Tags Posts tagged with "Dierenkliniek"

Dierenkliniek

veulen

Dierenarts Ids de Boer van Dierenkliniek Emmeloord behandelde in april een Fries merrieveulen dat was besmet met de R. equi bacterie, ofwel de Rhodococcus equi-bacterie. “Omdat we er bij dit veulen gelukkig op tijd bij waren ziet de toekomst er gunstig voor haar uit,” vertelt De Boer.

R. equi is een bacterie die wereldwijd in de bodem voorkomt. Vooral op bedrijven waar eerder zieke veulens hebben rondgelopen is de besmettingsdruk hoger.

Luchtwegproblemen

Ook bij deze fokker was dat het geval. “De fokker van dit veulen had vorig jaar een veulen met luchtwegproblemen verloren. Toen hij belde dat zijn merrieveulen van vijf weken oud kortademig was, gingen de alarmbellen bij mij rinkelen.”

Besmette stofdeeltjes

Bij zieke paarden wordt pus vol met ziektekiemen vanuit de abcessen in de longen opgehoest. Een groot deel daarvan wordt doorgeslikt en komt via de mest op de weide. Het inhaleren van besmette stofdeeltjes vormt naast opname van grond en mest bij het grazen, de voornaamste bron van besmetting.
De behandeling bestaat uit een speciale combinatie van antibiotica.

Zie ook: Wat te doen bij een luchtwegaandoening?

Bron: Phryso.com

Foto: archief

dierenkliniek wolvega gebit paard

Vroeger hoefden paarden niet naar de tandarts. Zij hadden zelden of nooit gebitsproblemen. Paarden die slecht wilden eten en/of vermagerden werden vroegtijdig opgeruimd. Tegenwoordig weten we wel beter en roepen we regelmatig de hulp in van de tandarts.

Bij de ontwikkeling van de kiezen en het uitbotten gaat het niet altijd goed. Hierdoor sluiten de kiezen soms niet goed tegen elkaar aan en kan er aan met name de tandvleeszijde ruimte ontstaan waar ruwvoer in gepropt wordt (diastasen). Dit gaat rotten en levert tandvleesontsteking op (periodontitis), wat zeer pijnlijk kan zijn.

Scherpe randen

Het paard gaat meer en meer op één kant kauwen en de snijtanden slijten scheef af. Ook kunnen kiezen scheef of uit de rij staan, waardoor ze niet normaal slijten en er haken en scherpe randen ontstaan.

De tanden van een paard zijn totaal anders dan die van een mens. Mensen hebben net als vleeseters brachydonte tanden met een lage kroon en een glazuurkap. Het kauwoppervlak is veelal puntig, geschikt om de prooi vast te houden en te verscheuren.
Paarden hebben net als herkauwers hypsodonte tanden met een hoge kroon en enamellen die instulpen. Daartussen ligt het dentine en cement, zodat je een ruw kauwoppervlak hebt met harde lamellen en iets minder harde dentine opvulling: een soort molensteen, uitermate geschikt voor het malen van ruwvoer.

Kieswortelontsteking

Mensen kunnen gaatjes krijgen door aantasting van de glazuurkap (suikerresten, het ontstaan van tandplaque en verkeerde bacteriegroei.). Paarden krijgen niet zo snel gaatjes. Toch kunnen de kiezen aangetast worden, bijvoorbeeld wanneer de instulpingen van de lamellen (infundibulae) heel diep zijn en er voedsel in blijft zitten rotten. Of wanneer door een steentje een stuk afbreekt en een pulpaholte bloot komt te liggen.

dierenkliniek wolvega gebit paard

Kieswortelontsteking komt nogal eens voor, alhoewel het meestal niet duidelijk is hoe de bacteriën ter hoogte van de wortel komen. Dit wordt in een iets gevorderd stadium meestal wel duidelijk in de vorm van een pijnlijke dikte van de kaak. Soms zijn ze hier behoorlijk ziek van met hoge koorts.

