Tags Posts tagged with "sperma"

sperma

merrie en veulen
© DigiShots
Het is bijna lente! De dagen worden weer langer, de temperaturen gaan omhoog en het gras gaat weer groeien: dit zijn zeer belangrijke signalen voor een merrie om dit seizoen weer vruchtbaar te gaan worden. Wat te doen als je een veulen wilt fokken bij je merrie.

Dekseizoen

Merries worden doorgaans als jaarling al de eerste keer hengstig, maar in Europa begint men meestal pas in februari van het derde of vierde levensjaar van een merrie met de fokkerij. Het dekseizoen duurt in Ne-derland ongeveer vanaf februari tot eind juli. Als je een veulen wilt fokken is het belangrijk om goede be-geleiding van de dierenarts te krijgen en zal dus regelmatig de dierenarts op het erf komen om de merrie op te  voelen of te scannen. En dan zijn er tegenwoordig ook nog allerlei kunstmatige voortplantingstech-nieken mogelijk.

Vruchtbare periode

De cyclus van een warmbloed merrie duurt gemiddeld 21 dagen. De hengstigheid duurt gemiddeld 5-7 da-gen. Daarin bevindt zich de vruchtbare periode waar binnen het paard gedekt moet worden: 24 uur voor het einde van de hengstigheid vindt namelijk de eisprong plaats. Vroeg in het seizoen, januari en februari, zijn veel merries nog opstartend en is er wel activiteit binnen de geslachtsorganen, maar blijft de eisprong uit. Dit wordt de transitionele fase genoemd. Dit leidt soms tot (storend) lang hengstig gedrag: de hengstigheid is dan verlengd. De meest vruchtbare periode ligt voor een merrie tussen april en juli. Dit is evolutionair logisch omdat een merrie met een draagtijd van gemiddeld elf maanden dan tussen maart en juni in het volgende jaar haar veulen zal krijgen. Een periode waarin het meeste voedsel beschikbaar is in de natuur, de temperaturen ideaal zijn voor een jong veulen en het veulen krachtig genoeg is om de eerste winter te doorstaan.

Hengstige merrie
Hengstige merrie

Schouwen

Een hengstige merrie kun je herkennen aan rusteloos gedrag, vaak plassen, of een plashouding aannemen terwijl ze de staart opzij houdt en ‘blitzt’ met haar vulva en clitoris, ook wel knipogen genoemd. Hengstig gedrag wordt veroorzaakt door het hormoon oestrogeen. Dit wordt geproduceerd door grote ‘dominante follikels’. Follikels zijn de blaasjes waar de eicellen van een merrie zich in bevinden op de eierstokken. Een belangrijk onderdeel van vruchtbaarheidsbegeleiding is het schouwen: hierbij wordt gelet op de reac-tie van de merrie op de aanwezigheid van een hengst. Wanneer een merrie niet hengstig is, zal zij de hengst afslaan, vaak onder krijsend gehinnik. Een optimaal hengstige merrie die zeer dicht bij de eisprong is, zal niet afslaan, de staart omhoog doen en urineren. De urine verandert tijdens de hengstigheid van hel-der tot troebel tot jus d’orange kleurig. Bij jonge merries en merries met jonge veulens aan de voet is het schouwen moeilijker te interpreteren: ze zijn bang voor de hengst, gestrest, of erg druk met hun veulen en laten dan weinig hengstigheid zien tijdens het schouwen.

Opvoelen en scannen

Tijdens de hengstigheid wordt een merrie meestal meerdere keren rectaal opgevoeld en rectaal gescand door een dierenarts om haar cyclus in beeld te brengen. Op deze manier kan bepaald worden wanneer ze gedekt moet worden, of er een eisprong heeft plaatsgevonden en na de hengstigheid of ze drachtig is. Bij het opvoelen wordt er voornamelijk gelet op de structuur van de baarmoeder, de zachtheid van de baar-moedermond en de activiteit op de eierstokken. Voor de grootste kans op dracht is het belangrijk om zo dicht mogelijk op het moment van de eisprong te dekken of insemineren. Hiervoor wordt onder andere de echo gebruikt.

