Vervelend ongeluk

Vervelend ongeluk

0 644
Eventing

Een ongeluk zit in een klein hoekje, zegt men wel eens. Maar paarden kunnen nu eenmaal heftig reageren en zich – en hun berijder – lelijk bezeren. Soms zijn de verwondingen aan de buitenkant direct zichtbaar en redelijk eenvoudig te behandelen. Soms is er meer aan de hand.

Het is alweer een paar maanden terug dat ‘William’, een negenjarige ruin, voor het eerst bij ons op de kliniek werd aangeboden voor onderzoek. Tijdens een buitenrit, afgelopen voorjaar, is William in een ernstig ongeluk verzeild geraakt. Het paard raakte hierbij ingeklemd en had zich ernstig geblesseerd. Bij het voorval liep ook de amazone een behoorlijke blessure op, waardoor er eerst een paar weken overheen zijn gegaan voordat we William onder ogen kregen. De ziektegeschiedenis van William is een duidelijk voorbeeld van hoe de verschillende vakgebieden en diergeneeskundige disciplines in elkaar grijpen en elkaar aanvullen. Door een nauwe samenwerking komen we zo tot een beter eindresultaat: geïntegreerde diergeneeskunde.

Pijnlijke rug

William is nu voor het eerst op de kliniek en heeft ondertussen zichtbaar veel bespiering verloren. Het hele voorval van het ongeluk wordt grondig doorgesproken, waarna de belangrijkste vraag van de eigenaar is: ‘komt het ooit nog weer goed?’. We beginnen bij het begin, het algemene onderzoek. Er worden geen afwijkingen gevonden in o.a. ademhaling, pols en temperatuur. Nu verder met het kreupelheidonderzoek. In het kreupelheidonderzoek vinden we verschillende afwijkingen. Een duidelijke kreupelheid aan het rechtervoorbeen, algemene zwakte in de achterhand en in de lendestreek, een pijnlijke rug bij aanraken. Op de volte zakt het paard af en toe volledig door een achterbeen. Een ernstig en complex probleem. Dit vraagt om een structurele aanpak. We beginnen met de kreupelheid rechts voor. Waar zit het probleem? We lokaliseren de pijn door middel van verdovingen. Het paard gaat rad op de verdoving van het kogelgewricht. Nu met digitale röntgenfoto’s kijken wat er in de kogel speelt. In één adem door maken we ook röntgenopnamen van de pijnlijke rug om te kijken of hier ook grote veranderingen zichtbaar zijn. Na de benige delen in beeld gebracht te hebben met de röntgen, worden de weke delen bekeken met het echo-apparaat, om zo niets over het hoofd te zien. Het oordeel. Geen afwijkingen in de kogel. Artrose van een facetgewricht bij de wervels in het pijnlijke gedeelte van de rug. Een redelijk goede prognose, mits de eigenaar gemotiveerd is het dier veel aandacht te geven in het revalidatietraject.

Behandelplan: de kogel en het facetgewricht worden behandeld door middel van een injectie met een langwerkende ontstekingsremmer. Voorheen werd dit paard vervolgens naar huis gestuurd met een opbouwend trainingsschema. Tegenwoordig begeleiden we paard en eigenaar intensiever in het revalidatieproces, zodat we een betere kans maken het paard weer terug te zien in de sport. William is slecht bespierd en zit vast in de rug. Hij ontlast de plaatsen van pijn in het lichaam en moet daardoor meer van andere gedeelten vragen voor behoud van beweging: compensatie. Een afwijkend bewegingspatroon ontstaat als gevolg van deze blokkades. Dit wordt behandeld door de chiropractor. De chiropractor maakt het paard weer los over de rug. De fysiotherapeut concentreert zich op de spierontwikkeling van onder- en bovenlijn en het herstellen van de goede bewegingspatronen. Door een goede samenwerking tussen eigenaar, dierenarts, chiropractor en fysiotherapeut, wordt het hoogst mogelijke resultaat behaald, oftewel: geïntegreerde diergeneeskunde.

Wat is chiropractie nu eigenlijk?

Het woord chiropractie komt uit het Grieks en betekent ‘met de handen doen’. Het is een manuele behandelmethode, die is ontwikkeld in Amerika. Chiropractie richt zich vooral op de wervelkolom en het daarmee samenhangende zenuwstelsel. Het heeft als doel het lichaam in een goede gezondheid te krijgen door het functioneren van de wervels te optimaliseren, wat via het zenuwstelsel een positief effect heeft op het hele lichaam. Er komen geen geneesmiddelen of chirurgische operaties aan te pas.

Verminderde beweeglijkheid van het gewricht

Een gewricht bestaat uit twee op elkaar aansluitende botdelen en de daarbij behorende structuren, zoals banden, spieren en pezen. Elk gewricht in het lichaam heeft een eigen normale beweeglijkheid. Deze beweeglijkheid kan beperkt worden door vele factoren. Denk hierbij bijvoorbeeld aan overbelasting van bepaalde gewrichten of pezen en aan verkrampte spieren. Een veel gezien probleem bij paarden is bijvoorbeeld wat men noemt ‘het vastzitten in de rug’, waarbij een verminderde bewegingsvrijheid en pijn gevonden wordt tussen twee opeenvolgende rugwervels. Als de normale beweeglijkheid van een gewricht beperkt is, wordt dit door de chiropractor officieel een Vertebral Subluxation Complex genoemd, ook wel subluxatie of blokkade genaamd.

