Straôfeesten aangemeld voor immateriële erfgoedlijst

Straôfeesten aangemeld voor immateriële erfgoedlijst

Volgende week begint in het Zeeuwse Renesse weer het eerste straôfeest. Daarna zullen er nog vijf volgen. Alle comités zich de afgelopen tijd samen ingespannen om het straôrieën op de immateriële erfgoedlijst te krijgen.

Erfgoedlijst

Het betreft een internationale lijst opgesteld door Unesco. Nederland tekende in 2012 mee en mag sindsdien ook tradities aandragen. Nederland heeft inmiddels ook een landelijke erfgoedlijst. Op deze lijst staan gewoontes en gebruiken die niet tastbaar zijn, maar die wel in ere gehouden worden en waarvan men ze door wil geven aan de komende generaties. Als het straôrijden definitief op de Unesco-lijst komt houdt dat in dat er een internationale erkenning is voor de eeuwenoude traditie om richting het voorjaar de benen te wassen van de werkpaarden. De organisaties kunnen dan ook makkelijker subsidie aanvragen.

‘Sabbath ontheyligt’

De eerste vermelding stamt uit juli 1643 en werd toen blijkbaar de zondag voor Vastenavond verreden. Deze vermelding betreft namelijk de klaagzang van dominee Stamperius van Elkerzee: ‘…uut meest alle plaatsen van Schouwen vele peerden comen waardoor den sabbath ten hoochsten ontheyligt wordt’, maar mogelijk is het feest is dus veel ouder.

Vermoedelijk onder invloed van de reformatie is het feest uiteindelijk verplaatst naar de maandag. De Zeeuwse werkpaarden, zoals ze tegenwoordig veelal in Noordwelle te zien zijn, waren er nog niet bij. Dat ras bestond namelijk destijds nog niet. Na de Tweede Wereldoorlog werd besloten om de feesten op zaterdag plaats te laten vinden.

Op het jaar van de Watersnoodramp van 1953 na (komende week 65 jaar geleden) is vrijwel elk jaar wel in één van de dorpen straô gereden. De enige uitzonderingen betroffen nog het slechte of extreem koude weer. In sommige plaatsen was er wel ooit sprake van om het feest maar door het uitblijven van deelnemers aan de spreekwoordelijke wilgen te hangen. Dat is uiteindelijk ook gebeurd in Elkerzee, Brouwershaven, Dreischor en Moriaanshoofd. Bij de andere dorpen is daar momenteel geen sprake meer van.

In trek

In de jaren negentig van de vorige eeuw kwam het feest steeds meer in trek en de lokale gemeente wil de komende jaren nog meer nadruk leggen op de tradities van het eiland om zo meer toeristen te trekken. Noordwelle en Renesse hebben beiden een maximaal aantal deelnemers en zitten voor dit jaar al vol.

Dat er steeds meer toeristen deelnemen heeft ook zo zijn nadelen. Sommige toeristen klimmen totaal onervaren op het paard en daardoor hebben een aantal commissies al extra voorzorgsmaatregelen genomen.  Waar er vroeger nog gedraafd werd tijdens de ritten gebeurt dat op sommige plekken niet meer. In Burgh-Haamstede mag al enkele jaren enkel nog maar gedraafd worden op het terrein van Slot Haamstede. Zij zullen het trouwens dit jaar voor het eerst ook zonder hun bekende dorpsgenoot Joop Hanse, de fokker van Valegro (v. Negro), moeten stellen.

Eigen tradities

In de dorpen hebben zich een aantal eigen tradities ontwikkeld. Zo gaat in Renesse al jaren de dominee op het strand met zijn stokpaardje voorop bij het wassen van de benen. Na een kleine zegening gaat de stoet verder, daar wordt de groep in tweeën gesplitst, één voor de mensen die willen galopperen op het strand en één waar er enkel een drafje wordt ingezet. In Noordwelle bestaat de stoet veelal uit louter trekpaarden. In de meeste dorpen vindt na de strandrit het ringsteken plaatsen, gevolgd door het nuttigen van een ‘bittertje’ of iets moderners in de lokale kroeg. Hoewel de oorsprong zich dus vindt in de vastentijd hoeven mensen die denken dat ze zich in een carnavalsoutfit te paard kunnen hijsen op zeer weinig sympathie te rekenen. Dat wordt nergens gewaardeerd.

Programma:

Renesse 3 februari
Burgh-Haamstede 10 februari
Noordwelle 24 februari
Ellemeet 3 maart
Scharendijke 10 maart
Serooskerke 17 maart

In de begeleidende video wordt de stoet van Burg-Haamstede door het fanfareorkest binnengeleid.

Vergelijkbare artikelen

Reacties