Inwendige veranderingen

De eierstokken van een hengstige merrie bevatten meestal één of twee grotere follikels. De doorsnede van deze follikels wordt opgemeten met behulp van de echo en samen met de zachtheid van de follikels wordt het moment van de eisprong voorspeld.  Bij warmbloeden zijn dan de follikels meestal 40-50 mm groot. De oestrogenen uit de dominante follikels zorgen naast het bovengenoemde hengstige gedrag ook voor inwendige veranderingen. De belangrijkste hiervan is het ontstaan van oedeem (waterzucht) in de baar-moeder. Dit kan gevoeld worden met opvoelen, maar ook in beeld gebracht worden met de echo: het zoge-naamde ‘wagenwiel’ of ‘doorgesneden sinaasappel’. Dit oedeem is maximaal zichtbaar 1-2 dagen voor de eisprong, en wordt dus ook gebruikt door de dierenarts om te bepalen wanneer de eisprong er dan ongeveer zal zijn.

Ovulatoire follikel
Ovulatoire follikel
Oedeem in baarmoeder
Wagenwiel, duidelijk oedeem in baarmoeder

Afwijkingen

Echografisch onderzoek van de baarmoeder en de eierstokken is ook belangrijk om te bepalen of het ge-slachtsapparaat er gezond uit ziet. Enkele afwijkingen die tot verminderde vruchtbaarheid kunnen leiden, die de dierenarts met de echo in beeld kan brengen zijn: baarmoederontstekingen, baarmoedercystes, af-wijkende follikels en tumoren van de eierstokken.

Sperma bestellen

Wanneer de dierenarts verwacht dat een merrie binnen korte tijd een eisprong zal hebben, wordt er meestal besloten om die dag sperma te bestellen bij de hengstenhouder, zodat de merrie op tijd geïnsemineerd kan worden. De meeste merries worden in Nederland met vers sperma geïnsemineerd. Gekoeld vers sperma van goede kwaliteit, dat op een juiste manier wordt behandeld, is gemiddeld 24-48 uur vruchtbaar. Wan-neer men dit sperma op tijd bestelt voor een merrie (lees: voor 9 of 10 uur ’s morgens!) dan wordt het die dag afgenomen op het hengstenstation. Het portie sperma wordt meestal verdund en vervolgens verdeeld over de merries waarvan de eigenaren voor de betreffende hengst gekozen hebben. Het sperma wordt ver-werkt, gecontroleerd en in porties met een gecontroleerde, minimale hoeveelheid levende en bewegende spermacellen verdeeld, waarna het gekoeld gebracht wordt naar de merriehouder en geïnsemineerd wordt door de hengstenhouder of het wordt op het hengstenstation waar de merrie bijvoorbeeld gestald staat door de dierenarts gedaan.

Inseminatie

De merrie wordt geïnsemineerd met een pipet die in de baarmoedermond wordt gebracht zodat het sperma in de baarmoeder terecht komt. Het is heel belangrijk om hierbij hygiënisch te werken. De eicel wordt be-vrucht in de eileider en het vruchtje komt enkele dagen later in de baarmoeder terecht.

Diepvriessperma

Dekken met sperma dat in stikstof is diepgevroren vereist een ander inseminatie protocol, aangezien dit sperma door het invriezen en ontdooien minder lang vruchtbaar is: 12 uur gemiddeld. Hierbij timet je die-renarts idealiter het inseminatiemoment maximaal 6-8 uur na de eisprong. Het is dan ook nodig om mer-ries die geïnsemineerd moeten worden met diepvriessperma 3-4 maal daags op te voelen en te scannen. Meestal worden merries hiervoor tijdens de hengstigheid enkele dagen op de dierenkliniek of het heng-stenstation gestald en worden ze behandeld met hormonen die de eisprong kunnen stimuleren en dus een beter gecontroleerde timing toelaten.

Op tijd controleren

Met behulp van de echo wordt meestal 1-2 dagen na de dekking met vers sperma gekeken of er een ei-sprong heeft plaatsgevonden en of de baarmoeder schoon is van binnen. Als er nog geen eisprong heeft plaatsgevonden 48 uur na een dekking met vers sperma dan zal er dezelfde dag nog een dekking volgen. Het is daarom belangrijk om deze controle voor 9.00 uur ’s morgens uit te voeren zodat er nog sperma be-steld kan worden bij de hengstenhouder.

Drachtbegeleiding

Nadat de merrie is geïnsemineerd en er een eisprong heeft plaatsgevonden moet de merrie op ongeveer 17-18 dagen na de eisprong opnieuw gescand worden om een eventuele dracht vast te kunnen stellen. Het vruchtblaasje is dan gemiddeld 2,5 cm groot en het embryo zelf is dan nog niet zichtbaar. Als de merrie niet drachtig is, is zij meestal alweer net begonnen aan de volgende hengstigheid en wordt de begeleiding voor de volgende inseminatie opgestart. Wanneer een merrie ongeveer vier weken drachtig is, is het verstandig om haar nog een keer te scannen. Het ongeveer één centimeter grote vruchtje is nu zichtbaar in de vruchtblaas en ook het kloppende hartje is te zien.

