Zoeken

diastasen - Zoekresultaten

Niet gevonden wat je zocht? Probeer op wat anders te zoeken

http://paardengebitdierenarts.nl/
Sanne Journée schrijft dit artikel over de pijnlijke aandoening EOTRH.

Een volwassen paard heeft per kaakhelft 6 kiezen aaneengesloten in een rij staan. Deze kiezen vormen met elkaar één functionele eenheid om voer mee te malen. Helaas kan er een ruimte in deze functionele rij kiezen komen te ontstaan. Wanneer er een ruimte tussen twee naast elkaar liggende kiezen aanwezig is, noemen we dit een diastase. De problemen ontstaan wanneer hier voer tussen klem komt te zitten en het tandvlees gaat ontsteken (gingivitis) door rottingsbacteriën. In een verder stadium kan ook het kaakbot (parodontitis) gaan ontsteken.

Verschijnselen bij diastasen

We kunnen verschillende verschijnselen zien bij een paard met diastasen. Deze paarden kunnen er in de zomer met weidegang in het gras super uit zien, maar vermageren wanneer ze op stal komen en hun gedroogde ruwvoer krijgen. Daarnaast kunnen ze onder andere uit de mond gaan stinken, proppen van het ruwvoer maken (zie foto), problemen met het bit hebben, en last van terugkerende koliek krijgen.

Vermagerde pony paardengebit dierenarts
Voor het beoordelen van diastasen moet een gebitsverzorger met een spiegel en/of camera (scope) in de mond kijken. Wanneer er niet in de mond gekeken wordt, kunnen ze makkelijk gemist worden en kunnen ze niet goed beoordeeld worden. Op de foto zie je voer samengepakt zitten tussen de kiezen, wat met behulp van een scope in beeld is gebracht

Scopie paardengebit dierenarts

Oorsprong

Diastasen zien we regelmatig bij paarden. Wanneer een paard pijn in de mond heeft en proppen van het voer maakt, wordt dit vaak veroorzaakt door diastasen. Een diastase kan een primaire oorsprong hebben. Hierbij gaat het in de aanleg van de kies al fout. Of de kiezen zijn te ver van elkaar geplaatst, of doordat de voorste en achterste kies in de rij onder een afwijkende hoek groeien. Anders kan een diastase een secundaire oorsprong hebben. Dit kan komen door een verplaatste kies, een extra kies of overgroei van een kies. Kiezen worden iets smaller in omvang richting de wortel. Op deze manier kunnen diastasen bij oudere paarden ook ontstaan wanneer de kiezen verder afslijten. Wanneer we diastasen bij een paard aantreffen, is het heel goed mogelijk dat er verschillende oorzaken zijn.

Er wordt gesproken over een open diastase wanneer de ruimte tussen beide kiezen over de lengte van de gehele zichtbare kroon gelijk is tot aan het tandvlees. Een gesloten of klepdiastase is op het niveau van het tandvlees meer dan twee keer zo ruim in vergelijking met de bovenzijde van de diastase.

Diastase paardengebit dierenarts
Wanneer een tegenoverliggende kies een scherpe overgroei of een grotere richel bevat, kan deze door telkens druk uit te oefenen op de open diastase ervoor zorgen dat deze groter wordt en hier telkens meer voedsel ingedrukt wordt. Bij alle typen diastasen kan voedsel zich ophopen tegen het tandvlees aan. De bacteriën die hier gaan zitten, zullen ook het tandvlees aantasten, wat weker wordt door ontsteking en het voedsel kan ook daarin gedrukt worden. Zo gaat het ontstekingsproces telkens een stukje verder en de tandvleesontsteking kan zich uitbreiden naar een ontsteking van het kaakbot.

