Mandy Jam: “Ik doe niet graag aan short-cuts”

Mandy Jam: “Ik doe niet graag aan short-cuts”

Mandy Jam
Mandy Jam maakte in Estland wilde paarden hand- en zadelmak. Vanaf half januari is voor enkele maanden in Nederland, en gaat hier aan de slag met het zadelmak maken van enkele jonge paarden.

Als je Mandy Jam (34 jaar) voor het eerst ziet, doet ze je denken aan een mix tussen een paardenfluisteraar en een cowgirl. Als je haar hoort praten, blijkt ze Nederlandse te zijn. Haar relatieve onbekendheid in eigen land komt ongetwijfeld doordat ze de afgelopen jaren heel veel in het buitenland heeft gewerkt.

Recent verbleef ze nog Estland om wilde paarden eerst handmak en daarna zadelmak te maken. Toen we hoorden dat Mandy zich vanaf januari enkele maanden in het West Brabantse Moerstraten  vestigt, om daar een (beperkt) aantal probleempaarden te helpen en (jonge) paarden zadelmak te maken, lieten we deze kans niet lopen. We zullen haar vanaf januari volgen en haar ervaringen delen. Voor nu een eerste kennismaking.

Dressuurwereld

Hoefslag: Je werkte lang in het buitenland, en deed veel ervaring op bij horsemanship-trainers in onder meer Amerika. Hoe kijk je naar de ontwikkeling van de Nederlandse paarden en sport?

Mandy: “Het is fijn dat er in Nederland steeds meer belangstelling is voor manieren van paarden starten (zadelmak maken, red.) die niet traditioneel gangbaar zijn. Ik ben er heel blij om dat ook de dressuurwereld zich langzaam opent voor paardentrainers zoals ik. Er is nu een voedingsbodem die er voorheen niet was, een bereidwilligheid om van elkaar te leren en verder te kijken dan discipline en outfit alleen. Wat mij in eerste instantie naar Amerika trok, had niets met het Westen of Western rijden te maken. Ook ik had altijd alleen maar Engels en dressuurmatig gereden. Wel had ik sinds mijn tienerjaren een fascinatie voor het idee van Natural Horsemanship. Ik wist niet wat het inhield, maar nadat ik The Horse Whisperer zag in de bioscoop, 1998 moet het geweest zijn, sloeg mijn tienermeisjeshoofd op hol. Dit was het soort paardrijden waar ik naar verlangde, maar wat ik niet voelde bij de paarden die ik reed.”

Oplappen probleempaarden

Hoefslag: Toch was het pas jaren later, na je studie, toen je als als 28-jarige een radicale terugkeer maakte naar de paarden?

Mandy: “Terwijl mijn studiegenoten aan een carrière begonnen en dachten aan settelen, startte ik met mijn eerste studentship in Devon, om meer te leren over Horsemanship. Na Engeland volgde Gent, na Gent Colorado. En daar veranderde alles. Ik kreeg een plekje bij de schoonzus van de bekende horseman Buck Brannaman, Mindy Bower. Zij heeft een reputatie met het oplappen van probleempaarden. Ik wist niet wat ik moest verwachten en het was best een harde leerschool.”

“Op de ranch kregen we dressuurpaarden in training die onder het zadel alleen nog maar dachten aan steigeren en verzet. De kleinste vraag leek ze totaal uit hun doen te brengen. Ze hadden geen veerkracht of flexibiliteit, terwijl dat juist is wat paarden in de sportwereld het meeste nodig hebben. Het vermogen om stress te reguleren en te kunnen kalmeren in veranderende situaties. We kregen ook paarden die op vakantie werden gestuurd naar de ranch, op een soort sportpaardenkamp. Dit waren paarden waarvan de eigenaren hadden gemerkt, dat ze beter bleven presteren in de ring als ze af en toe bij ons op buitenrit mochten en op de prairie mochten galopperen. Lekker vrij.”

Connectie

Hoefslag: Een goede leerschool. Probleempaarden en paarden zadelmak maken bij één van de beste trainers uit Amerika. Een actueel thema is het feit dat er meer tijd genomen moet worden voor het zadelmak maken en opleiden van paarden. Hoe sta jij daar in?