Tweelingdracht?

Wanneer er een dubbele eisprong heeft plaatsgevonden, is het belangrijk om de merrie al op de 14-16e dag na de eisprong te laten scannen. De vruchtblazen zijn dan ongeveer 1,5 cm groot en een mogelijke twee-lingdracht kan vanaf dan gezien worden. Tweelingdracht is niet wenselijk bij het paard om meerdere rede-nen. Het resulteert meestal in abortus van één of beide vruchten doordat één of beide veulens overlijdt door een tekort aan goed werkzaam placentaoppervlak en dus aan een voedings- en zuurstoftekort. Het leidt maar in 20% van de gevallen tot één gezond veulen en in 14% van de gevallen tot de geboorte van twee veulens. Vandaar dat één van de twee vruchtblazen verwijderd zal worden door de dierenarts. De kans dat het lukt om één vruchtblaasje te verwijderen en de andere heel te houden en dat de merrie dus één gezond veulen zal voldragen is in dit stadium van de dracht veruit het grootste.

Bij twijfel

Hengstigheidsgedrag tijdens de dracht? ‘Oh nee, is de dracht misschien opgebroken?’ Niet altijd. Soms is het de ontwikkeling van het veulen wat tot hengstigheidsgedrag leidt. Vanaf zestig dagen dracht kan de vrucht zelf oestrogenen produceren die hengstigheids symptomen bij de merrie kunnen geven. Toch is het absoluut verstandig om bij twijfel de merrie nogmaals te laten opvoelen en scannen. Aan het einde van het dekseizoen of als de merrie drie maanden drachtig is, is het verstandig om de merrie nog een keer te scan-nen. De kans dat het vruchtje afsterft, is in deze periode het grootst en wordt vaak door de eigenaar niet opgemerkt mede omdat de merrie niet automatisch hengstig wordt hierna.

Embryotransplantatie

Embryotransplantatie (ET) is een techniek die wereldwijd al zeer veel wordt toegepast bij merries. Het is een oplossing voor merries die actief in de sport worden gereden, maar waar men tegelijkertijd veulens van wil fokken. Ook kan je door middel van ET van één merrie meerdere nakomelingen per jaar fokken. Sommige merries hebben problemen met de dracht te voldragen, bijvoorbeeld door hun baarmoederkwali-teit of door hun leeftijd en algemene gesteldheid. Als men van deze merries nog een veulen wil fokken kan ET een optie zijn.

Draagmoeder

Bij ET wordt het embryo uit de baarmoeder van de donormerrie gespoeld en ingebracht bij een draagmoe-der waarvan de cyclus synchroon loopt. Het embryo wordt uitgespoeld tussen dag 6-8 na de eisprong, het embryo is dan aangekomen in de baarmoeder en nog niet ingenesteld in de baarmoederwand. Het is dus belangrijk om precies te weten wanneer de eisprong heeft plaatsgevonden. Het embryo wordt via speciale slangen met steriele vloeistof uit de baarmoeder gespoeld en steriel opgevangen in een filter. Onder de microscoop wordt gekeken of er een embryo uitgespoeld is (het is ongeveer 1,5 mm groot) en of het er gezond uitziet. Het embryo wordt dan gewassen en klaargemaakt voor transplantatie naar de draagmerrie. Deze merrie wordt 8-10 dagen na de ET gescand, vergelijkbaar met een merrie die op natuurlijke wijze drachtig is geworden.

Ovum pick-up en ICSI

Een recent ontwikkelde voortplantingstechniek voor het paard, die nog maar op enkele specialistische die-renklinieken ter wereld commercieel bij paarden wordt uitgevoerd, is de combinatie van ‘OPU’: ovum pick-up & ‘ICSI’: intracytoplasmatische sperma-injectie. Bij OPU worden meerdere eicellen van net ge-storven merries, waar men toch heel graag nog een veulen van wil, of van onvruchtbare merries (vanwege eileider- of baarmoedermondafwijkingen, of vanwege chronische baarmoederontstekingen) onder echobe-geleiding afgenomen uit de eierstokken met een injectienaald via de vagina of via de buikwand. Dan zijn er twee opties voor de bevruchting van zo’n eicel. Dit kan in een draagmerrie door eiceltransfer: hierbij wordt de rijpe eicel operatief in de eileider van de net geïnsemineerde draagmerrie gebracht. Optie twee is dat de eicel wordt bevrucht buiten het paard in het laboratorium.