Het tandvlees trekt zich terug en de ontsteking zal zich uitbreiden langs de kies. De verbinding van de kies met de tandkas wordt aangetast door de bacteriën, het voedsel en het gevormde tandplak, waardoor de kiezen los kunnen komen te zitten en verloren gaan. Het mag duidelijk zijn dat dit een ontzettend pijnlijke aandoening is voor het paard. Op de foto is ontstoken tandvlees bij de blauwe pijl te zien met holtevorming ten gevolge van de diastase waar voer in vast zat.

Diastase met pocketvorming paardengebit dierenarts

Behandeling

Bij diastasen met parodontitis kan het noodzakelijk zijn om na 3 tot 4 maanden alweer het gebit te laten behandelen. Wanneer er een ontsteking van het tandvlees aanwezig is door het opgehoopte voedsel, zal eerst dit voer tussen de kiezen verwijderd moeten worden. Dit kan gedaan worden door onder hoge druk lucht tussen de kiezen door te blazen of met behulp van een harde dunne waterstraal, wat op de foto hierna aangegeven is. Aangezien het tandvlees ontstoken is, zal het pijnlijk zijn en is het voor het paard prettig om gesedeerd (onder invloed van een roesje) tijdens de behandeling te zijn.

Een niet gesedeerd paard zal in de meeste gevallen niet goed meewerken waardoor de diastase niet goed schoon te maken is. Een eigenaar krijgt vaak gelijk een goede indruk van de ontsteking en pijnlijkheid bij dit schoonmaken, aangezien dit vaak met bloederige uitvloeiing van het ontstoken slijmvlies onder de diastase gepaard gaat.

Spoelen diastase paardengebitdierenarts

Uitbalanceren

De kiezen van een paard zijn hypsodont, ze hebben een hele lange kroon en maar een korte wortel. Het grootste deel van de kroon zit bij het paard in de tandkas. Naarmate het paard ouder wordt, schuift de kies per jaar ongeveer 3 millimeter op de tandkas uit. Afhankelijk van de leeftijd van het paard en de oorzaak van de diastasen is er een kans dat de diastasen verholpen kunnen worden. Bij een jonger paard is het heel goed mogelijk dat wanneer het gebit verder goed uitgebalanceerd blijft worden door een bekwaam gebitsverzorger, de diastase vernauwd en dichtgaat bij het verder uitkomen van de kies uit de tandkas.

Bij het uitbalanceren wordt de druk gelijk verdeeld, waardoor er een evenwicht komt tussen kaakgewrichten, kiezen en tanden. De overdruk zal van de diastase gehaald worden, waardoor deze de kans krijgt om te sluiten met het verder uitkomen van de kies. Wanneer een kies afwijkend onder een verkeerde hoek groeit, zal dit helaas niet mogelijk zijn. Wel is het goed uitbalanceren met en schoonhouden van de diastase ook dan zeker van belang voor het afremmen van het ontstekingsproces. In het filmpje is een klein stukje te zien van het uitbalanceren van het paardengebit. Hierbij is het paard gesedeerd (onder invloed van een roesje) en wordt er gewerkt met goed licht en elektrische apparatuur.

Openboren

Het openboren van diastasen gebeurt een enkele keer. Dit betekent dat er bij een klep-/gesloten diastase de diastase aan de bovenzijde open geboord wordt, waardoor een open diastase ontstaat. Dit is zeker niet zonder risico’s. Ook de kiezen van een paard bevatten pulpa. Er zijn meerdere pulpaholtes in een kies, waar onder andere de bloedvaten en zenuwen van de kies zitten. Bij het openboren van een diastase wil je niet een van deze pulpaholtes open maken. Wanneer je een pulpaholte opent, kan deze infecteren wat pijnlijk is en uiteindelijk tot het verlies van een kies leiden.

Vullen

Het is ook mogelijk om een diastase te vullen. Het idee hiervan is dat er geen voedsel in de diastase kan komen, doordat deze gevuld is met een schone harde kunststof massa. Helaas blijft deze vulling niet altijd even lang zitten, waardoor na het verliezen van deze vulling er weer voedsel kan ophopen in de diastase.

