Zoeken

ruinentand - Zoekresultaten

Niet gevonden wat je zocht? Probeer op wat anders te zoeken

http://paardengebitdierenarts.nl/
Sanne Journée schrijft dit artikel over de pijnlijke aandoening EOTRH.

Bij een jong paard tot de leeftijd van vijf jaar is het erg onrustig in de mond. De melksnijtanden komen door tijdens de eerste acht levensmaanden en gaan wisselen vanaf 2,5 jaar leeftijd. Ook komen er nieuwe kiezen door vanaf het eerste tot derde levensjaar en gaan de kiezen die bij de geboorte aanwezig zijn wisselen tussen de 2,5 en 3,5 jaar leeftijd.

Ruinentand

De melkkiezen zien we als doppen uit de mond komen. Veel paarden ontwikkelen wolfskiezen voor hun eerste levensjaar. Dit zijn rudimentaire kiezen, vaak klein, net voor de eerste kiezen. Op de leeftijd van 4,5 jaar zullen de laatste snijtanden wisselen. Rond de leeftijd van 4 tot 5 jaar komen bij de mannelijke dieren nog vier tanden door, die op het verder tandvrije deel tussen de snijtanden en (wolfs)kiezen door het tandvlees heen komen.
doorkomen ruinentand omcirkeld
Dit is in het geval van de hengst de hengstentand en bij een ruin noemen we het de ruinentand. In beide gevallen gaat het dus om dezelfde tand. Aangezien we in Nederland meer ruinen dan hengsten zien, zal deze tand in de rest van dit artikel als ruinentand aangegeven worden.

Tandsteen

Ruinentanden zijn van oorsprong ‘gevechtstanden’, die hij gebruikte om van zich af te bijten tijdens een gevecht. De twee ruinentanden in de onderkaak staan meer naar voren geplaatst dan die van de bovenkaak, wat duidelijk te zien is op de foto van de paardenschedel. De ruinentand onder en boven maken geen contact met elkaar.

ruinentand tandsteen
Dat is waarschijnlijk ook de reden waarom we regelmatig tandsteen aan deze tanden zien . Doordat er geen contact is, zal dit eventueel aanwezige tandsteen niet afslijten. Dit tandsteen is vooral rondom de mannelijke tanden in de onderkaak te vinden.

Pulpaholte

De ruinentand is een lange puntige tand met een hele lange kroon en een kortere wortel. Een groot deel van deze kroon zit in de tandkas en is aan de buitenkant dus niet zichtbaar. Wij kunnen vaak een ruime centimeter van de tand boven het slijmvlies zien uitsteken. Er is wel variatie in hoeveel er boven het slijmvlies uitsteekt.

Deze tand bevat, net zoals alle tanden en kiezen bij het paard, een pulpaholte. Een pulpaholte is een holte waarin de bloedvoorziening van de tand zit, maar onder andere ook zenuwweefsel dat maakt dat een tand ook gevoel heeft. Dit is te vergelijken met de mens. Een menselijke tand heeft ook een pulpaholte. Wanneer de tand gezond is, zal je er geen last van hebben. Maar bij een infectie zal deze wel heel gevoelig zijn.

Bit

Een ruinentand geeft geen problemen met het bit in de mond. Bij het in en uit doen van het bit moet er wel om deze tanden gedacht worden, dat het bit hier geen tik tegenaan geeft, wat wel gevoelig zal zijn voor het paard. Soms zijn deze tanden wel wat scherp. In het verleden werden ze wel kort afgeknipt of heel kort gevijld. Gelukkig gebeurt dat hedendaags bij correcte gebitsverzorging niet meer.
paardenschedel-totaal
Wanneer je dit zou doen, open je de pulpaholte, waardoor je het ‘levende deel’ van de tand open legt. Dit is zeer gevoelig en de kans is groot dat deze tand geïnfecteerd raakt en pijnlijk wordt. Wanneer een hengsten-/ruinentand wat scherpe zijkanten heeft, dan kan dit wel afgerond worden. Hierbij zal de pulpaholte niet geopend worden.

Verwijderen of vullen?

