Blog Liz Barclay: Een bezoek aan de Spervital hengstenhouderij-dag

18 februari 2017, 00:00 Algemeen Als mij vroeger gevraagd werd waar ik vandaan kwam en ik ‘Toldijk’ antwoordde, wist nooit iemand waar dat lag. Toen Marieke Klein Lenderink zich voorstelde als de eigenaresse van het bedrijf Spervital uit Toldijk op de door haar georganiseerde hengstenhouderij dag, viel ik dus bijna van mijn stoel! Zo’n prachtig modern bedrijf aan de Beekstraat? Op nog geen kilometer van mijn vroegere thuis? Het was echt toevallig dat ik nog in het land was. De Spervital hengstenhouderij dag bij de Radstake was met opzet weer, net als voorgaande jaren, op Valentijnsdag georganiseerd. ‘Want’, zei Marieke, ‘dit gaat toch eigenlijk ook over de liefde.’ Zo ging ze nog even door; hier bij de Radstake, was ze haar man Clemens Schiphorst tegen gekomen. ‘Daar’¦bij die paal!’ Marieke wees naar een van de zware eikenhouten gebinten van de zaal van dit alom bekende horeca bedrijf. Op vakantie geen reden voor spuiten Een goed begin is het halve werk en na Marieke’s originele inleiding en wat ondeugende geluiden van de laptop zette dierenarts Karin Hendriks de vaart er goed in met een vlot en duidelijk verhaal wat begon met de ovulatie, de eisprong en de mogelijkheden om de cyclus voorspoedig te laten verlopen en eindigde met de contracties. Als licht, warmte en goede voeding hun werk gedaan hebben dan kan de dierenarts er nog een stevig schepje bovenop doen met allerlei hormoonpreparaten om zonodig de de eisprong optimaal te maken. Daarna kan, indien nodig, ook de geboorte opgewekt worden ‘maar, niet omdat de eigenaar de volgende dag op vakantie gaat, natuurlijk! Er moet wel een duidelijk aanwijsbare reden zijn.’ Wat mij opviel, als Nederlandse wonende in Engeland, was, dat Karin regelmatig medicijnen noemde die in Europa niet toegestaan waren maar in Engeland en Amerika wel. En dat nog voor de Brexit er echt is, dacht ik, wat gaat dat over een paar jaar wel niet worden. De strenge Europese wetgeving waardoor gestimuleerd wordt zeer voorzichtig met dit soort ingrijpende middelen om te gaan is juist zo belangrijk. Nog iets wat me opviel was dat het woord ‘slacht’ nog wel eens viel, en dan in verband met medicijnen die het paard ongeschikt als vleesprodukt maken (ook weer door die strikte Europese wetgeving). Ik heb zelf eerlijk gezegd nooit meer een hap paardenrookvlees door m’n keel kunnen krijgen nadat het eerste ponietje dat ik reed bij de buren voor hoefbevangenheid afgemaakt moest worden, maar begrijp toch heel goed dat als het paard onderdeel is van een professioneel bedrijf met een grote financiele verantwoording dat dan de optie van in de wei laten inslapen niet altijd reeel is. Geruststellend woordje Ooit ben ik meegereden met een kennis die een keer in de twee weken afgekeurde paarden bij particulieren ophaalde in Cornwall om ze in Bristol bij het paardenslachthuis af te leveren. Ik vond dat ik dat moest zien en meemaken om er een mening over te hebben. Het was niet de leukste dag maar ik vond het niet naar. Het laden gebeurde prettig en vakkundig. De ontvangst bij het slachthuis verliep in alle rust. Het was er schoon en iedereen was aardig. Ikzelf vond het geluid van het schot duidelijk erger dan de nog wachtende paarden die er niet echt op reageerden en omdat de meneer die dit deed de paarden zo rustig en vriendelijk met zich mee leidde, na een geruststellend woordje aan een soms wat geemotioneerde eigenaar, liepen de paarden zo nietsvermoedend mee dat ik bijna jaloers was. Dat was nog eens wat anders dan dement of doodziek eenzaam te moeten wachten op het einde. Euthanasie voor mensen in Engeland is nog steeds verboden. Veiligheidsschoenen, back protectors en helmen Kees van Schanke van het bedrijf Stigas gaf ons, met zijn gedetailleerde verslag over alles wat met bedrijfsveiligheid te maken heeft, de ruimte voor wat zelfreflectie. Doen wij met