Column Jan Koks: ‘Zorgen over duurzaamheid dressuur’

Column Jan Koks: ‘Zorgen over duurzaamheid dressuur’

groeten, score
foto: Remco Veurink

De geroutineerde dressuurinstructeur Jan Koks maakt zich zorgen over de toekomstbestendigheid van de dressuur. Hij vindt dan ook dat de discussie om de dressuursport en het rijden in het algemeen maatschappelijk aanvaardbaar te houden voor nu en in de toekomst nooit mag stoppen, mede omdat door de moderne communicatiemiddelen alles wat we doen onder een vergrootglas komt te liggen. Koks stuurde daarop onderstaande, uitgebreide open brief naar ons, die we hierbij publiceren:

Toekomstbestendig

In deze onzekere tijd, mede door de financiële crises, zijn vroegere zekerheden niet meer zeker. Toch zie je dan juist nieuwe ontwikkelingen en initiatieven opkomen. Hoe we op een ander wijze de samenleving kunnen vormen, waarbij de verschillende begrippen van normen  en waarden, van duurzaamheid, harmonie, ethisch handelen en spirituele vorming meer naar voren komen om de mensheid andere inzichten te geven dan alleen het materialisme en het economische belang. Als deze veranderingen steeds meer een plaats krijgen in onze samenleving, heeft dat dan ook invloed op onze tak van sport?

Zijn wij paardenmensen voldoende bewust hoe wij het paardrijden en de sport toekomstbestendiger kunnen maken, zodat wij ten alle tijden kunnen verantwoorden aan onszelf en aan de omgeving hoe we sport bedrijven met dieren? Door dit artikel wil ik een voorschot geven op deze nieuwe ontwikkelingen die zich in de toekomst kunnen manifesteren en die we vroeg of laat op ons bordje kunnen krijgen. Laten we zelf als beroepsgroep het voortouw nemen om midden in een veranderende maatschappij onze rol te kunnen en blijven spelen. Dat is ons het belang voor de lange termijn.

Duurzaamheid en ethiek

Ik zou graag enkele gedachten met U willen delen op zaken die ik van belang vind in de dressuur, dit om de sport en het paardrijden in het algemeen ‘duurzamer’ te houden.
Wat je nu kunt waarnemen in de dressuursport is dat het presteren een grote invloed heeft op ons handelen en kijken. Dit doel leidt ertoe dat de vorming van de ruiters gericht is op leveren van prestaties. Alles is gericht betreffende de scholing, gezondheid, voeding, begeleiding en geestelijk welzijn van het paard, om tot een goede prestatie te kunnen komen.

Zijn er nog mogelijkheden om het paardrijden duurzamer te maken? Als we terugkijken in de  geschiedenis heeft het paard steeds een dienende rol gespeeld voor de mens. Alleen de specifieke rol die het paard moet spelen verandert steeds, afhankelijk van wat er in een bepaalde tijdgeest van hem wordt gevraagd. Zoals een toneelspeler zijn rol speelt, maar na de voorstelling weer zijn eigen is, kun je ook naar het paard kijken. Hij speelt zijn rol voor ons die wij van hem verlangen. Kunnen we het ook omdraaien en het paard laten aangeven hoe wij onze rol moeten spelen die het paard van ons verlangt? Paarden communiceren op allerlei manieren met ons. Daar kan geen reglement of een beoordeling tegenop. Zij maken ons deskundig, als je het maar kunt waarnemen en kunt vertalen naar menselijke maatstaven. De paarden kunnen ons de weg wijzen en niet andersom. De taal van het paard in allerlei vormen kan ons als mens verder helpen om ethisch en duurzaam te kunnen handelen.