Behandeling

Als er sprake is van een verminderde beweeglijkheid ergens in het lichaam, moet het dier hiervoor compenseren op andere plaatsen in het lichaam. De zogenaamde ‘biomechanica’ van het dier verandert. Er wordt bijvoorbeeld een lichte onregelmatigheid in de gangen gezien of het dier heeft een voorkeur voor één kant. Door het niet optimaal en dus inefficiënt bewegen van het dier overlast hij bepaalde delen van het lichaam. Langer aanhoudende overbelasting zal leiden tot blessures. In een vergevorderd stadium wordt de schade zichtbaar, we zien de pathologie op röntgenfoto of echo. Deze blessures kunnen mogelijk voorkomen worden, door de gewrichten met een verminderde beweeglijkheid in een vroeg stadium te behandelen kan de normale gewrichtsfunctie worden hersteld. De chiropractische behandeling bestaat uit het geven van een zeer snelle en krachtige impuls, met een kleine uitslag en met een zeer specifieke richting, recht door het gewrichtsvlak. Deze behandelwijze wordt door de chiropractor een adjustment genoemd. Erg belangrijk is dat het dier bij het behandelen volledig ontspannen is, zodat de kracht in het gewricht kan doordringen.

Het zenuwstelsel

Het zenuwstelsel is het allereerste orgaan dat in de baarmoeder wordt gevormd. Het regelt het ontstaan en groeien van alle andere organen in het embryo. Het uiteindelijke zenuwstelsel bestaat uit een heleboel zenuwen die elektrische impulsen met informatie doorgeven. De wervelkolom vormt hierbij het frame waarbinnen het ruggenmerg loopt met al zijn zenuwen. Tussen de opeenvolgende wervels zijn er steeds zenuwen die van het ruggenmerg afsplitsen, uittreden en desbetreffende organen aansturen. Door de zenuwen gaat een continue informatiestroom over en weer van en naar alle spieren en organen. Zo is er bijvoorbeeld een continue informatiestroom over de lichaamshouding van het centrale zenuwstelsel naar de spieren en weer terug. Verder kan men ook denken aan bijvoorbeeld de bloeddruk, de temperatuur, de blaasspanning, etc. Doordat de zenuwen in- en uittreden tussen de wervels wordt de impulsgeleiding direct beïnvloed door een verminderde beweging tussen twee wervels onderling (de blokkade). Door het optimaliseren van de beweeglijkheid van de wervelkolom wordt de informatiegeleiding via het zenuwstelsel sterk bevorderd en daarmee wordt een optimaal functioneren van niet alleen gewrichten en spieren, maar ook de organen verkregen. Een gunstige bijwerking.

Chiropractie voor sportpaarden

Bij paarden die intensief in de sport gebruikt worden zien we regelmatig dat ze ‘vast zitten’ of blokkades hebben. Door het niet optimaal bewegen gaat de zogeheten biomechanische efficiëntie verloren. Paarden die optimaal bewegen hebben een stuwende kracht vanuit de achterhand, waarbij de benen vanuit een gebogen bekken ver onder het lichaam gezet worden. De stuwende kracht wordt via het bekken overgebracht op het heiligbeen. Vervolgens gaat de energie over van wervel op wervel richting de voorhand. De voorhand draagt alleen en stuwt verder niet. Dit is bij een goed bewegend paard een heel efficiënt mechanisme, waarbij met zo min mogelijk energie zo veel mogelijk beweging wordt verkregen. Daar tegenover staat, dat wanneer het paard niet optimaal beweegt, de krachten inefficiënt gebruikt worden en structuren overbelast raken. Dit heeft blessures tot gevolg. Vooral in de begeleiding van sportpaarden komt het daarom de prestatie ten goede, regelmatig door een chiropractor te laten controleren en indien nodig te behandelen. Zo wordt het mogelijk subluxaties in een vroeg stadium aan te pakken en ergere blessures te voorkomen. Zelf gaan we elk half jaar naar de tandarts voor controle, om het krijgen van gaatjes te voorkomen of tot een minimum te beperken. Bij onze paarden gaan we pas kijken als er problemen zijn. Ik heb mijn tandarts nog nooit horen zeggen: ‘kom maar weer terug als er problemen zijn of als je kiespijn hebt’. Nee, steevast ‘je gebit is goed, tot over een half jaar’.

Wat zijn de klachten?

Paarden met blokkades kunnen zeer uiteenlopende symptomen hebben, waaraan vaak een beperkte beweging of pijn ten grondslag ligt. Bijv.

•           Verminderde prestatie

•           Bijten en de oren in de nek leggen met opzadelen

•           Staken/dienst weigeren

•           Hoofd naar achter gooien en of de rug hol maken

•           Onrustige staart of een scheve staarthouding

•           Moeite met het verzamelen/onderbrengen van de achterhand

•           Chagrijnig gedrag

•           Onregelmatig in de gangen of algemene stijfheid

•           Niet voorwaarts willen

•           Moeite met lang en laag werken

•           Kreupelheid of asymmetrie

•           Asymmetrisch zweet patroon

•           Moeite met nageven/buigen vanuit de nek

Terug naar William
William maakt het ondertussen een stuk beter. Hij beweegt goed: vertoont geen kreupelheid meer en zakt niet meer door de achterhand. Zijn bespiering is duidelijk toegenomen. Zijn rug zal waarschijnlijk een punt van aandacht blijven. Om William te behoeden voor terugval is het verstandig regelmatig te controleren. De chiropractor spreekt: ‘ga zo door, tot over een half jaar’.

Reacties