Mandy: “Hoe lang moet mijn paard in training blijven voor er een start, een stuur, drie gangen en een rem op zitten? Dit zijn vragen die ik krijg. Er is een kort en een lang antwoord. Maar het komt erop neer dat ik niet graag doe aan short-cuts. Er zijn trainers die dat in een maand voor elkaar krijgen. Maar ik ben op zoek naar iets anders, naar een connectie en een zachtheid in die basis. Niet naar een mechanisch functioneren. Jonge paarden moeten het gevoel dat de ruiter aanbiedt echt willen volgen. Uiteindelijk is dat de essentie van paardrijden: samen bewegen. Om dat te bereiken moeten jonge paarden erop gaan vertrouwen, dat de ruiter er is om hem te helpen als hij het lastig heeft. Als die connectie er is, dan is de start, het stuur en de rem daar een logisch gevolg van.”

“Paarden synchroniseren van nature met elkaar. Ze doen dat ook met de ruiter, als de ruiter het volgen waard is. Maar je kunt niet te kritisch zijn in het begin. Ze moeten stappen verkeerd mogen zetten, dat is waar leren om gaat. Als je meer paarden op een dag traint is dat gemakkelijker in het oog te houden, vind ik. Je raakt minder gefixeerd op het eindproduct, en meer op het proces. Kleine stapjes zorgen voor grote veranderingen. Ik probeer in gedachten te houden dat mijn jonge paarden geen idee hebben van benaderingen of methodes. Paarden hebben nooit gehoord van Horsemanship of van dressuur. Paarden hebben geen idee van de hokjes die wij gebruiken. Voor hen is het allemaal hetzelfde.”

Vraagt oefening

Hoefslag: Hoe belangrijk is grondwerk?

Mandy: “Voor mij is grondwerk direct verbonden met rijden. Grondwerk staat niet op zichzelf, ik doe het in functie van mijn rijden. Het doel is zelfs om het naarmate mijn paard minder groen is, steeds minder te hoeven doen. Omdat mijn paard het steeds minder nodig heeft. Maar het is een intrinsiek onderdeel van het proces van paarden zadelmak maken. Ik denk dat veel schriktrainingen en natural horsemanship-cursussen de plank misslaan. Paarden die onder een slinger kunnen doorlopen of een bal kunnen duwen zijn niet per definitie oké met de wereld, of moediger op wedstrijdterreinen. Was het maar zo gemakkelijk.”

“Kwalitatief grondwerk gaat uiteindelijk maar om een paar oefeningen heel goed uitvoeren en daar het detail, de ruimte, de stretch en de ontspanning in zoeken. Het is nog het beste te vergelijken met de zonnegroet in yoga. Die reeks aan houdingen ‘kunnen’ aannemen wil nog niet zeggen dat je erna lekkerder in je lijf zit. Of dat de effecten blijvend zijn. Je kunt je er zelfs mee blesseren als je niet uitkijkt. Hetzelfde geldt voor het grondwerk. Het is moeilijker dan het er uitziet, wil je het goed doen. En het vraagt echt oefening, zelfs voor de beste ruiters. Maar het is de investering waard. Ik stap al jaren niet meer op een paard zonder eerst op de grond te kijken wat ik heb. Ik zou tegenwoordig niet weten wat ik zou doen zonder mijn grondwerk. Veel natuurlijke paardeneigenschappen die nadelig zijn voor sportprestaties, zoals scheidingsangst en claustrofobie, hebben geen kans te ontwikkelen en later een probleem te vormen als die basis goed is.”

 

Volg Mandy via Hoefslag, vanaf half januari

Hoefslag volgt Mandy vanaf half januari bij het zadelmak maken van het paard Macho, een vierjarige vosruin van ca. 1.75 (For Romance x Jazz). Uiteraard delen we de video’s en verslagen met onze volgers. Heb jij zelf  een paard dat zadelmak gemaakt moet worden, of een paard met problemen, en spreekt de aanpak van Mandy jou aan, neem dan contact  op via mandy@theredpony-horsemanship.com Mandy heeft in de periode half januari – half april nog ruimte voor enkele paarden.

Bron: Hoefslag, overname zonder toestemming via webredactie@mediaprimair.nl én bronvermelding niet toegestaan

Reacties