Slagingspercentage

IVF (in vitro fertilisatie), waarbij het sperma en de eicel simpel gezegd samen in een buisje worden ge-bracht, is niet succesvol gebleken bij het paard. Daarom gebruikt men nu ICSI. Hierbij wordt één sperma-cel met een microscopisch klein pipet in de eicel gebracht. Na de ICSI kan de bevruchte eicel operatief worden overgebracht naar de eileider van een draagmerrie of ze kunnen in het laboratorium enkele dagen doorgroeien en als 7-9 dagen oud embryo in de baarmoeder van een draagmerrie gebracht worden. De kos-ten van de benodigde materialen en de technieken zijn nu nog erg hoog en de slagingspercentages zijn eer-der laag: 6-41%. Om van OPU en ICSI een efficiënte techniek te maken, die op meer plekken ter wereld gebruikt kan worden, zal er nog veel onderzoek moeten gebeuren.

Veulen
Veulen na keizersnede

Aandachtspunten

Bij sommige rassen, bijvoorbeeld bij Friese paarden komen vaker dwarsliggingen voor dan bij andere ras-sen. Hierbij ligt het veulen afwijkend in de baarmoeder. Het veulen ligt met de schoft of rug tegen de baarmoedermond aan en meestal steken de beide voorbenen in één baarmoederhoorn en de beide achterbe-nen in de andere baarmoederhoorn. Het veulen kan prima groeien op deze manier tijdens de dracht, maar het zal er nooit zelf uit kunnen komen. Wanneer de dierenarts tijdens de geboorte van het veulen merkt dat het veulen in dwarsligging ligt, moet je direct worden doorgestuurd naar een gespecialiseerde paardenkli-niek om daar een keizersnede uit te laten voeren. Een keizersnede gebeurt bij het paard altijd onder algehe-le narcose in tegenstelling tot de keizersnede bij het rund.

veulen
Merrie en veulen na keizersnede

Nageboorte

Na het veulenen hoort de nageboorte er binnen 3-4 uur volledig af te komen. Wanneer dit niet het geval is, spreken we van ‘aan de nageboorte staan’. Koudbloeden, waaronder Friese paarden, staan vaker aan de nageboorte dan warmbloeden en volbloeden. In sommige wetenschappelijke studies zag men dat wel 54% van de Friese merries aan de nageboorte bleef staan. De merrie kan hierdoor baarmoederontsteking krij-gen, hoefbevangen raken en levensbedreigend ziek worden. Wanneer de nageboorte er niet volledig of niet op tijd af is gekomen, moet direct contact worden opgenomen met de dierenarts.

Genieten

Tot slot: geniet vooral van het schitterende plaatje als de natuur zijn werk heeft gedaan en jouw merrie een dartel veulen aan de voet heeft!

Over de auters:

Cathérine Delesalle en Marco de Bruijn zijn dierenarts en Europees specialist inwendige ziekten. Delesalle is verbonden aan de Universiteiten van Utrecht en Gent. De Bruijn is mede-eigenaar van Dierenkliniek Wolvega.

Tekst: Cathérine Delesalle en Marco de Bruijn
Foto’s: Cathérine Delesalle en Marco de Bruijn / Digishots

0 2806
Op de YouHorse.Auction worden ook nakomelingen van Big Star aangeboden.

Een rietje van Olympisch kampioen Big Star is nu voor weinig verkrijgbaar. Een koopje zou je denken, voor een gouden medaillewinnaar! Diepvriessperma van de beroemde hengst wordt aangeboden voor duizend euro, in de voorverkoop.

De door Cees Klaver gefokte zoon van Quick Star is voor diverse stamboeken goedgekeurd, waaronder het KWPN, Holstein en Selle Français. Hoewel Big Star weinig merries dekte, zijn zijn nakomelingen veelbelovend. Uit de zeer kleine eerste jaargang (2009) komen bijvoorbeeld de voor het verrichtingsonderzoek aangewezen hengsten E-Star (mv. Heartbreaker) en Big Star Jr. KZ, uit de moeder van Taloubet K. Beide hengsten springen al op 1.40-1.45m-niveau en tonen op hun beurt potentie als sport- en dekhengst.