Kies eruit

Een kieswortelontsteking van de derde, vierde of vijfde kies in de bovenkaak kan ook nog eens een kaakboezemontsteking geven met pus in de kaakholte en uit de neus drainerend. Deze kiezen zijn veelal niet te redden. In een vroeg stadium red je het soms met antibiotica, maar meestal moet de kies eruit.

dierenkliniek wolvega gebit paard

Wanneer op een röntgenfoto duidelijke afwijkingen te zien zijn of er is een duidelijke zwelling ter hoogte van de slechte kies is de diagnose rond. Vaak geeft het klinisch en radiografisch onderzoek onvoldoende zekerheid over welke kieswortel aangetast is, of het slechts één kies betreft etcetera. Dan kan een CT-scan van het hoofd uitsluitsel geven. Dit kan tegenwoordig bij het staande gesedeerde paard.

Routine onderhoud

Tegenwoordig worden kiezen ook meer en meer bij het staande gesedeerde paard getrokken. De belangrijkste redenen om kiezen te verwijderen zijn kieswortelontsteking en ‘losse’ (uitgegroeide of scheef groeiende) kiezen bij oudere paarden. Dit vereist wel enige ervaring. Vroeger werden deze onder algehele narcose ‘gestempeld’. Hierbij heb je echter veel bijkomende schade, doordat je door de schedel en door de bodem van de tandkas heen timmert. Dit kan nog steeds nodig zijn bij jonge paarden met lange kiezen die achterin zitten, maar meestal lukt het ze via de mond te verwijderen.

Routinematig onderhoud helpt een normale stand behouden en bevordert gelijkmatig afslijten. Het kaakgewricht, de kiezencassettes en de snijtanden moeten alle drie normaal op elkaar afgestemd zijn. Dit kan worden verstoord door een abnormale stand van de snijtanden (over/onderbeet) of haken op de eerste/laatste kiezen of abnormale golfvorming in de kiezencassette.

Ook de hellingshoek in de snijtanden en de zijdelingse hoek van de kiezen (normaal 10-15 graden) moeten binnen normaalwaarden vallen. Is de mond op alle punten in balans, dan kan het paard goed kauwen en zijn de krachten die op de verschillende onderdelen worden uitgeoefend binnen proporties. Dit voorkomt dat tanden of kiezen verkeerd of overbelast worden, overmatig slijten en dat hun opponenten teveel doorgroeien.

Goed kauwen

Daar komt nog een belangrijk aspect bij. Goed kunnen kauwen is natuurlijk van het grootste belang voor een goede spijsvertering en daarmee de algehele gezondheid. Maar het gaat nog verder wanneer een paard een hoofdstel met bit in de mond moet en allerlei veeleisende inspanningen moet verrichten waarbij de sturing in de mond en de hoofd/halshouding van het grootste belang zijn.

Pijn in de mond is funest voor het goed kunnen functioneren van je sportpaard. Hiervan kan al snel sprake zijn door scherpe enamelranden die in de wang of in de tong prikken. Of dominante kiezen of zelfs haken die het voor/achterwaarts bewegen van de kiezencassettes onmogelijk maken wanneer het paard nageeflijk moet zijn.

Wolfskiezen moeten sowieso op correcte wijze verwijderd worden en vaak is een (kleine) bitseat een hulp voor een comfortabel zittend bit.

Preventieve zorg

Kortom, natuurlijk moeten alle paarden minimaal één keer per jaar naar een goede gecertificeerde gebitsverzorger of indien nodig naar een gespecialiseerde KNO dierenarts. Net als de hoefsmid, ontworming, de zadelpasser etcetera, behoort dit tot standaard preventieve gezondheidszorg in de 21e eeuw.

Tekst en foto’s: Marco de Bruijn en Cathérine Delesalle

 

huidproblemen ondervoet

Huidproblemen aan de ondervoet van paarden, zoals mok, komen heel vaak voor. Langer bestaande huidontstekingen van de ondervoet worden bij paarden met veel behang vaak veroorzaakt door de schurftmijt Chorioptes.