Een gezonde ruinentand zal niet verwijderd worden. Gelukkig hoeft dit ook niet, want het verwijderen is een lastige ingreep. Het gaat om een lange tand die met een kromming in de tandkas zit. Wanneer de tand niet meer gezond is en problemen geeft, zal deze wel door een dierenarts verwijderd moeten worden. Soms breekt er een stuk van deze ruinentand af.
paardenschedel-ruinentand
Dit kan bijvoorbeeld door een voerbak waar hij per ongeluk raar tegenaan stoot met de tand, door het vastpakken van een touw en dit plots hard aan te trekken, een klap van een ander paard, etc. Wanneer dit meteen opgemerkt wordt en de pulpaholte geopend is, kan het de moeite waard zijn om deze pulpaholte te laten vullen om zo de tand te behouden.

Merrietand

Bij merries kan net zo’n soort tand voorkomen. Wanneer deze aanwezig is, zal hij meestal wel beduidend kleiner zijn dan de ruinentand en blijft vaak als klein bobbeltje onder het slijmvlies voelbaar. Soms zien we wel kleine merrietanden boven het slijmvlies uitsteken en een heel enkele keer hebben ze het formaat van de mannelijke tand.

Over paardengebit-/dierenarts Sanne Journée
Tijdens mijn studie diergeneeskunde heb ik extra stages en co-schappen gelopen bij Club Hipico la Silla in Mexico, de Singapore Turf Club Racetrack en Texas A&M University. Na mijn afstuderen in 2008 als erkend paardendierenarts aan Universiteit Utrecht, heb ik een jaar als paardendierenarts in Zuid-Afrika aan de Universiteit van Pretoria gewerkt. In Nederland ben ik vervolgens enkele jaren als erkend paardenarts in Friesland werkzaam geweest, waar ik met regelmaat paardengebitten behandelde. In de zomer van 2013 ben ik mijn eigen praktijk in Wyns gestart als Paardengebit Dierenarts met een werkgebied van voornamelijk Friesland, Groningen en Drenthe. In 2014 heb ik het laatste examen van de Nederlandse Vereniging Voor Gebitsverzorging bij het Paard gehaald, waardoor ik mijzelf nu naast erkend paardendierenarts ook erkend gebitsverzorger kan noemen. Door nascholingen en cursussen in binnen- en buitenland blijf ik op de hoogte op het gebied van onder andere de veterinaire gebitsverzorging bij paarden.

Video over hengstentand/ruinentand

kiezen paard

Lang niet altijd laten paarden merken dat ze last hebben van hun mond. Zeker wanneer een paard niet gereden wordt, kan het lastig zijn om te zien dat ze kiesproblemen hebben.

Bij het rijden vallen deze paarden vaak wat eerder door de mand doordat ze onrustig kunnen zijn met hun hoofd, aanleuningsproblemen vertonen of bijvoorbeeld met hun hoofd kantelen. Lang kunnen paarden zich aan hun ongemak aanpassen zonder iets te laten merken met eten.

Malocclusie

Wanneer het boven- en ondergebit niet goed op elkaar aansluiten spreken we van een malocclusie. Aangezien de tanden en kiezen (uitgezonderd wolfskiezen en ruinentanden) levenslang uit de tandkas blijven komen totdat ze volledig afgesleten zijn, kan een subtiel probleem leiden tot grote problemen met pijnlijke ontstekingen en het verschuiven tot zelfs het verliezen van kiezen in de mond.

De kaken van een paard zijn anisognaat wat betekent dat de bovenkaak breder is dan de onderkaak wat in de foto te zien is.

anisognaat kiezen paard
Een paardenschedel is anisognaat. Op deze foto is te zien dat de bovenkaak breder is dan de onderkaak. Daarnaast valt het op dat het oppervlak van de kiezen schuin is.

In rust hebben de kiezen maar gedeeltelijk contact met elkaar en het kauwvlak van de kiezen heeft een hoek, wat in dezelfde foto ook te zien is. Deze hoek hoort te zitten tussen de 10 en 15°.

De gebitselementen zijn hypsodont, ze hebben een hele lange kroon en maar een korte wortel.

kies paard
Een paardenkies heeft een hele lange kroon en een korte wortel.

Bij een jong paard steekt maar een klein deel van deze kroon boven het slijmvlies zichtbaar in de mond uit. Er zit dan nog een lang stuk reservekroon in de tandkas. Een kies kan bij een jong paard wel 10 cm lang zijn. Deze gebitselementen schuiven continu een stukje op uit de tandkas met een lengte van ongeveer 3 millimeter per jaar.