Bewegingstechniek

Vaak kun je dan ook constateren dat het geestelijk en lichamelijk welzijn van het paard en zijn bewegingstechniek niet altijd samengaan in de scholing en in de wedstrijdsport. Welzijn van het paard en de duurzaamheid zijn dus in mijn ogen mede afhankelijk van de juiste bewegingstechniek die bij het paard past. Als alle drie aspecten in een goede harmonie met elkaar samenwerken wordt er gereden in het wezen en welzijn van het paard, dat niet is gebonden aan veranderde tendensen die je in de loop van de tijd kunt waarnemen. Dat is de rol die het paard van ons verlangt.
Over het geestelijk en lichamelijk welzijn van het paard is in alle lagen goede ontwikkeling gaande, mede ook door wetenschappelijk onderzoek en veranderde tendensen en inzichten in de maatschappij. Maar hoe zit het met de ontwikkeling van een juiste bewegingstechniek ? Iedereen heeft daar zijn mening over. Het FEI reglement omschrijft aan welke eisen bepaalde bewegingen moet voldoen, maar iedereen kan dat op zijn eigen manier weer interpreteren. Liggen daar nog mogelijkheden voor ons, om meer consensus te krijgen te krijgen in de samenhang van het geestelijk welzijn van het paard en de ontwikkeling van een goede bewegingstechniek, die mede wordt bepaald door het juiste gebruik van zijn lichaam en daarmee te maken heeft met het geestelijk én lichamelijk welzijn? Dit kun je in mijn ogen niet los zien van elkaar. Onderzoek naar een juiste bewegingstechniek moet in mijn perceptie een grote rol in de toekomst gaan spelen in de scholing van de paarden en ruiters en het beoordelen daarvan.

Is er spanning tussen het aantrekkelijkheid houden voor het publiek en het duurzaam houden van de sport? Er zal altijd een spanning bestaan tussen het publiek ‘vermaken’ en het ethische handelen met dieren. Maar het publiek komt ook massaal af op optredens van de schatbewaarders van de dressuur uit de Weense rijschool. Het hangt van onze beschaving af hoe wij daarin moeten handelen. De leidraad moet zijn dat het paard zijn eigenheid kan bewaren.

Toekomstvisie

Laten we kritisch zijn en blijven over ons denken en handelen om aan de jeugd en toekomstige generaties het zuiver rijden door te geven. Dat is onze plicht om als mens in zijn geheel verder te komen in allerlei ontwikkelingen, waarin we worden aangemoedigd individueel en collectief verantwoordelijkheid te nemen, waarin het respect voor een ander wezen met zijn specifieke eigenschappen de leidraad is.

Tot hoever moeten we gaan moreel en ethisch gesproken in onze jacht naar prestaties van allerlei aard? Hoe bewaken we de scheidslijn tussen het ‘vermaken’ van het publiek en het nastreven dat het paard er op geen enkele wijze de dupe van wordt.

We bedrijven sport op basis van ongelijkheid, wat een subjectieve meningsvorm in de hand kan werken. Mijn mening is dat elk paard met zijn mogelijkheden en talenten geschoold kan worden in de drie genoemde aspecten van de scholing, ieder met zijn eigenheid van beweging. En in die aspecten zijn de paarden gelijk. Zo kunnen we samen duurzaam en in harmonie samenwerken met het wezen paard.

Dit is in mijn ogen de ‘duurzaamheid’ die we nu en in de toekomst moeten nastreven. Samengevat zou ik de volgende punten willen voorstellen, waar het mijn toekomstvisie voor de totstandkoming van een duurzame dressuursport betreft:

-Een ontwikkeling van een ethische gedragscode.
-Dat in de scholing en in het wedstrijd rijden een juiste bewegingstechniek een grotere moet spelen in de beoordeling in elk onderdeel van het rijden.
-Innovatieve ontwikkelingen stimuleren die de rol van het paard in de prestatie belangrijker moet maken, om zijn ‘eigenheid’ in de drie genoemde aspecten tot het allerhoogste niveau te blijven waarborgen.
-Het publiek de mogelijkheid bieden om met ruiters en juryleden in contact te komen in het functioneren van de  sport in allerlei lagen, zodat de transparantie en de deskundigheid wordt bevorderd. Dit is een belangrijk onderdeel bij het zogenaamd ‘vermaken’ van het publiek.

Jan Koks

Foto: Remco Veurink

Vergelijkbare artikelen

Reacties