Paarden met veel behang hebben vaker te maken met huidontstekingen. De huid is door dit behang beschut en blijft warmer en vochtiger. Daarnaast worden problemen pas later opgemerkt door het vele behang.

Reactie van het immuunsysteem

De schurftmijt Chorioptes leeft in de opperhuid en graaft hierin gangen. Hij leeft van huidschilfers en dode cellen, ook wel celdebris genoemd. Dit gegraaf in de opperhuid geeft een reactie van het immuunsysteem in de huid en van de huid zelf. De huid verdikt en ontstekingscellen maken hun weg naar de opperhuid.

Huidproblemen aan de ondervoet

Bij sommige paarden die hiervoor aanleg hebben, wordt een overtollige hoeveelheid onderhuids bindweefsel aangemaakt. Dit bindweefsel zorgt ervoor dat de doorbloeding en het herstelvermogen van de huid afneemt en kwetsbaarder wordt. Wanneer de ondervoeten dan langere tijd nat en besmeurt met urine en mest zijn, kunnen verkeerde bacteriën uit de grond of uit de mest een huidinfectie veroorzaken.

Deze langer bestaande huidinfecties roepen op hun beurt verkeerde reacties van het immuunsysteem op en een deel van de huidontsteking wordt veroorzaakt door een eczemateuze reactie van de huid zelf (zie foto).

Einschuss been

Om het verhaal compleet te maken: wanneer de bacteriële huidinfectie door de roven en kloven er in slaagt om door de huid heen te geraken, komt hij in een hoop bindweefsel terecht met lage weerstand en kan zich een weg banen door het hele been naar boven, zich transporterend via de lymfebanen.

Huidproblemen aan de ondervoet

 

Dit veroorzaakt een Einschuss been oftewel bloedvergiftiging. Een bloedvergiftiging kan het hele lymfevaten systeem ernstig schade toebrengen en een enorme toename van minder vitaal bindweefsel/reparatieweefsel opleveren, resultaat: een olifantenbeen.

Hoe krijgen we dit been weer gezond? Hoe verder bovenstaand verhaal gevorderd is, hoe meer onomkeerbare schade is toegebracht. Dus, hoe eerder er door de dierenarts wordt ingegrepen, hoe meer kans er is op gezonde paardenbenen.

Onderdompelen

Zoals gezegd wordt veel in de hand gewerkt door een chronische Chorioptes (mijten) infectie. Dit kun je eenvoudig zien door dikke droge schilfers onder de sokken in de kootholte. Veel mensen proberen deze al te bestrijden door de benen te wassen of te sprayen met anti-acaricide middelen. Het probleem is echter dat de mijten zich diep in de gangen van de opperhuid kunnen verstoppen en dus niet dood gaan.

Huidproblemen aan de ondervoet

De enige effectieve manier is om het been onder te dompelen in een vloeistof met Neocidol® of Sebacil®. Dit kan door het been in een emmer te zetten, maar zoals veel lezers wel weten vind je vaak verdikte korsterige huid achter op het haakbeentje of voor op het spronggewricht. Dat is typisch voor Chorioptes infectie. Dan moet je al een aardig hoge emmer hebben wil je deze regio’s ook onder kunnen dompelen.

Doe je dat niet, dan kom je moeilijk tot niet van de mijteninfectie af. Maar ja, dat is een heel werkje, alle vier de benen in een emmer zien te krijgen en dan ook nog het paard vijftien minuten stil laten staan. Veel paarden werken niet of onvoldoende mee en het resultaat is dat de emmers Friese paarden met veel behang hebben sneller last van huidproblemen aan de ondervoet alle kanten op vliegen.

huidproblemen mok

Voetenbad

Ook bij Dierenkliniek Wolvega werd men enigszins gefrustreerd van de slechte resultaten van uit de hand gelopen mokinfecties en de moeite die het kost de benen in de emmers te tillen. Daarom werd samen met Folkert de Jong, die zelf veel Friese paarden heeft en het belang van het probleem terdege onderkende, een bad voor paardenbenen ontwikkeld.