In een rij kiezen zit een lichte kromming, welke de curve van Spee genoemd wordt. We spreken van een 3-puntsbalans wanneer de kaakgewrichten, snijtanden en kiezen met elkaar in balans zijn.

De meest voorkomende afwijkingen aan de kiezen, welke met goede gebitsbehandelingen te corrigeren zijn, zullen hier besproken worden.

Scherpe glazuurpunten

Bij elk paard worden er scherpe glazuurpunten op de kiezen gevormd. Bij het ene paard is dit extremer dan bij het andere paard, mede afhankelijk van hoe vaak en wat voor voedsel gegeven worden. Scherpe punten worden bij de bovenkiezen aan de wangzijde van de kies gevormd en bij de onderkiezen aan de tongzijde.

kiezen paard
De scherpe glazuurpunten hebben pijnlijke beschadigingen in de wang veroorzaakt.

Dit komt doordat het kauwvlak van de kiezen onder een hoek geplaatst is. Deze scherpe punten vormen vaak een belemmering bij de aanname van het bit en hiervan zien we regelmatig beschadigingen in de wangen en een heel enkele keer aan de tong. Bij scherpe glazuurpunten punten kan de zijdelingse kauwslag belemmerd worden.

kiezen paard
De scherpe glazuurpunten hebben pijnlijke beschadigingen in de wang veroorzaakt.

Deze scherpe punten kunnen met een behandeling makkelijk weggenomen worden, waarbij er om gedacht moet worden dat er zo weinig mogelijk van het kauwoppervlak van de kies weggenomen moet worden, wat bij overcorrectie wel gezien wordt.

Golfgebit

Tijdens het malen van het ruwvoer vindt normaal gesproken slijting plaats van de tegenover elkaar gelegen kiezen. Wanneer kiezen welke tegen over elkaar liggen in een ongelijk tijdsbestek wisselen, zullen ze ongelijk van hoogte zijn en gaat er een afwijkende slijting plaatsvinden. Dit gebeurt ook wanneer er een kies ontbreekt.

Van ernstige periodontitis wordt ook wel gedacht dat het een veroorzaker kan zijn van een golfgebit doordat het doorkomen van de kiezen dan met een afwijkende snelheid gaat. Bij het niet regelmatig behandelen van dit gebit zal er doorgroei van de kiezen plaatsvinden, welke geen kies van gelijke hoogte in de tegenoverliggende kaak zal hebben staan. Zo gaat er een golf ontstaan.

Trapgebit

Ook dit kan door het afwijkend wisselen en doorkomen van de kiezen ontstaan. In milde vorm zien we meer het golfgebit, maar er kan ook een overgangsvorm van beide zijn.

kiezen paard
Bij dit trapgebit is duidelijk te zien dat de achterste kiezen langer zijn dan de voorste drie in de bovenkaak.

Schaargebit

Een schaargebit wordt verkregen wanneer de kiezen niet gebruikt worden om ruwvoer te malen. Meestal zien we dit eenzijdig ontstaan. Een enkele keer kan dit aan beide zijden ontstaan. Het kauwvlak is dan erg steil waardoor een goede zijdelingse maalslag niet meer mogelijk is.

Haken op de kiezen

Wanneer er een haak op de kiezen ontstaat zien we dit meestal aan de voorzijde van de eerste bovenste kies en de achterste kies in de onderkaak. Dit geeft problemen bij de voor- achterwaartse beweging van het hoofd. Wanneer het paard dit wil doen, hoort de onderkaak naar voren te schuiven, wat belemmert wordt door deze haken.

kiezen paard
Een scherpe haak is zichtbaar aan de voorste bovenste kies. Als je goed kijkt zie je in de wang een snede veroorzaakt door deze haak.

Daarnaast kunnen de scherpe punten van de haken slijmvliesbeschadigingen geven. Er is maar weinig ruimte achterin de mond bij het verwijderen van grote haken op de achterste kiezen. Hiervoor heb je geschikte elektrische apparatuur nodig.

kiezen paard
Fijne elektrische apparatuur is nodig om achterin de paardenmond te werken waar maar weinig werkruimte is, helemaal wanneer hier ook nog een haak op de achterste kiezen zou zitten.