Na het behandelen van een diastase met ernstige tandvlees- of zelfs botontsteking, wordt er meestal wel een pijnstilling met ontstekingsremmer aan het paard gegeven door de dierenarts aangezien het een pijnlijke gebeurtenis is. Een enkele keer zal de dierenarts er voor kunnen kiezen ook antibiotica te verstrekken.

Management

Vaak moet de voeding van een paard met diastasen met parodontitis aangepast worden om zoveel mogelijk het ophopen van voedsel (proppen, foto hieronder) te voorkomen. Met name (voordroog)kuil is niet geschikt voor deze patiënten. Dit voer blijft in de diastase vast zitten en de bacteriën hopen zich hier op.

Proppen paardengebit dierenarts
In de zomer is gras een goede voedingsbron voor deze patiënten. Helaas kan niet elk paard goed tegen onbeperkte weidegang. Voor het bijvoeren van ruwvoer zijn luzerne en kortstengelig hooi een goede optie. In sommige situaties is de voedselopname zo slecht dat het bijvoeren van bijvoorbeeld geweekte bietenpulp en slobber noodzakelijk kan zijn.

Bij een meewerkend paard kan de mond enkele keren in de week uitgespoeld worden door de eigenaar met water en eventueel naspoelen met een lichte chloorhexidine oplossing.
Het tijdig laten behandelen van het gebit is noodzakelijk om het proces af te remmen, hopelijk te stoppen en waar mogelijk volledig te genezen.

Over paardengebit-/dierenarts Sanne Journée
Tijdens mijn studie diergeneeskunde heb ik extra stages en co-schappen gelopen bij Club Hipico la Silla in Mexico, de Singapore Turf Club Racetrack en Texas A&M University. Na mijn afstuderen in 2008 als erkend paardendierenarts aan Universiteit Utrecht, heb ik een jaar als paardendierenarts in Zuid-Afrika aan de Universiteit van Pretoria gewerkt. In Nederland ben ik vervolgens enkele jaren als erkend paardenarts in Friesland werkzaam geweest, waar ik met regelmaat paardengebitten behandelde. In de zomer van 2013 ben ik mijn eigen praktijk in Wyns gestart als Paardengebit Dierenarts met een werkgebied van voornamelijk Friesland, Groningen en Drenthe. In 2014 heb ik het laatste examen van de Nederlandse Vereniging Voor Gebitsverzorging bij het Paard gehaald, waardoor ik mijzelf nu naast erkend paardendierenarts ook erkend gebitsverzorger kan noemen. Door nascholingen en cursussen in binnen- en buitenland blijf ik op de hoogte op het gebied van onder andere de veterinaire gebitsverzorging bij paarden.

0 2380

Een diastase is een ruimte tussen de kiezen en/of tanden van het paard waar voer in kan ophopen, met alle gevolgen van dien. Het is één van de meest onbekende aandoeningen aan het gebit van het paard en daarnaast ook één van de meest pijnlijke. Diastasen, vooral degene in de onderkaak, worden regelmatig over het hoofd gezien, zelfs tijdens een reguliere gebitscontrole. Paarden tonen pijnlijke aandoeningen aan het gebit heel slecht en laten pas problemen zien als de aandoening al in een ver gevorderd stadium is. Het is daarom goed om aandacht te besteden aan deze pijnlijke aandoening.

Wat gebeurt er precies bij een diastase?

Gebitselementen (tanden en kiezen) sluiten in een normaal paardengebit mooi op elkaar aan, er zit geen ruimte tussen. Een diastase is een nauwe ruimte tussen 2 opeenvolgende tanden of kiezen. Hierdoor kan er bij elke kauw-/maalbeweging voer in deze ruimte gedrukt worden en vast komen te zitten. Voer dat vast komt te zitten kan daar gaan rotten. Door het rottingsproces verandert de zuurgraad en komen bacteriën vrij die een ontsteking van het tandvlees kunnen veroorzaken. Als het tandvlees ontsteekt zal het zich langzaam gaan terugtrekken. Een langdurige en in ernst toenemende ontsteking wordt ook wel periodontal disease genoemd. Dit kan uiteindelijk zelfs resulteren in het loslaten van de tand of kies, doordat de bandjes die de kies met het kaakbot verbinden, maar ook het kaakbot en de kies zel,f worden aangetast.

