousefi als een eerste stap op weg naar een werkende DNA-test, waarmee voorkomen kan worden dat risicovolle paringen daadwerkelijk plaatsvinden. “We zullen ons eerst moeten concentreren op chromosoom drie, waarvan we hebben vastgesteld dat de afwijking die voor slokdarmverlamming verantwoordelijk is bij 60% van de Friese populatie voorkomt. Alleen lijkt het nu zo te zijn dat een onderdeeltje van chromosoom 9 ook actief moet zijn om het schakelaartje in chromosoom 3 te activeren. Beide signalen moeten op rood staan om het voor de slokdarmverlamming verantwoordelijke gen te activeren”, vertelde Hellinga, die ervan overtuigd is dat het onderdeel dat in chromosoom 9 het onderdeeltje in chromosoom 3 kan activeren in veel geringere mate in de Friese populatie voorkomt dan chromosoom 3, waardoor het in de ogen van Hellinga realistisch te verwachten is dat de druk op het Friese paard aanzienlijk lager ligt dan de in eerste instantie geschetste 60%. 

‘Ik zie niet hoe hiervoor binnen de populatie een oplossing gevonden kan worden’

“Voor de fokkers wordt het er niet eenvoudiger op, want moesten zij bij waterhoofden en dwerggroei op één gen letten, hiervoor zijn er twee genen in het spel en dan moeten we ook bedenken dat we nog staart- en manen eczeem en daarnaast nog een paar met erfelijkheid samenhangende problemen hebben. Eerlijk is eerlijk, ik zie niet hoe hiervoor binnen de populatie een oplossing gevonden kan worden”, aldus Hellinga, die daarbij nadrukkelijk zegt te denken aan outcross. 

Data uitwisseling

Naast Amerika is ook de Universiteit Wageningen betrokken bij het onderzoek naar het terugbrengen van erfelijke problemen bij het Friese paard. Marije Steensma is verbonden aan deze universiteit en doet promotieonderzoek naar de gezondheid van het Friese paard. “We werken nauw samen met de Fenway Foundation en wisselen data en informatie uit. Mijn eerste doel is om op basis van hun en van ons onderzoek samen een plan te maken waarmee we de inteeltproblematiek de baas worden. Eén van de zaken die daarbij zeer behulpzaam is is het feit dat we sinds 2023 het DNA van alle in Nederland geboren Friese veulens krijgen, waardoor we inzicht krijgen in de genetische diversiteit.”

‘Het is als het trekken aan een touwtje’

“Wat ik toejuich is dat het KFPS mijn onderzoek niet alleen ondersteunt door voluit mee te werken, maar er ook voor uitkomt dat er problemen zijn en dat men die de baas wil worden. Ik ben optimistisch en op basis van het aantal beschikbare Friese paarden hoop ik wel dat we binnen het ras de oplossingen kunnen vinden”, aldus Steensma, die hoopt dat de test die kan voorkomen dat slokdarmverlamming kan worden doorgegeven zeer binnenkort beschikbaar zal zijn. “Het is als het trekken aan een touwtje. Je weet dat je beet hebt, maar of je de oogst binnen een maand of pas over twee jaar kunt binnenhalen, dat is de vraag.”

Door: Jacob Melissen