‘Ramp’/helling

Vaak wordt de Engelse term ‘ramp’ gebruikt voor het aangeven van dit probleem. De onderste voorste kiezen worden aan hun voorzijde veel te hoog en de tegenover liggende bovenkies is helemaal ingesleten. Dit geeft meestal problemen met het bit en er kunnen scherpe punten op deze ramps zitten welke voor slijmvliesbeschadigingen zorgen.

kiezen paard
De voorste onderste kies loop hier teveel met een helling omhoog.

Dominante kies

Een dominante kies is een kies die veel hoger is dan de andere kiezen in de rij. Dit kan ontstaan door afwijkend wisselen. Wanneer de tegenover liggende kies te laat wisselt en er daardoor geen afslijting voor een langere periode plaatsvindt.

Hier is een dominante kies te zien, deze is beduidend langer dan de andere kiezen in de rij.

Meestal zien we het wanneer er een kies ontbreekt en er geen goede gebitsverzorging heeft plaatsgevonden. Dan zal de tegenoverliggende kies doorgroeien bij gebrek aan afslijting. Dit kan al snel gaan aangezien een kies ongeveer 3 mm per jaar verder de tandkas uit opschuift.

Problemen voorkomen

Door minimaal één keer per jaar het gebit te laten nakijken (met goed licht en spiegel of een scope/camera), kunnen veel problemen voorkomen worden. Het uitbalanceren van het gebit komt precies en de behandelend persoon moet weten wat hij aan het doen is.

Het kan zijn dat er meerdere behandelingen met een paar maanden tussentijd nodig zijn om het gebit weer volledig in balans te krijgen. Dit mede doordat je niet elke overgroei in één keer kan verwijderen. Er moet zorg gedragen worden dat de pulpaholte (het leven van de kies) niet geopend wordt. De behandelend persoon moet een plan van aanpak hebben met de gebitsbehandeling.

Voor het uitbalanceren zal tijdens de behandeling met een goed licht in de mond gekeken moeten worden en er zorg voor gedragen worden dat elke kies afzonderlijk in de rij een juiste hoek en hoogte heeft en er een maximaal kauwvlak behouden blijft. Uiteindelijk wordt er gewerkt naar een gelijke drukverdeling in de mond, waarbij er niet een kies is die te zwaar belast gaat worden. Er moet wederom een evenwicht zijn tussen kaakgewrichten, snijtanden en kiezen.

Tekst en foto’s: Sanne Journée, Paardengebit Dierenarts

Over paardengebit-/dierenarts Sanne Journée
Tijdens mijn studie diergeneeskunde heb ik extra stages en co-schappen gelopen bij Club Hipico la Silla in Mexico, de Singapore Turf Club Racetrack en Texas A&M University. Na mijn afstuderen in 2008 als erkend paardendierenarts aan Universiteit Utrecht, heb ik een jaar als paardendierenarts in Zuid-Afrika aan de Universiteit van Pretoria gewerkt. In Nederland ben ik vervolgens enkele jaren als erkend paardenarts in Friesland werkzaam geweest, waar ik met regelmaat paardengebitten behandelde. In de zomer van 2013 ben ik mijn eigen praktijk in Wyns gestart als Paardengebit Dierenarts met een werkgebied van voornamelijk Friesland, Groningen en Drenthe. In 2014 heb ik het laatste examen van de Nederlandse Vereniging Voor Gebitsverzorging bij het Paard gehaald, waardoor ik mijzelf nu naast erkend paardendierenarts ook erkend gebitsverzorger kan noemen. Door nascholingen en cursussen in binnen- en buitenland blijf ik op de hoogte op het gebied van onder andere de veterinaire gebitsverzorging bij paarden.

http://paardengebitdierenarts.nl/
Sanne Journée schrijft dit artikel over de pijnlijke aandoening EOTRH.

Veel oude paarden zijn hard voor zichzelf. Maar als eigenaar moeten we gewaarschuwd zijn op het moment dat ons oude trouwe paard geen wortel of ander hard voedsel meer wil afhappen, met water begint te spelen of het bit niet meer zo makkelijk aan wil nemen. Mogelijk is er sprake van  EOTRH, een pijnlijke ziekte die de tanden van het oudere paard aantast en oplost.