Stallionai.co.uk/Hoefslag

Foto: Remco Veurink

Merries zijn mogelijk niet de enige met duidelijke vruchtbaarheidsseizoenen. Zwitserse onderzoekers hebben ontdekt dat de spermakwaliteit van de hengst ook afhankelijk is van het seizoen.

Variatie in de bekende sperma-eigenschappen over het gehele jaar zijn al goed onderzocht, maar het aantal DNA-fragmenten, DNA dat opgebroken is in stukjes waardoor er verminderde of zelfs onvruchtbaarheid kan ontststaan, blijkt ook het gehele jaar te varieren.

De maand van het jaar blijkt een significant effect te hebben op meerdere kenmerken van sperma dat door de Zwitserse wetenschappers werd onderzocht. Het sperma werd iedere week opnieuw beoordeeld op volume, zaadcelconcentratie, totaal aantal zaadcellen, bewegelijkheid van de zaadcellen en de gevoeligheid voor DNA denaturatie, waarbij het DNA wordt afgebroken tot kleine stukjes en wat verminderd of onvruchtbaarheid tot gevolg heeft.

Ondanks dat de lente en de zomer de belangrijkste fokseizoenen zijn, bleek de zaadcelconcentratie het laagst in deze maanden in vergelijking met de herfst en winter. Het totaal aantal zaadcellen beleefde zijn hoogtepunt in het midden van de zomer, wanneer het dekseizoen op zijn einde loopt. De bewegelijkheid van de cellen was op zijn beurt wel het hoogst in de lente en zomer. Ook voor DNA-fragmentatie werd een duidelijk seizoensgebonden patroon ontdekt. De hoeveelheid gefragmenteerde DNA-strengen was het laagst van december tot februari en in oktober, in vergelijking met juni en juli. Sperma dat in december wordt aangemaakt bleek daardoor dus vruchtbaarder dan zomersperma.

Foto: Veurink/Sanoma
Bron: The Horse

Paardensperma kan meerdere keren worden ingevroren om vervolgens nog bruikbaar te zijn voor inseminatie. Dit blijkt uit een Duitse studie. Onderzoekers analyseerden de invloed van herbevriezing van sperma op de kwaliteit van vruchtbaarheid. Zowel hengsten met een goede als slechte reputatie op het gebied van diepvriessperma werden beoordeeld.

De conclusie: de integriteit van sperma chromatine, een combinatie van DNA en proteïnes die uiteindelijk chromosomen vormen, neemt de eerste twee tot drie keer herbevriezen, niet af. Voorheen werd aangenomen dat de spermakwaliteit drastisch terug loopt bij opnieuw invriezen.

Geen merries drachtig

Tijdens het eerste experiment werd sperma van tien Hannoveraner hengsten, met zowel goede als slechte resultaten voor bevroren sperma, gebruikt. Daarna werd het ontdooid, geprepareerd, in 0.5 mm rietjes gestopt en herbevroren. Deze stappen werden drie keer herhaald tot de concentratie zich op 20 x 106 sperm/ml bevond. In het tweede experiment werden Hannoveraner merrie geïnsemineerd met twee hengsten die goed of slecht bekend stonden om hun vruchtbaarheid via diepvries. Hiervoor werd sperma van de eerste, tweede of derde bevriezingscyclus gebruikt.

Vier van de tien merries werd drachtig van de eerste cyclus, terwijl slechts 1 merrie drachtig werd van de tweede cyclus. Geen enkele merrie droeg een veulen dat was ontstaan uit sperma dat drie keer was herbevroren. Hiermee concluderen de onderzoekers dat, hoewel het sperma na drie keer bevriezen nog bruikbaar is, de kans op dracht toch drastisch afneemt.

Lees hier het onderzoek.

Bron: Hoefslag/Horsetalk

Foto: Remco Veurink

0 2851

Niet alle hengsten zijn gelijk en dit telt ook voor de vruchtbaarheid van het dier. Soms gebeurt het dat de populairste hengst een minimale hoeveelheid sperma kan leveren voor de fokkerij, terwijl een relatief onbekende hengst zijn eigenaren bijna een overschot bezorgd. Welke factoren bepalen de hoeveelheid spermaproductie voor een hengst? Tijdens een congres in het Mexicaanse Guadalajara behandelde professor Ed Squires dit onderwerp. Volgens hem spelen de leeftijd, het seizoen, het formaat van de testikelen en de hoeveelheid dekkingen een grote rol.

