EOTRH: Een tandje minder? *video*

EOTRH: Een tandje minder? *video*

http://paardengebitdierenarts.nl/
Sanne Journée schrijft dit artikel over de pijnlijke aandoening EOTRH.

Veel oude paarden zijn hard voor zichzelf. Maar als eigenaar moeten we gewaarschuwd zijn op het moment dat ons oude trouwe paard geen wortel of ander hard voedsel meer wil afhappen, met water begint te spelen of het bit niet meer zo makkelijk aan wil nemen. Mogelijk is er sprake van  EOTRH, een pijnlijke ziekte die de tanden van het oudere paard aantast en oplost.

EOTRH

De naam van deze ziekte is alleen al letterlijk een mondvol: equine odontoclastic tooth resorption and hypercementosis (EOTRH). Het is een pijnlijke, verergerend ziektebeeld bij oudere paarden, welke de snijtanden en ruinentanden kan aantasten. Het wordt meestal bij paarden boven de 15 jaar gevonden, maar soms ook al eerder.

Oorzaak onbekend

Pas in 2004 is de ziekte voor het eerst beschreven. Er wordt veel onderzoek naar de ziekte gedaan, maar tot zoverre is de daadwerkelijke oorzaak en genezende behandeling nog niet gevonden. Meestal worden de buitenste tanden als eerste aangetast en naarmate het ziektebeeld doorzet, worden de tanden ernaast tot en met de binnenste snijtanden aangetast.

Variaties

Er zijn 3 variaties van de ziekte beschreven:

  1. Voornamelijk het afbreken/oplossen van de tand en omliggende structuren (tooth resorption). De tanden worden waar ze vastzitten in het bot erg poreus, net zoals de structuren er omheen.
  2. Voornamelijk het afzetten van veel cement (hypercementosis) rondom de tanden.
  3. Een combinatie van beide variatie
http://paardengebitdierenarts.nl/
Dit is de doorsnede van een gezonde tand met een mooie egale belijning in een gezonde tandkas.

 

 

http://paardengebitdierenarts.nl/
Drie EOTRH tanden op een rij. Bij de linker zie je de poreuse veranderingen aan de onderzijde van de tand heel duidelijk, op de middelste is boven het tandvlees veel cement afgezet en de rechter toont ook lichte poreuze veranderingen op het niveau onder het slijmvlies

 

Symptomen en verloop

De ziekte begint aan het deel van de tand welke nog in de tandkas zit (reservekroon). Hier wordt tand geresorbeerd. Daardoor kan de ziekte er zijn, zonder dat we dit aan de buitenkant kunnen zien. Soms zijn er alleen subtiele veranderingen, zoals tandverkleuring en rode puntjes op het slijmvlies om de tand zichtbaar. Het tandvlees kan matig tot ernstig rondom de tanden gezwollen en rood zijn aangezien het een ontstekingsreactie betreft.

Uit de mond stinken

In een verder stadium van de ziekte kan het paard uit de mond stinken, pijnlijk en gezwollen tandvlees rondom de tanden hebben. Soms zitten er kleine afvoerkanaaltjes in het slijmvlies waar wat pus uit komt. Het tandvlees kan zich terugtrekken waardoor de reservekroon van de tand meer bloot komt te liggen. Doordat een groter stuk van de tand en omliggend weefsel oplost en poreus wordt, kunnen de tanden los gaan zitten. Sommige tanden worden zo poreus dat ze breken. Sommige tanden zijn vergroot en er kan een extreme hoeveelheid tandsteen aanwezig zijn. Bij een grote toename van het cement, zien we zwellingen rondom de wortels van de geïnfecteerde tanden.

http://paardengebitdierenarts.nl/
Bij dit paard valt het teruggetrokken tandvlees direct op

Pijnlijk

Veel oudere paarden kunnen hard voor zichzelf zijn waarbij ze niet laten merken dat ze pijn aan de mond hebben, totdat de ziekte een ernstige vorm heeft aangenomen. Ze kunnen vermageren en weigeren wortels of appels af te bijten, omdat dit te pijnlijk is. Zelfs grazen kan pijnlijk worden. Sommige paarden gaan met hun mond met het drinkwater spelen. Paarden met EOTRH worden vaak vervelend bij het gebruik van een bit.