EOTRH

De naam van deze ziekte is alleen al letterlijk een mondvol: equine odontoclastic tooth resorption and hypercementosis (EOTRH). Het is een pijnlijke, verergerend ziektebeeld bij oudere paarden, welke de snijtanden en ruinentanden kan aantasten. Het wordt meestal bij paarden boven de 15 jaar gevonden, maar soms ook al eerder.

Oorzaak onbekend

Pas in 2004 is de ziekte voor het eerst beschreven. Er wordt veel onderzoek naar de ziekte gedaan, maar tot zoverre is de daadwerkelijke oorzaak en genezende behandeling nog niet gevonden. Meestal worden de buitenste tanden als eerste aangetast en naarmate het ziektebeeld doorzet, worden de tanden ernaast tot en met de binnenste snijtanden aangetast.

Variaties

Er zijn 3 variaties van de ziekte beschreven:

  1. Voornamelijk het afbreken/oplossen van de tand en omliggende structuren (tooth resorption). De tanden worden waar ze vastzitten in het bot erg poreus, net zoals de structuren er omheen.
  2. Voornamelijk het afzetten van veel cement (hypercementosis) rondom de tanden.
  3. Een combinatie van beide variatie
http://paardengebitdierenarts.nl/
Dit is de doorsnede van een gezonde tand met een mooie egale belijning in een gezonde tandkas.

 

 

http://paardengebitdierenarts.nl/
Drie EOTRH tanden op een rij. Bij de linker zie je de poreuse veranderingen aan de onderzijde van de tand heel duidelijk, op de middelste is boven het tandvlees veel cement afgezet en de rechter toont ook lichte poreuze veranderingen op het niveau onder het slijmvlies

 

Symptomen en verloop

De ziekte begint aan het deel van de tand welke nog in de tandkas zit (reservekroon). Hier wordt tand geresorbeerd. Daardoor kan de ziekte er zijn, zonder dat we dit aan de buitenkant kunnen zien. Soms zijn er alleen subtiele veranderingen, zoals tandverkleuring en rode puntjes op het slijmvlies om de tand zichtbaar. Het tandvlees kan matig tot ernstig rondom de tanden gezwollen en rood zijn aangezien het een ontstekingsreactie betreft.

Uit de mond stinken

In een verder stadium van de ziekte kan het paard uit de mond stinken, pijnlijk en gezwollen tandvlees rondom de tanden hebben. Soms zitten er kleine afvoerkanaaltjes in het slijmvlies waar wat pus uit komt. Het tandvlees kan zich terugtrekken waardoor de reservekroon van de tand meer bloot komt te liggen. Doordat een groter stuk van de tand en omliggend weefsel oplost en poreus wordt, kunnen de tanden los gaan zitten. Sommige tanden worden zo poreus dat ze breken. Sommige tanden zijn vergroot en er kan een extreme hoeveelheid tandsteen aanwezig zijn. Bij een grote toename van het cement, zien we zwellingen rondom de wortels van de geïnfecteerde tanden.

http://paardengebitdierenarts.nl/
Bij dit paard valt het teruggetrokken tandvlees direct op

Pijnlijk

Veel oudere paarden kunnen hard voor zichzelf zijn waarbij ze niet laten merken dat ze pijn aan de mond hebben, totdat de ziekte een ernstige vorm heeft aangenomen. Ze kunnen vermageren en weigeren wortels of appels af te bijten, omdat dit te pijnlijk is. Zelfs grazen kan pijnlijk worden. Sommige paarden gaan met hun mond met het drinkwater spelen. Paarden met EOTRH worden vaak vervelend bij het gebruik van een bit.

Oorzaak

Tot zoverre is de exacte oorzaak van EOTRH nog onbekend. Er wordt wel veel onderzoek naar de ziekte gedaan en zijn er meerdere factoren beschreven welke een mogelijke invloed hebben op de aandoening. Hierbij wordt onder andere gedacht aan: mechanische krachten, lokale zuurstoftekort bij de tanden door een verminderde bloedaanvoer, betrokkenheid van bepaalde bacteriën. erfelijke factoren, rantsoen, stofwisselingsproblemen en een combinatie van verschillende factoren.