Leeftijd: ‘De meeste hengsten beginnen met dekken wanneer zij drie jaar of ouder zijn. Paarden zijn echter pas op vijf a zesjarige leeftijd sexueel volwassen. De kwaliteit sperma kan na een periode van veel dekken flink afnemen. Soms gebeurt dit al op twaalfjarige leeftijd, maar soms komt het ook pas voor na het 20ste levensjaar. Het is daarom belangrijk om voor aanvang van ieder dekseizoen de kwaliteit van het sperma te laten controleren door een veterinair.’

Seizoen: In sommige landen begint het dekseizoen al in februari, terwijl op andere locaties het vruchtbare seizoen niet voor het einde van de lente start. ‘De hoeveelheid sperma halveert tijdens de winter omdat de hoeveelheid daglicht drastisch afneemt. Een hengst zal daarom vruchtbaarder zijn in de lente en zomer. Een fokker kan zorgen voor een toename door het paard vanaf midden december onder kunstlicht te plaatsen. Toch is dit niet altijd een goede oplossing, omdat het er ook voor zorgt dat de kwaliteit van het sperma sneller afneemt, waardoor zowel hengstenhouders als fokkers laat in het seizoen alsnog in de problemen kunnen komen.’

Ejaculaties: Een hengst kan maar een beperkte hoeveelheid sperma produceren, dus het is logisch dat te vaak dekken ervoor zorgt dat de hoeveelheid zaadjes afneemt. Voor het beste resultaat kan een hengstenhouder er daarom voor kiezen om het paard om de dag te laten dekken. ‘In de natuur is de hormonale huishouding van de hengst -de sexdrive- verantwoordelijk voor de hoeveelheid keren dat het dier kan dekken. In het wild dekt een hengst dan ook gemiddeld drie keer per dag.’

Sexdrive: Wat bepaalt dan de sexdrive van een hengst? ‘We weten dat een jonge hengst flink kan schrikken wanneer het tijdens het dekken pijn ervaart, bijvoorbeeld door een trap van een merrie of de hoogte van het fantoom. Dit kan een negatieve impact hebben op de sexdrive van de hengst. Het is nog niet duidelijk hoe we dit positief kunnen beïnvloeden, maar diverse onderzoeken concentreren zich momenteel op dit euvel,’ aldus Squires.

Bron: Hoefslag/The Horse

Foto: Remco Veurink

0 488

Er ging zes jaar onderzoek aan vooraf, maar dankzij het Equine Fertility Centre en Maastricht University Medical Center, kan nu ook bij paarden – buiten het lichaam – met slechts één spermacel een eicel bevrucht worden. De eerste veulens lopen al in de wei.

Intra Cytoplasmatische Sperma Injectie (ICSI) betekent letterlijk: het inbrengen van één spermacel in de eicel. Het is een manier van IVF (in vitro fertilisatie); bevruchting buiten het lichaam. Bij reguliere IVF wordt de eicel met de spermacellen samen in een petrischaaltje gedaan. Hieruit volgt dan de bevruchting. In de rundveehouderij werden op deze manier al meer dan 400.000 kalveren geboren; bij paarden echter blijkt IVF niet of zeer moeilijk toepasbaar. Het hoe en waarom is voor de wetenschap nog niet duidelijk. Vandaar dat bij paarden uitgeweken zal moeten worden naar ICSI. Hiervoor zijn rijpe eicellen nodig. Deze kunnen uit de eierstokken van de merrie gewonnen worden. Er worden zowel rijpe als onrijpe cellen uit de eierstokken gehaald. Deze zijn dan nog niet klaar voor de ICSI-behandeling. Ze moeten nog een laatste rijpingsfase ondergaan voor bevruchting….

Hoe dat in zijn werk gaat, wat de voor- en nadelen zijn en welke prijskaart eraan hangt, lees je in het aprilnummer van Hoefslag.

Tekst: Femke Tolsma

Foto: Remco Veurink

0 200
keuring thuiskeuring

D’Avie, de sensatie van de Hannoveraner hengstenkeuring in 2014 en onlangs ook gekeurd bij het Deens Warmbloed Paarden Stamboek, zal dit jaar niet beschikbaar zijn voor de fokkerij. Tijdens de tien-daagse observatietest  in Vilhelmsborg is gebleken dat de zoon van Don Juan de Hus problemen heeft met de kwaliteit van zijn sperma. Eigenaren Arlette en Edwin Kohl en Andreas Helgstrand zijn daarom overeen gekomen de aansprekende hengst niet beschikbaar te stellen voor het aankomend seizoen en hem rust te gunnen. D’Avie zal op 18 juni 2015 pas officieel drie jaar oud worden. Volgens de veterinairen zal de spermakwaliteit verbeteren en kan D’Avie later alsnog ingezet worden voor de dekdienst.