z’n allen wel genoeg om de vaak ook nog jonge en onervaren mensen die voor ons werken voor ongelukken te behoeden. Het blijft moeilijk voor de paardenbranche om altijd de ultieme veilige situatie te creeren, gewoon omdat het een risicovol vak is. Paarden zijn snel en sterk met vier benen die alle kanten op kunnen. Vooral het voorbeeld van de vrouw die bij het laden een trap tegen haar borstkas kreeg en daarbij een gekneusd hart opliep gaf dat wel zeer duidelijk weer. Bedrijven moeten goed uitleggen aan hun werknemers hoe ze gevaarlijke situaties kunnen voorkomen en een paar veiligheidsschoenen kunnen ook geen kwaad. Backprotectors, helmen; tja, dacht ik en ik en daar stond ik duidelijk niet alleen in, alles kan geadviseerd worden maar in de praktijk kan dit een bepaald stuk gezonde nonchalance, die het natuurlijke gedrag en omgang met het paard alleen maar bevordert, ook tegenwerken. Een vraag over twee jaar lang uitbetalen aan een werknemer die niet meer kon werken maar in de vrije tijd nog wel kon paardrijden, wat gezien werd als revalidatie, kon jammer genoeg niet met een oplossing beantwoord worden. Dit blijven hele moeilijke gevallen en soms is de bescherming van de werknemer moeilijk te verkroppen als er wat met de regeljtjes gespeeld wordt. Oh jeetje: genoomselectie! De lunch: verrukkelijk en gezellig. Dat mocht ook wel even want we moesten daarna wel weer heel goed bij de les blijven om alles wat Mario Calus van Universiteit Wageningen, specialist op het gebied van genoomselectie, ons te vertellen had. Knap hoor, om zo iets moeilijks zo duidelijk aan de leek uit te leggen! Alles wat er met de koeien op dit gebied voor de melkproduktie al een keer gedaan was, is nu helemaal aan de gang voor ons sportpaard. Wat ooit door selectie op melkproductie zo’n vijf jaar duurde ,’“ een goedgefokt stiertje van twee maanden wordt uitgekozen en moet twee jaar wachten op zaadlozing; maalkalfje dat daaruit voortkomt moet twee tot drie jaar wachten tot het melk kan produceren- kan door genoomselectie min of meer onmiddellijk worden vastgesteld. Daar kwam het een beetje kort door de bocht op neer. De betrouwbaarheid is weliswaar kleiner maar het moet gezien worden als hulpmiddel en niet als compleet zaligmakend, vooral omdat in de paardenwereld de hoeveelheid beschikbaar DNA materiaal nog zoveel kleiner dan bij de koeien is. Vragen daarover produceerden een origineel en spits antwoord van de vlotte Mario Calus, ‘zie het als een weersvoorspelling. Het kan altijd iets anders uitpakken dus neem de paraplu maar mee!’ Een zeer welbespraakte meneer aan ons tafeltje zette nog even een duidelijke kanttekening: als alle stamboeken nou eens de koppen bij elkaar steken en hun DNA informatie uitwisselen dan kan het proces om het sportpaard gezonder te maken en te verbeteren enorm versneld worden. Jammer dat hierover, en ook over de samenwerking betreffende later genoemde tijdrovende klussen zoals paspoorten en rekeningen uitschrijven, zoveel gepraat wordt maar er uiteindelijk weer niks gebeurt. Stamboeken vinden het blijkbaar grensoverschrijdend om een samenwerking aan te gaan. Het gemompel van velen gaf aan dat men het hier toch wel bijzonder mee eens was. Drijfzand en waterhoofden En toen konden we de borst nat maken voor de discussie ‘fokkerij onder druk’ tussen Karin Hendriks, Jaap van der Meulen en vader en zoon van Straaten onder leiding van Dirk Willem Rosie. Vooral omdat Dirk Willem Rosie met de stelling begon dat de nieuwe KWPN filosofie om wel al met de genoomselectie in zee te gaan maar de resultaten nog niet te gebruiken op de hengstenkeuring in Den Bosch van een paar weken geleden daardoor op drijfzand was gebouwd. Mooi omschreven zoals alleen Dirk Willem dit kan’¦maar dit werd door geen van allen onderschreven en dat maakte de discussie natuurlijk alleen maar interessanter. Er moet ergens worden begonnen en dan komen er in eerste instantie