Diagnose

Vaak is aan de snijtanden al te zien of een paard EOTRH heeft. Bij twijfel kunnen röntgenfoto’s informatie geven over of de ziekte aanwezig is, welke tanden zijn aangetast en in welke mate. Het voordeel van de röntgen is dat je duidelijk de tand- en botoplossing onder het slijmvlies in beeld kan brengen. Ook geeft het bij duidelijke klinische EOTRH meer informatie over de afbraakprocessen welke gaande zijn onder het slijmvlies.

http://paardengebitdierenarts.nl/
Een deel van de snijtanden mist al bij dit paard met ernstige EOTRH.

Behandeling

http://paardengebitdierenarts.nl/
Foto boven en beneden: De tanden van een 21-jarige warmbloedmerrie met ernstige EOTRH. De verandering in grootte en vorm van de snijtanden valt op, net zoals het extra cement, teruggetrokken en erg gezwollen tandvlees.

http://paardengebitdierenarts.nl/

Tot zoverre is er helaas nog geen therapie beschreven welke het ziekteproces daadwerkelijk afremt. Uiteindelijk loont het om de ernstig geïnfecteerde tanden te verwijderen. Dit nieuws is vaak schokkend voor de eigenaar. Het verwijderen van de snijtanden wordt gedaan met behulp van sedatie (roesje) bij het paard en lokale verdoving van de snijtanden. Deze chirurgische ingreep mag alleen door de dierenarts uitgevoerd worden, net zoals het verwijderen van wolfskiezen of andere kiezen. Hoe heftig de ingreep ook lijkt, de paarden leven over het algemeen na het verwijderen van de ernstig geïnfecteerde tanden weer op en gaan goed eten. Bij een ouder paard wordt het rustigere gedrag vaak toegeschreven aan de leeftijd, maar als de pijnlijke tanden eruit zijn, kunnen deze paarden weer jong, vrolijk en alert gedrag vertonen. Het is verbazingwekkend hoe goed ze zich weten te redden met eten na de behandeling. Zelfs de kunst van grazen zonder voortanden weten ze snel te beheersen.

http://paardengebitdierenarts.nl/
Een deel van de tanden welke uit de 21-jarige merrie verwijderd zijn. Opvallend is de ernstig afwijkende vorm van de tanden.

Dit filmpje toont de 21-jarige merrie welke vlak na het verwijderen van al haar snijtanden voor het eerst weer gras gaat eten

Een paard kan zich prima redden zonder snijtanden, het malen van het voer gebeurt met de kiezen, welke gelukkig niet bij de aandoening betrokken zijn. Een nadeel van een paard zonder snijtanden is wel dat de steun van de tong weg is en deze paarden hun tong uit de mond kunnen laten hangen.

Opgelucht

Mijn ervaring als paardengebit dierenarts is dat eigenaren vaak erg opkijken tegen het verwijderen van de snijtanden. Wanneer we besluiten tot extractie van de ernstig aangetaste tanden, zijn dezelfde eigenaren erg opgelucht wanneer ze het snelle herstel en verbetering in het gedrag van hun paard zien.

Dit filmpje toont de  21-jarige merrie welke vlak na het verwijderen weer muesli eet. Volgens de eigenaresse doet ze dit met meer enthousiasme dan toen ze nog haar aangetaste snijtanden had.

0 2024

Wist je dat het paard 12 snijtanden, 4 ruinentanden en 24 tot 28 kiezen (inclusief wolfstanden) heeft? Het kan nodig zijn om één of meerdere tanden en/of kiezen te trekken. Dit wordt ook wel tand- of kiesextractie genoemd. Voor het trekken kunnen uiteenlopende redenen zijn. Denk bijvoorbeeld aan gebitsproblemen als wortelpuntontstekingen, periodontal disease, wolfstanden, EOTRH e.d.

Het trekken van wolfstanden

Wolfstanden breken door als het paard een leeftijd heeft tussen de 8 maanden en 1,5 jaar en hebben geen enkele functie in de mond. Het zijn (meestal) kleine tanden, net voor de onder- of bovenkiezen, waarvan meestal maar enkele millimeters zichtbaar zijn. Ze kunnen problemen in de aanleuning veroorzaken, waardoor men adviseert deze tanden te trekken voordat het paard zadelmak gemaakt wordt. Voor het trekken van de wolfstand wordt het paard staand gesedeerd en plaatselijk verdoofd.

