"Naar je paard
blijven luisteren"

Tekst: Hoefslag redactie | Foto's Wilma Frentz

Om te beginnen vraagt Patrick aan Dominique wat zij belangrijk vindt in het losrijden en hoe zij haar werk indeelt. Dominique geeft aan dat het voor haar belangrijk is om haar paard de tijd te geven en ze ziet de College Tour als een leermoment, zowel voor haarzelf als voor haar paard. Patrick benadrukt dat het essentieel is om per paard te kijken wat het nodig heeft: sommige paarden ontspannen juist door direct aan het werk te gaan, terwijl anderen eerst de omgeving moeten verwerken. Bij Kha Diva is zichtbaar dat er nog wat spanning zit. "Ze houdt zich nog iets vast in het lichaam en de galop mist nog wat souplesse en buigzaamheid." Dominique probeert dit op te lossen door haar steeds uit te nodigen de hals te laten zakken en meer lengte in het lichaam te maken. In de wendingen wordt al zichtbaar dat Kha Diva beter door haar lijf begint te bewegen, maar op de rechte lijnen neemt ze soms nog zelf het tempo over. 

Stemgebruik

Patrick merkt op dat Dominique veel met haar paarden praat tijdens het rijden en vraagt haar daarnaar. "Communicatie vind ik heel belangrijk. Ik gebruik juist veel mijn stem en ik merk dat de paarden daarop reageren. Het helpt om een nog betere connectie te maken, waardoor ik met nog kleinere hulpen kan rijden", vertelt Dominique. Patrick vult aan: "Dominique weet een sterke band met haar paarden op te bouwen, waardoor ze elkaar beter begrijpen en elkaar vertrouwen. Daardoor kan ze subtieler rijden en reageren de paarden ook verfijnder." Hij benadrukt dat juist het eerste deel van het losrijden cruciaal is. "Ongeacht het niveau, of je nu een B-, L- of Grand Prix-proef rijdt, blijft ontspanning de basis van alles." Vervolgens bespreekt Patrick de stap van Kha Diva, die van nature zeer goed is. "In deze omgeving, waar ze nog wat spanning kan hebben, blijft de stap toch ruim en los door het lichaam." Hij legt uit dat een goede stap een groot voordeel is. "In de Grand Prix telt de stap dubbel. Met een goede stap win je niet direct een Grand Prix, maar een slechte stap kan je wel de overwinning kosten."

Constante verbinding

Daarna vraagt Patrick hoe Dominique haar verdere werk opbouwt, met name in de draf. Dominique: "Ik vind het prettig om met overgangen en afwisseling te werken." Patrick adviseert daarop dat het belangrijk is om eerst een stabiele basisdraf te behouden: in het ritme met een constante aanleuning. "Pas wanneer die basis bevestigd is, kun je gaan variëren zonder dat het paard uit balans raakt." Hij benadrukt dat het doel is dat een paard, ook bij kleine correcties, constant in de verbinding blijft. "Vanuit een stabiele verbinding kan een paard zijn balans en takt verder ontwikkelen. Als je richting verzameling wil, mag het ritme niet direct veranderen. Is dat wel zo dan rijd je weer iets voorwaarts, waarin de aanleuning en balans gelijk moeten blijven." Er ontstaat een soort 'werkpassage': nog niet volledig gesloten of maximaal gedragen, maar wel mooi door het lichaam en in een goede verbinding. Vanuit die basis kan Dominique variëren; iets meer verzamelen, zodat haar paard meer gaat sluiten, of juist iets meer naar voren rijden voor extra impuls. "Tussendoor blijf je de constante verbinding controleren. Als ze iets zoekend wordt, zie je dit direct terug in de aanleuning en het ritme. Daardoor wordt het voor haar moeilijker om haar passen mooi af te maken. De sleutel ligt in het behouden van een constante aanleuning, zodat ze vanuit die stabiliteit weer haar ritme kan hervinden. Wanneer dat lukt, kan er voorzichtig verder verzameld worden, zonder verlies van kwaliteit."

Ruiter en paard beïnvloeden elkaar

Patrick benoemt dat dit een heel nauwkeurig proces is: het gaat om precies de juiste mate van aanspanning vinden. "Kleine aanpassingen, soms slechts een fractie, maken hierin een groot verschil." In de passage geeft hij Dominique bijvoorbeeld mee om haar paard iets lager in te stellen met de hals, zodat ze makkelijker in de verbinding blijft. Hij benadrukt ook dat ruiter en paard elkaar beïnvloeden: "Wanneer je als ruiter zelf gaat gaat zoeken, wordt je paard ook zoekend en ontstaat er onbalans. De oplossing ligt in het nog constanter houden van de aanleuning en het over de rug blijven rijden, zodat het geheel stabieler wordt."