altijd weer die beroerde kinderziektes bij kijken. Het heeft tijd nodig maar terug kan en mag niet en dat van dat drijfzand valt wel mee. Fred van Straaten sr. wilde toch graag duidelijk stellen dat hij echt ook prestaties van de merries wil zien voordat ze de fok ingaan en dat klopte weer mooi met de eerdere genoomselectie presentatie van Mario Calus dat dit proces een onderdeel is in een context van andere en meer informatie. Karin Hendriks moest daar wel tegenover stellen dat bij oudere merries de eicellen van mindere kwaliteit zijn en daardaar ook de kwaliteit van het veulen negatief beinvloeden. Jaap van der Meulen gaf aan dat bij het Friese stamboek de genoomselectie, denk waterhoofden, heel wat ellende gaat voorkomen. Toen Dirk Willem Rosie hem nog even aansprak op zijn zeer korte (maar ook heel duidelijke) antwoorden zei hij: ‘Daar hou ik van.’ Heerlijk, zo’n zo’n man. Eerst tot tien tellen! Social Media en de schade die dit kan aanbrengen aan de sport maar wat soms ook heel naar ontaardt in een persoonlijke aanval door onvakkundige en soms platvoerse uitspraken. Fred van Straaten jr. was hier wat laconieker over (waarschijnijk leeftijdgebonden) maar had ook zelf al eens iets ondervonden na een klein parcoursje met een driejarig paard waar wat drastisch op gereageerd werd op Facebook. Hij vond dat in zo’n geval een duidelijke uitleg zonder daarin enige frustratie te leggen de beste manier is om dit soort naieve en ongefundeerde uitspraken monddood te maken en daarmee ook meteen een verhitte Facebook discussie hopelijk tijdig te smoren. Iedereen was het er mee eens: eerst tot tien tellen! Karin Hendriks maakte nog een mooie vergelijking met het hondje dat in de stad op driehoog woont en zich voor het grootste deel van de dag aan de plannen van zijn baasje aan moet passen om dan hopelijk een aantal keren per dag zich lekker in het park te mogen uitleven. Zo woont een sportpaard in een stal met een lekker bedje, water, regelmatig zijn hooi en hardvoer en een paar uurtjes weidegang. Daar moet hij een keer per dag een uurtje voor werken en zo nu en dan mee naar een wedstrijd. (Zelf denk ik daar nog even bij dat dit paard in de natuur veel harder moet werken om z’n eten en drinken te vinden, voor de wolven weg te lopen en als er dan aan het eind van de dag ook nog een fikse onweersbui aankomt een veilig plekje vinden.) Een charme offensief, daar komt het op neer. We moeten maar eens heel goed ons best gaan doen om de verwijdering en wrijving tussen het paardvriendelijke maar soms niet goed geinformeerde publiek en de paardensport kleiner te maken. Vooral jonge paardenmensen zoals de nuchtere Fred van Straaten jr. kunnen hier heel goed hun steentje aan bijdragen. Zij zijn met facebook opgegroeid en voelen zich als een vis in het water in die voor de oudere paardenmens wat ongrijpbare wereld. Lingeriesetje Wat heeft ook dit jaar Spervital -met de alle schouders eronder, ook van zonen Twan en Maik en opa en oma Klein Lenderink- weer een prachtige hengstenhouderij dag georganiseerd; dat was duidelijk te horen aan het enthousiaste geroesemoes nadat de discussie gesloten was. Toen er als ‘icing on the cake’ een doos verdunners en een KI doos werd verloot, waarbij Marieke nog een grapje maakte dat er misschien wel een lingerie setje inzat, (’nee grapje, het is toch Valentijnsdag!’) bleek een van de twee pakketten naar de meneer aan ons tafeltje te gaan, die eerder bewees alles te weten over de selectie methodes, door gerichte fok of door genoomselectie. Dit veroorzaakte nogal wat gegrinnik. Maar toen mijn buurvrouw vriendin op haar allermooiste Achterhoeks zei,’ ie had zeker liever dat lingerie setje gehad’, brak er toch echt een gezond gebulder uit en daarmee werd de hengstenhouderij dag prachtig afgesloten. Marieke Klein Lenderink en man Clemens Schiphorst Zonen Twan en Maik en opa en oma Klein Lenderink Hoofdfoto: Remco Veurink