Het trekken van snijtanden en ruinentanden

Aanleiding om snijtanden te trekken kan bijvoorbeeld zijn een probleem bij het wisselen, waardoor er een melktand achterblijft, een loszittende tand door trauma, ouderdom of een aandoening als EOTRH (een extreem pijnlijke aandoening aan de snijtanden en omliggende weefsels). Ruinentanden worden getrokken in geval van een breuk of ontsteking. Het trekken van de betreffende tand wordt ook hier gedaan bij het staande gesedeerde paard, met verdoving van de zenuw in de boven- of onderkaak.

Het trekken van kiezen

Kiezen worden getrokken in geval van breuken, wortelpuntontstekingen, loszitten door ouderdom of bijvoorbeeld periodontal disease (ontsteking van de ondersteunende weefsels rond de kiezen). Om te bepalen welke kies getrokken moet worden zal de paardenarts in de mond kijken en/of kiezen voor het maken van een röntgenfoto. Het trekken van de kies gebeurt ook bij het staande gesedeerde paard, met verdoving van zenuwen van betreffende boven- of onderkaak. De kies kan hierna met speciale tangen via de mond worden verwijderd. In sommige gevallen, bij een kies die ver achter in de mond ligt, kan de kies via een klein gaatje in de wang worden losgewerkt en via de mond worden verwijderd. In uitzonderlijke gevallen kan het nodig zijn het paard onder algehele narcose (liggend) te behandelen.

Wil je meer weten over hoe lang het duurt voordat jouw paard genezen is na het trekken van een tand of kies en hoe de behandeling precies in zijn werk gaat? Lees dan hier het volledige artikel over het trekken van tanden en kiezen bij paarden op Paardenarts.nl.

Meer over de auteur:
Jan de Jager (paardenarts en auteur bij Paardenarts.nl): “In 1987 ben ik afgestudeerd als dierenarts aan de Universiteit Utrecht. Na eerst 2 jaar in Putten gewerkt te hebben, werk ik sinds 1989 in Hellendoorn. Aanvankelijk als algemeen dierenarts voor alle diersoorten. Paarden hadden vanaf het begin mijn interesse en vanaf 1999 werk ik als paardenarts. Door het volgen van cursussen en nascholing ben ik mij steeds verder gaan toeleggen op paardengeneeskunde. Mijn persoonlijke interesse binnen het werk is chirurgie, wondbehandeling, gynaecologie, tandheelkunde en kiesextracties.

De Hoefslag publiceert wekelijks een actueel artikel van Paardenarts.nl; het onafhankelijke platform voor paardenhouders door paardenartsen waar men (betrouwbare) informatie over paardengezondheid en -welzijn kan vinden. Paardenarts.nl schrijft in samenwerking met paardenartsen en specialisten veterinaire artikelen. Naast de Veterinaire Kennisbank biedt Paardenarts.nl handige tools voor paardenhouders zoals de Paardenarts Locator en de Ent-herinnering. Via een nieuwsbrief en Facebook blijft men op de hoogte van nieuwe en seizoensgerelateerde artikelen.  

Foto: Remco Veurink

0 286

Het paardengebit is ontwikkeld voor het vermalen van vezelrijk en plantaardig voedsel. Een goed functionerend paardengebit houdt direct verband met een gezond spijsverteringsproces en draagt eveneens bij aan een plezierige samenwerking met je paard. Het gebit blijft gedurende het paardenleven doorgroeien en veranderen. Het is daarom van groot belang dat het regelmatig gecontroleerd wordt.

De ontwikkeling van het paardengebit

Het paard ontwikkelt in verschillende levensfases diverse tanden en kiezen. Normaliter is een paard op 5-jarige leeftijd uitgewisseld.