Oorzaak

Tot zoverre is de exacte oorzaak van EOTRH nog onbekend. Er wordt wel veel onderzoek naar de ziekte gedaan en zijn er meerdere factoren beschreven welke een mogelijke invloed hebben op de aandoening. Hierbij wordt onder andere gedacht aan: mechanische krachten, lokale zuurstoftekort bij de tanden door een verminderde bloedaanvoer, betrokkenheid van bepaalde bacteriën. erfelijke factoren, rantsoen, stofwisselingsproblemen en een combinatie van verschillende factoren.

Diagnose

Vaak is aan de snijtanden al te zien of een paard EOTRH heeft. Bij twijfel kunnen röntgenfoto’s informatie geven over of de ziekte aanwezig is, welke tanden zijn aangetast en in welke mate. Het voordeel van de röntgen is dat je duidelijk de tand- en botoplossing onder het slijmvlies in beeld kan brengen. Ook geeft het bij duidelijke klinische EOTRH meer informatie over de afbraakprocessen welke gaande zijn onder het slijmvlies.

http://paardengebitdierenarts.nl/
Een deel van de snijtanden mist al bij dit paard met ernstige EOTRH.

Behandeling

http://paardengebitdierenarts.nl/
Foto boven en beneden: De tanden van een 21-jarige warmbloedmerrie met ernstige EOTRH. De verandering in grootte en vorm van de snijtanden valt op, net zoals het extra cement, teruggetrokken en erg gezwollen tandvlees.

http://paardengebitdierenarts.nl/

Tot zoverre is er helaas nog geen therapie beschreven welke het ziekteproces daadwerkelijk afremt. Uiteindelijk loont het om de ernstig geïnfecteerde tanden te verwijderen. Dit nieuws is vaak schokkend voor de eigenaar. Het verwijderen van de snijtanden wordt gedaan met behulp van sedatie (roesje) bij het paard en lokale verdoving van de snijtanden. Deze chirurgische ingreep mag alleen door de dierenarts uitgevoerd worden, net zoals het verwijderen van wolfskiezen of andere kiezen. Hoe heftig de ingreep ook lijkt, de paarden leven over het algemeen na het verwijderen van de ernstig geïnfecteerde tanden weer op en gaan goed eten. Bij een ouder paard wordt het rustigere gedrag vaak toegeschreven aan de leeftijd, maar als de pijnlijke tanden eruit zijn, kunnen deze paarden weer jong, vrolijk en alert gedrag vertonen. Het is verbazingwekkend hoe goed ze zich weten te redden met eten na de behandeling. Zelfs de kunst van grazen zonder voortanden weten ze snel te beheersen.

http://paardengebitdierenarts.nl/
Een deel van de tanden welke uit de 21-jarige merrie verwijderd zijn. Opvallend is de ernstig afwijkende vorm van de tanden.

Dit filmpje toont de 21-jarige merrie welke vlak na het verwijderen van al haar snijtanden voor het eerst weer gras gaat eten

Een paard kan zich prima redden zonder snijtanden, het malen van het voer gebeurt met de kiezen, welke gelukkig niet bij de aandoening betrokken zijn. Een nadeel van een paard zonder snijtanden is wel dat de steun van de tong weg is en deze paarden hun tong uit de mond kunnen laten hangen.

Opgelucht

Mijn ervaring als paardengebit dierenarts is dat eigenaren vaak erg opkijken tegen het verwijderen van de snijtanden. Wanneer we besluiten tot extractie van de ernstig aangetaste tanden, zijn dezelfde eigenaren erg opgelucht wanneer ze het snelle herstel en verbetering in het gedrag van hun paard zien.

Dit filmpje toont de  21-jarige merrie welke vlak na het verwijderen weer muesli eet. Volgens de eigenaresse doet ze dit met meer enthousiasme dan toen ze nog haar aangetaste snijtanden had.

Vergelijkbare artikelen

Reacties