Balans vinden

Dominique: "Ik vind het soms nog moeilijk om de juiste balans te vinden tussen aanspanning en ontspanning, zeker in oefeningen zoals passage en piaffe. Ik wil voldoende activiteit en expressie, maar dan kan het snel te veel worden en kan ze spanning opbouwen." Patrick reageert daarop dat impuls en activiteit belangrijk zijn, maar nooit ten koste mogen gaan van de verbinding. "Wanneer ze spanning opbouwt, wordt de aanleuning breekbaar en verliest ze haar balans. Ze moet actief blijven voor je been, maar tegelijkertijd een stabiele bovenlijn en verbinding houden."

Millimeterwerk

"In de piaffe en passage is het essentieel dat een paard de drang naar voren behoudt. Pas vanuit die voorwaartse intentie kun je het paard meer op de plaats laten sluiten en verder laten verzamelen." In de overgangen tussen passage en piaffe ziet Patrick dat dit nog vloeiender mag. "Daarin verliest ze nog een beetje balans en is ze iets zoekend. Ik zou iets meer naar voren denken in de piaffe om de verbinding over de rug te houden, in plaats van een paard op dat moment echt op de plek te zetten. Dit werk in het verzamelen komt wel heel nauw en het is millimeterwerk om de juiste balans te vinden tussen impuls en controle. Juist die fijne afstemming bepaalt of een paard in balans blijft en zich verder kan ontwikkelen. Als een paard voldoende voorwaarts wil blijven in de piaffe, dan kun je naar meer verzameling en meer op de plaats piafferen. Daarbij blijft het essentieel om naar het paard te luisteren, omdat wat vandaag werkt, morgen weer anders kan zijn. Te veel nadruk op voorwaarts rijden en verbinding kan er bijvoorbeeld toe leiden dat er later juist te veel spanning of drang ontstaat, waardoor opnieuw bijgestuurd moet worden."

Rollende galop

Vervolgens verlegt Patrick de focus naar de galop. Hij benadrukt dat deze voldoende 'rollend' moet blijven, met behoud van sprong en souplesse. Door bijvoorbeeld op een volte te rijden, kun je de galop verbeteren en haar meer door het lichaam laten bewegen. "Het doel is dat het paard niet kort galoppeert, maar juist los en voorwaarts blijft bewegen. Vanuit die kwaliteit kan er weer verzameld worden zonder verlies van ritme en souplesse. In de galop kun je ook zijgangen, zoals appuyementen, gebruiken om een paard nog meer door het lijf te krijgen. Daarbij blijft het belangrijk dat de galop ruim en gedragen blijft, terwijl er in de overgangen weer iets meer verzameling gevraagd kan worden. Zo ontstaat er een balans tussen voorwaarts rijden en sluiten, waarbij de kwaliteit van de galop steeds behouden blijft. In de ideale situatie draagt het paard zichzelf en drukt hij de hals voor zich uit met de neus naar voren."

Proces van afstemming

Ze gaan verder met de wisselseries. Dominique: "Soms vind ik het lastig om hierin de juiste balans te vinden. In de aanloop naar een wissel neemt ze soms het tempo over, terwijl ik juist de rust wil behouden. Ik probeer te schakelen tussen activiteit, verzamelen en ontspannen, maar dit is een voortdurend proces van afstemming. Het is positief dat ze naar voren wil, maar ze moet wel de rust bewaren in een serie en niet steeds harder gaan. Om dat op te lossen probeer ik heel logisch na te denken hoe het moet zijn en welke hulpen daar voor nodig zijn."

Gevoel en begrip

Patrick: "Het is belangrijk dat je als ruiter duidelijk weet wat je wilt verbeteren en daarin ook consequent bent." Dominique vult aan: "Het gaat niet alleen maar om het uitvoeren van oefeningen, maar vooral om het gevoel en het begrip van een paard naar jou. Je moet voorkomen dat je alleen maar 'technisch' bezig bent. Je paard moet het werk ook willen doen en er vooral plezier in hebben. Door alles logisch op te bouwen en je paard te begrijpen, wordt trainen niet alleen effectiever, maar ook leuker. Herhaling en zeker tijd nemen spelen daarin een grote rol, maar het moet altijd positief blijven. Vertrouwen tussen ruiter en paard is daarbij essentieel. Juist wanneer dat vertrouwen er is kun je verder bouwen en kleine stappen vooruit blijven maken, ook al is het nog niet perfect." Patrick: "Bij Dominique komt duidelijk haar passie en enthousiasme naar voren voor de sport en voor de paarden. Dit hoor je in haar uitleg, maar ook in haar manier van rijden. Het belangrijkste is dat je blijft genieten van het rijden en van je paarden en dat je niet vergeet waarom je ooit met de sport bent begonnen. De combinatie van sport, liefde voor het paard en plezier in het rijden vormt uiteindelijk de sleutel tot succes."

Bekijk de training via de QR-code.