  • Premolaren: ook wel de veulenkiezen (melkkiezen). Deze zijn al aanwezig bij de geboorte. Er zitten er zes in de bovenkaak en zes in de onderkaak. Ook noemen we de wolfskies een premolaar. De melkkiezen worden iets eerder gewisseld dan de snijtanden.
  • Molaren: ook wel de ware (blijvende) kiezen. Verschijnen na het eerste levensjaar achter de derde premolaar. In totaal komen er in iedere kiezenrij drie molaren bij.
  • Snijtanden: deze worden gebruikt voor het afsnijden van het voedsel. De eerste snijtanden komen binnen één week na de geboorte al door. Wanneer het veulen 6 tot 8 maanden oud is, heeft het alle twaalf snijtanden. Het paard wisselt normaal gesproken de snijtanden (van binnen naar buiten) op 2,5 jarige, 3,5 jarige en op 4,5 jarige leeftijd.
  • Hengstentanden: ook wel ruinentanden. Komen voor bij hengsten, ruinen en sommige merries.
  • Wolfstanden: een tand die zich soms ontwikkelt voor de voorste kies. De wolfskies is een uitgroei van een rudimentaire tandkiem. Paarden kunnen zowel in de boven- als de onderkaak wolfskiezen/-tanden krijgen. Deze komen door tussen de 6 en 18 maanden. Het paard kan hier hinder van ondervinden wanneer er met een bit wordt gereden.
Verschillende gebitsafwijkingen bij paarden

Onderstaand de meest voorkomende afwijkingen en kunnen door de dierenarts/paardentandarts worden verholpen:

  • Glazuurpunten (enamelpunten)
    Deze (scherpe) richels ontstaan voornamelijk aan de tongzijde van de kiezen in de onderkaak en aan de wangzijde van de kiezen in de bovenkaak.
  • Doppen
    Tijdens het wisselen van de premolaren kunnen resterende elementen bovenop de nieuwe elementen blijven zitten, dit worden ook wel ‘doppen’ genoemd.
  • Golven
    Wanneer de kiezen ongelijk afslijten is er vanaf de zijkant vaak een golvend patroon te zien.
  • Haken
    Als de wrijfvlaktes van twee tegenoverliggende kiezen niet evenredig afslijten, kunnen er (scherpe) haken ontstaan.
  • Onderbeet
    De onderste snijtanden liggen minstens een tandbreedte meer naar voren dan de bovenste snijtanden.
  • Overbeet
    De bovenste snijtanden staan minstens een tandbreedte verder naar voren dan de onderste snijtanden.
  • Tandsteen
    Hierdoor kunnen ontstekingen van het tandvlees ontstaan.
  • Wolfskiezen/- tanden
    Het kan pijnlijk zijn wanneer het bit de wolfskies raakt.

Een paard kan verschillende signalen afgeven die wijzen op een van de bovenstaande gebitsafwijkingen. De meeste zijn op het gebied van de spijsvertering, maar sommige afwijkingen laten nagenoeg geen symptomen of gedragingen van het paard zien. Het is daarom verstandig om je paard regelmatig te laten controleren door de dierenarts/paardentandarts.

Meer weten over het de groei en het wisselen van de tanden, verschijnselen bij gebitsafwijkingen, gebitscontrole, behandeling en verzorging? Lees hier het volledige artikel Paardengebit op Paardenarts.nl 

Meer over de auteur:
Mark van Manen (paardenarts en auteur bij Paardenarts.nl): ‘Sinds Januari 2010 ben ik dierenarts bij Paardenkliniek Wapenveld. In 2002 ben ik begonnen met de studie Diergeneeskunde aan de Universiteit van Utrecht; na een algemene opleiding tot allround dierenarts ben ik uiteindelijk afgestudeerd als erkend paardenarts. Tijdens mijn studie heb ik bijna twee jaar onderzoek gedaan naar de invloed van hoofd/halshouding op het ontstaan van blessures aan de halswervelkolom. Naast de algemene geneeskunde en fertiliteitbegeleiding van het paard hebben hoofd-, gebit, hals- en rugproblemen mijn speciale interesse.’

De Hoefslag publiceert wekelijks een actueel artikel van Paardenarts.nl; het onafhankelijke platform voor paardenhouders en paardenartsen waar men (betrouwbare) informatie over paardengezondheid en -welzijn kan vinden. Paardenarts.nl schrijft in samenwerking met paardenartsen en specialisten veterinaire artikelen. Naast de Veterinaire Kennisbank biedt Paardenarts.nl handige tools voor paardenhouders zoals de Paardenarts Locator en de Ent-herinnering. Via een nieuwsbrief en Facebook blijft men op de hoogte van nieuwe en seizoensgerelateerde artikelen.  

Foto: Paardenarts.nl

HOEFSLAG ACADEMY

Volg ons!

100,175FansLike
6,850VolgersVolg
1,451Youtube abonneesAbonneer