Bron: Eurodressage/Hoefslag

Foto: Remco Veurink

0 599

Heel veel paarden in het kinderprogramma van de VPRO, Beestieboys. Presentator Tim wil weten waar veulens vandaan komen. Daarvoor gaan ze op bezoek hengstenstation Van Uytert. Joop van Uytert legt uit waarom Vivaldi zo’n superpaard is. Deze hengst geeft zijn supergenen door aan zijn kinderen. Hoe werkt dat dan met dat zaad van Vivaldi? ‘Dekken is minder romantisch dan vroeger’, aldus Van Uytert. De hengst moet op de dekbok en het zaad komt terecht in de koker, waarna het wordt verdeeld. Met één lading sperma kunnen zes merries drachtig worden.

Grappige uitleg voor kinderen over hoe het dekken in zijn werk gaat.

Het andere item van deze aflevering gaat over Sepp, die op wedstrijd gaat met z’n pony Daisy. Hij heeft nog nooit gezegd dat hij op paardrijden zit, omdat hij bang is voor de reacties. Het is immers meer een ‘meisjesding’ over het algemeen? Dat blijkt mee te vallen, zo blijkt als hij het na het weekend verteld tegen zijn klasgenootjes. Iedereen vindt het raar dat hij het niet eerder durfde mee te delen. Ze vinden het juist stoer.

Kijk op Beestieboys voor Van Uytert en Vivaldi.

NPO/Hoefslag

0 186

Staatsstoeterij Celle geeft de Hannoveraanse hengst Talisman (Totilas x Sandro Hit) een kans, ondanks dat zijn spermakwaliteit als ‘zwak’ werd gekwalificeerd. ‘Het is ons niet gelukt iets aan de kwaliteit van zijn sperma te doen’, legt Celle uit. ‘Maar een hengst als deze geven we graag de gelegenheid om te laten zien wat hij waard is.’ Talisman kreeg een premie op de Hannoveraanse hengstenkeuring in Verden. Op de veiling was hij de op één na duurste hengst, met 360.000 euro.

Wie zijn merrie wil laten dekken bij Talisman, moet haar naar Celle brengen. Daar wordt de inseminatie verzorgd. Alleen als de merrie drachtig is, hoeft het dekgeld betaald te worden. Celle heeft ervaring met hengsten met slecht zaad. ‘Bij Don Crusador en Don Index hebben we dezelfde werkwijze gehanteerd en daar lopen nu heel goede nakomelingen van, waar flink geld voor neergeteld wordt.’

Eurodressage/Hoefslag

Foto: Remco Veurink

0 419

In het dekseizoen willen we de fokmerries weer drachtig hebben. Gelukkig gaat dat bij de meeste zonder complicaties, maar ieder jaar is er een aantal merries waarbij dat niet voorspoedig verloopt. Een deel van deze merries heeft een baarmoederontsteking. Ze krijgen vocht in de baarmoeder, ‘vuilen’ (scheiden vuil af uit de schede) of blijken herhaaldelijk niet of niet meer drachtig. Dit artikel belicht de baarmoederontstekingen die we bij merries in het dekseizoen zien.

Oorzaken

Er zijn veel oorzaken van baarmoederontstekingen tijdens het dekseizoen. Denk bijvoorbeeld aan ontstekingen waarbij micro-organismen als bacteriën, schimmels als gisten, maar ook bijvoorbeeld anatomische factoren een rol spelen. Bovendien is sperma niet steriel, het bevat micro-organismen. Een gezonde baarmoeder heeft hiertegen tijdens de hengstigheid gelukkig een zeer effectieve afweer. Baarmoederontsteking kan ook ontstaan doordat een baarmoeder tussen het veulenen en het dekken onvoldoende tijd heeft gekregen om te kunnen genezen. Hieronder een aantal oorzaken op een rij:

