Peesschedeontsteking

Peesschedeontsteking

0 4685

Ontstekingen van peesschedes zien we veel bij paarden. Een lichte vorm van deze aandoening hoeft geen problemen te geven, maar wanneer de verschijnselen verergeren is het zaak de blessure op tijd en goed te behandelen om onherstelbare schade te voorkomen.

Afgelopen voorjaar  werd er een mooi rijpaard aangeboden op de kliniek voor onderzoek. Volgend de eigenaresse was het paard kreupel aan het rechter achterbeen en zat er op dat been een bult. Ze vroeg zich terecht af of dat soms iets met de kreupelheid te maken had.

Toen we het paard goed bekeken, bleek het dier aan beide achterbenen, maar met name rechtsachter, een forse zwelling te hebben, net boven de kogel aan de achterzijde van het been. De zwelling was stevig, maar toch indrukbaar. Op de plek zelf was het been warm. Bij het monsteren bleek het paard inderdaad kreupel aan het betreffende been en na het uitvoeren van een buigproef van de ondervoet liep het dier erg pijnlijk weg.

De zwelling waar we het over hebben, werd veroorzaakt door een overvulling van de sesamschede, de tunnel waardoor de buigpezen achter de kogel geleid worden naar de ondervoet. Om te bevestigen dat de pijn inderdaad veroorzaakt werd door deze ontsteking heb ik verdovingsvloeistof in de peesschede gespoten waarna het paard niet meer kreupel liep.

Zoals iedereen met paarden ongetwijfeld weet, zijn de pezen een zeer belangrijk onderdeel van de paardenbenen. Ze brengen de kracht van de spieren over op het skelet en zorgen op deze manier voor de voortbeweging van het paard. Op iedere plaats waar het skelet van het paard een ‘hoek’ maakt, moeten de pezen in de eerste plaats op hun plaats worden gehouden. Daarnaast ze een soepele glijbaan te hebben om ongestoord hun functie te vervullen. Vergelijk in dit geval dat een hijsinstallatie een stuk gemakkelijker werkt met behulp van een katrol dan met een los touw over een paal geslagen.

De belangrijkste peesschedes vinden we bij het paard aan de achterzijde van de voorknie, de carpaalschede, en aan de achterzijde van het spronggewricht, de tarsaalschede. Daarnaast bevindt zich aan de achterzijde van de kogels de sesamschede. Tot slot hebben we helemaal onderin de voet nog de bursa podotrochlearis, ofwel de slijmbeurs van de hoefkatrol.  De pezen lopen op deze plaatsen door een tunnel. Om ze op hun plaats te houden zijn de peesschedes voorzien van ligamenta annulare; de ringbanden. Om het glijden van de pezen door de tunnel te vergemakkelijken is er in de peesschedes een dun laagje zeer visceuze vloeistof aanwezig, de zogenaamde synovia. Dit is een zelfde vloeistof als welke de gewrichten smeert. In dit artikel wil ik vooral de problemen rond de sesamschede bij het kootgewricht beschrijven.

Windgallen

Bij veel paarden zie je met name aan de achterbenen nog al eens zogenaamde windgallen. Dit is een eerste symptoom van peesschedeontsteking. Deze windgallen kunnen in principe geheel onschuldig zijn en verder symptoomloos voorkomen. Het probleem kan echter ook ontsporen en tot grote klinische problemen leiden.

Er kunnen meerdere oorzaken zijn voor het ontstaan van problemen in de peesschede. Chronische overbelasting komt voor, maar ook trauma van buitenaf kan leiden tot peesschedeontsteking. Met name rond de achterzijde van de kogel is het een ingewikkeld samenspel van sesambeentjes, buigpezen en steunbandjes. Een aandoening van elk van deze structuren kan leiden tot het in gang zetten van een vicieuze cirkel waarbij de ene beschadiging volgt op de andere. In de regel begint het met de productie van te veel synovia ten gevolge van bijvoorbeeld een letsel aan de oppervlakkige buigpees. Dit leidt vervolgens tot een verhoogde druk op de ringband. Dit alles leidt weer tot een mindere werking van de glijdfunctie van de peesschede waarop een verdere beschadiging van de pees kan optreden, waarna de hele cyclus weer van voren af aan begint.

