Op de Europese kampioenschappen in Crozet, afgelopen weekend, stond lichtheid en ongedwongenheid centraal, met de verrichtingen van Justin Verboomen met Zonik Plus als indrukwekkende apotheose. Vrijwel iedereen was lovend over de harmonie van de hoogst geplaatste combinaties. Maar er was ook kritiek…
Dirk Willem Rosie schreef in De Paardenkrant dat “Impuls en de natuurlijke eigenschappen door streven naar harmonie (waren) ondergesneeuwd”. Ik heb me verbaasd over deze uitspraak, want harmonie is toch het hoogst haalbare? Het verschil tussen harmonie en de andere criteria (takt, ontspanning, aanleuning, impuls, rechtgerichtheid een verzameling) is dat je niet ‘een beetje harmonie’ kunt hebben, het is er of het is er niet. Net zoals je niet een beetje zwanger kunt zijn. Harmonie is het gevolg van balans en ontspanning en levert daarmee het fraaie beeld op waar we zo graag naar kijken en wat zo duidelijk werd gewaardeerd in Crozet.
De overdreven aandacht voor expressie van de afgelopen decennia heeft geleid tot dressuurproeven waar de harmonie juist ontbrak. Paarden die zichtbaar gestrest waren met onnatuurlijk grote en hoekige bewegingen werden hoog gewaardeerd. Al in Parijs was zichtbaar dat er een kentering had plaatsgevonden en werden de voorheen zo gewaardeerde grootdravers minder gewaardeerd. Dat die trend zich voortzet is voor mij en voor velen met mij een geruststellende gedachte en voor sommigen een leermomentje.
Je kunt kissebissen over de plaatsing, waar inderdaad de grote namen hoog eindigden, maar de absolute winnaar was juist een relatieve buitenstaander die een proef liet zien waar Ongedwongenheid met een hoofdletter ‘O’ geschreven stond. Dát is wat we zouden moeten willen zien als we het paardenwelzijn voorop stellen en de kritiek willen laten verstommen. Natuurlijk spelen expressie, paslengteverschil, lichaamshouding, rug- en lichaamsgebruik een rol bij het eindoordeel, maar dat mag nooit ten koste gaan van de getoonde harmonie.