De Jong heeft een bedrijf gespecialiseerd in het aanleggen van leidingen in de voedingsmiddelenindustrie en is specialist in TIG lassen. Samen hebben we een bad ontwikkeld wat paardvriendelijk en veilig is en de werkzame vloeistof snel in en weer uit het bad kan pompen.

Wanneer het paard tot boven de sprong en voorknie in het bad staat, kan er een rondpompsysteem ingeschakeld worden om continu stroming in het bad te houden. De bedoeling is de Friese paarden preventief en curatief op een effectieve wijze van infecties met Chorioptesmijten af te helpen. Dit omdat mijtinfecties heel vervelend zijn voor het paard en om erger te voorkomen.

Huidproblemen aan de ondervoet

Op kweek zetten

Wanneer de huid nat en rood geïrriteerd is of er is sprake van dikke korsten, is er waarschijnlijk sprake van een bacteriële huidinfectie ongeacht de aanwezigheid van mijten. Deze infectie verdient eerst de aandacht, want deze kan snel uit de hand lopen of zelfs een Einschuss been opleveren.

Wanneer deze bacteriële infectie al langere tijd bestaat en al met veel verschillende antibiotica is behandeld, is het een overweging eerst een afkrabsel op kweek te zetten en een antibiogram te bepalen. In ieder geval dient een plan gemaakt te worden en regelmatig controles uitgevoerd te worden. Dit om te bepalen of de behandeling aanslaat en hoe lang deze moet worden voortgezet of gewijzigd.

Doe je dit niet, loopt het vaak uit de hand en/of ontstaat er een infectie met een uitgeselecteerde resistente bacterie.

Huidproblemen aan de ondervoet mijt

Ongepigmenteerde huid

Een speciale vorm van huidontsteking aan de onderbenen bestaat er bij paarden met een ongepigmenteerde huid (witte aftekening). Deze wordt gekenmerkt door serumlekkende huidontsteking waaruit dikke korsten ontstaan. Dit met name aan de buitenzijde van het kootbeen en de pijp, meer dan in de kootholte.

Wat hier aan de hand is, is een soort ‘verbrand’ reactie van de huid. Uit het groene chlorofyl van planten maakt de lever van het paard phylloerythrine en deze stof circuleert in het lichaam en komt ook in de huid terecht. Dit is normaal en geeft geen problemen. Echter in ongepigmenteerde huid kan er een reactie ontstaan van deze stof onder invloed van UV-licht van de zon.

Er komen dan vrije radicalen vrij die beschadiging van de huid en huidbloedvaatjes geven. Behandeling bestaat uit de korsten verweken met betadine shampoo, er af pulken en de ontstoken huid te verzorgen met een cortisone zalf gevolgd door ‘babybillenzalf’. De huid van de benen met witte aftekeningen wordt het beste afgeschermd van de zon met behulp van zonnebrandolie factor 50+.

Tekst en foto’s: Marco de Bruijn en Cathérine Delesalle

Cathérine Delesalle en Marco de Bruijn zijn dierenarts en Europees specialist inwendige ziekten. Delesalle is verbonden aan de Universiteiten van Utrecht en Gent. De Bruijn is mede-eigenaar van Dierenkliniek Wolvega.

0 170

Het programma Dierenkliniek, wekelijks uitgezonden via de regionale televisiezender RTV Utrecht, gaat vanaf vrijdag 10 juli weer van start. Dit seizoen is er speciale aandacht voor het paard. Aukje van Sommeren en Yteke Elte van de Ambulante Kliniek voor Paarden trekken de regio in en bezoeken verschillende paarden, pony’s, ezels en hun eigenaren.

De afleveringen worden ieder uur herhaald en zijn hier online terug te bekijken.

Foto: Remco Veurink

HOEFSLAG ACADEMY

Volg ons!

101,421FansLike
0VolgersVolg
6,989VolgersVolg
1,451Youtube abonneesAbonneer