Er zijn drie stadia van peesschedeontsteking te onderscheiden. Het eerste stadium is de symptoomloze symmetrische overvulling. Deze dikte is goed indrukbaar en het paard is niet kreupel. In het tweede stadium zien we dat de zwelling hard wordt, zowel onder als boven de kogel zichtbaar is en niet meer symmetrisch. Hierbij is het paard soms kreupel en heeft in de regel een positieve buigproef aan dat been. Het derde stadium kenmerkt zich door een forse harde zwelling waarbij de wand van de peesschede sterk verdikt is. De hoeveelheid vocht in de peesschede neemt dan vaak al af en er treden vergroeiingen op tussen pees en peesschede. Bovendien is er vaak sprake van sterk verdikte ringbanden. Het spreekt voor zich dat in het laatste geval de functie van de peesschede sterk beperkt wordt en dat er bijna altijd sprake is van kreupelheid.

Echo

Voor een goede inventarisatie van het probleem en om de primaire oorzaak vast te stellen is het noodzakelijk een uitgebreide echo van het betreffende gebied uit te voeren. We kijken dan naar de toestand van de buigpezen, de dikte en structuur van de ringband, de toestand van de diverse steunbandjes, de dikte van de wand van de peesschede en we beoordelen de toestand van het synoviaweefsel in het kapsel van de peesschede alsmede de eventuele verklevingen. Het maken van een aantal röntgenfoto’s om de toestand van de sesambeentjes  en de kogel vast te stellen is geen overbodige luxe om het plaatje compleet te maken.

Op grond van het uitgevoerde onderzoek gaan we bepalen wat er moet gebeuren om het paard weer rad te krijgen. In het eerste en tweede genoemde stadium van ontsteking proberen we met een injectie van een ontstekingsremmer in de peesschede het probleem de baas te worden. Naast injectie van ontstekingsremmers locaal kiezen we meestal ook voor een aantal dagen een pijnstiller/ontstekingsremmer via de mond te geven. Altijd moet de arbeid van het paard worden aangepast en spreken we een revalidatietraject af. Bovendien is het goed om het betreffende been te koelen en eventueel te smeren met een ontstekingsremmend middel. Paarden die worden aangeboden in het derde stadium of paarden die niet goed reageren op de medicinale behandeling komen in aanmerking voor een operatie.

De chirurgische behandeling van peeschedeproblemen gaat eigenlijk altijd via een kijkoperatie, in dit geval tenoscopie geheten. De voordelen van een kijkoperatie zijn groot vanwege de relatief kleine operatiesnedes die moeten worden gemaakt. In het geval van een tenoscopie is het nog beter mogelijk een inventarisatie van de afwijkingen te maken omdat niet altijd alles wat met het blote oog zichtbaar is met een echo of röntgenfoto te zien is. Middels de kijkoperatie wordt vervolgens zoveel mogelijk de verdikte wand van de peesschede schoongemaakt en overtollig synoviaal weefsel verwijderd. Verklevingen worden zo mogelijk losgemaakt en bijgewerkt. Het belangrijkste deel van de operatie is dat in bijna alle gevallen de ringband rond de peesschede van binnenuit wordt doorgesneden. Hiermee wordt er voor gezorgd dat er meer ruimte ontstaat in de peesschede, de glijdfunctie wordt hersteld en daarmee de vicieuze cirkel verbroken. De functie van de ringband gaat hiermee niet verloren omdat er vrij snel vergroeiing optreedt.

De kans op herstel na een operatie is heel redelijk zolang er geen peesproblemen ten grondslag liggen aan de peesschedeontsteking, in dat geval wordt de prognose een stuk minder. Een nadeel van de operatie is wel dat de kogel achterop in de regel iets dik blijft maar de functie van de peesschede kan evengoed prima herstellen.

Het paard waar we het artikel mee begonnen had een peesschedeontsteking in het tweede stadium. Redelijk hard gezwollen, maar toch indrukbare zwelling onder en boven de kogel. Op de echo en röntgenfoto werden geen grote afwijkingen gevonden behalve een sterk verdikte ringband. Na injectie van de peesschede knapte het paard snel op. Bij de controle twee na de behandeling leek het probleem grotendeels verdwenen. Controle na vier weken gaf te zien dat de zwelling grotendeels verdwenen was. Echter de ringband was nog even dik.

Het paard is na verloop van tijd rustig terug in het werk genomen, maar al gauw kwam het probleem terug. Door de verdikte ringband verdroeg de peesschede geen belasting en in overleg met de eigenaresse is het paard vervolgens geopereerd volgens de hierboven beschreven methode. Enkele weken terug is voor het laatst contact geweest over dit paard. Het laatste deel van het revalidatietraject is aangebroken en het laat zich tot nu toe prima aanzien. |

Tekst: Waling Haytema / Foto’s: DAP Wolvega

Reacties