-Overmatige afweerreactie van de baarmoeder op het ingebrachte sperma
De baarmoeder maakt hierbij extreem veel vocht en ontstekingscellen aan als reactie op het sperma. Het vocht ziet er uit als pus. Hierbij wordt de ontsteking niet veroorzaakt door micro-organismen. Als het vocht niet uit de baarmoeder afgevoerd wordt kunnen micro-organismen de ontsteking wel in stand houden.
-Infectie door micro-organismen
Indien het afweersysteem van de merrie/baarmoeder onvoldoende effectief is kunnen micro-organismen de overhand krijgen en een ontsteking veroorzaken door o.a.:
1. Een slecht sluitende schede
Denk hierbij aan een anatomische afwijking of bijvoorbeeld door scheuren in de baarmoedermond door een moeilijke geboorte.
2. Vocht dat in de baarmoeder achterblijft
Als een baarmoeder niet in staat is alle vocht uit te scheiden kan dat liggen aan baarmoeder, baarmoedermond of hormonale problemen. Een inseminatie of behandeling van een merrie die niet goed hengstig is, resulteert vaak in een baarmoederontsteking. 3. Een verstoring van het natuurlijke microbiële evenwicht in de baarmoeder
Als een baarmoeder herhaaldelijk met antibiotica behandeld wordt, bestaat het risico dat er gisten of schimmels in gaan groeien. De baarmoeder heeft hiertegen dan geen goede afweer meer. Door besmetting met micro-organismen zoals Taylorella equigenitalis kan de merrie een typische baarmoederontsteking (ook wel C.E.M.) krijgen die via schouwen, dekking of misschien ook via kunstmatige inseminatie verspreid kan worden naar andere paarden. .

Diagnose en behandeling

Een merrie wordt verdacht van baarmoederontsteking als zij niet drachtig wordt, onregelmatig hengstig is, een slecht sluitende schede of een uitscheiding uit de schede heeft. Uitwendig en inwendig onderzoek, herhaalde rectale onderzoeken en echo’s kunnen de verdenking versterken en/of bevestigen. Denk bijvoorbeeld aan het doen van laboratorium onderzoek en/of een scopie. Iedere ontsteking heeft een passende behandeling, antibiotica is daarbij geen wondermiddel.

Als een ontsteking langdurig aanwezig is, kan de baarmoederwand zodanig veranderd zijn dat het voor de merrie niet meer mogelijk is om drachtig te worden of te blijven. Gezien de factoren die een rol kunnen spelen bij het ontstaan van een baarmoederontsteking, moet er altijd goed nagedacht worden over de in te zetten behandelingen. In veel gevallen moet namelijk ingegrepen worden op meerdere niveaus. Het is bijvoorbeeld niet zinvol een bacterie te bestrijden die gedurende de volgende cyclus de baarmoeder alweer binnen gedrongen is omdat de schede niet goed sluit.

Meer weten over deze ontsteking of andere baarmoederontstekingen, diagnose, onderzoek, behandeling, prognose en preventie hiervan? Lees dan hier het volledige artikel Baarmoederontsteking bij merries in het dekseizoen op Paardenarts.nl (foto: Paardenarts.nl)

Meer over de auteur:
Floor Bernard (paardenarts en auteur bij Paardenarts.nl): “Sinds ik in 1989 mijn dierenartsdiploma in Utrecht heb behaald, ben ik werkzaam geweest als paardendierenarts in diverse praktijken in Nederland. Na het opzetten van de eerste professionele Kraamkliniek voor paarden heb ik bij de buitenpraktijk van de Faculteit Diergeneeskunde in Utrecht gewerkt. Een mooie kans om mijn kennis te vergroten en ervaringen uit de praktijk te delen met specialisten. Sinds medio 2013 werk ik met mijn collega Jessica Bakker in Paardenpraktijk Utrecht. Mijn interesse is brééd en gericht op het gehele dier en zijn omgeving. Preventie, voortplanting en tandheelkunde maken mij éxtra enthousiast.”

De Hoefslag publiceert wekelijks een actueel artikel van Paardenarts.nl; het onafhankelijke platform voor paardenhouders en paardenartsen waar men (betrouwbare) informatie over paardengezondheid en -welzijn kan vinden. Paardenarts.nl schrijft in samenwerking met paardenartsen en specialisten veterinaire artikelen. Naast de Veterinaire Kennisbank biedt Paardenarts.nl handige tools voor paardenhouders zoals de Paardenarts Locator en de Ent-herinnering. Via een nieuwsbrief en Facebook blijft men op de hoogte van nieuwe en seizoensgerelateerde artikelen.  

Volg ons!

102,697FansLike
0VolgersVolg
0VolgersVolg
1,451Youtube abonneesAbonneer