Diastasen kunnen ontstaan door:
  • Hoogteverschil tussen de kiezen, zoals haken en doorgegroeide kiezen
  • Een storing tijdens het wisselen en doorkomen van permanente kiezen
  • Ouderdom (kiezen worden smaller, terwijl de kaak qua grootte gelijk blijft)
  • Als het paard geboren wordt met te veel ruimte tussen de kiezen (zeldzaam)
Welke vorm kan een diastase hebben?

Als de ruimte tussen de kiezen over de gehele hoogte van de kies even breed is, spreken we van een open diastase. De ontsteking valt hier vaak mee, omdat het voer vaak eenvoudig weer uit de ruimte kan. Als de ruimte bij het kauwvlak smaller is dan de opening bij de kieswortel spreken we van een gesloten (of klepvormige) diastase. Dit zorgt voor grotere problemen, omdat het voer hierin vast gaat zitten en kan gaan rotten.

 

Symptomen

De kans is groot dat je paard enige symptomen zal laten zien, omdat diastasen heel pijnlijk kunnen zijn. Denk aan:

  • Afwijkende manier van eten (bijvoorbeeld aan één kant kauwen)
  • Begint wel aan ruwvoer, maar stopt na enkele kauwslagen
  • Soms hoofdschudden of met de tong spelen
  • Proppen van het voer maken
  • ‘Hamsterwang’ door ophopen van voer rond het ontstekingsproces
  • Uit de mond stinken
  • Minder goed verteerde mest, omdat het voer minder goed gekauwd wordt
Diagnose en behandeling

Om goed inzicht te krijgen in het gebit van je paard is een grondige gebitsinspectie door een gespecialiseerde paardentandarts of -gebitsverzorger erg belangrijk. Deze kan het gebit uitgebreid in kaart brengen met behulp van o.a. een mondsperder, spiegel en hoofdlamp. Kiezen kunnen eventueel bekeken worden met een camera (scoop) en/of er kunnen röntgenfoto’s worden gemaakt. Behandeling van diastasen is meestal niet eenvoudig, vindt altijd onder sedatie plaats en wordt bij voorkeur door iemand uitgevoerd die hierin (veel) ervaring heeft. De manier van behandelen zal per paard verschillen. Denk daarbij bijvoorbeeld aan schoonmaken, corrigeren, opvullen, openboren, trekken en/of aanpassen van voeding.

Meer weten over de behandeling en preventie van diastasen? Lees dan hier het volledige artikel Diastasen tussen kiezen van paarden op Paardenarts.nl.

Meer over de auteur:
Jessica Bakker (paardenarts en auteur bij Paardenarts.nl): “Sinds mijn afstuderen aan de Universiteit van Utrecht in januari 2008 ben ik werkzaam als erkend paardendierenarts. De afgelopen jaren ben ik op twee bekende paardenklinieken werkzaam geweest: Het Veterinair Centrum Someren en de Ambulante Kliniek voor Paarden van de Universiteit Utrecht. In Juni 2013 ben ik samen met mijn collega Floor Bernard een mobiele paardenpraktijk gestart in de provincie Utrecht: Paardenpraktijk Utrecht. In onze praktijk houden we ons naast de reguliere gezondheidszorg van het paard veel bezig met de preventieve gezondheidszorg: Voorkomen is namelijk altijd beter dan genezen! Door het delen van kennis en overleg met de eigenaar proberen we gezamenlijk de beste maatregelen voor hun dierbare paard te vinden. Echt maatwerk dus. Gebitsverzorging, merriebegeleiding, voorlichting en het adviseren in o.a. bedrijfsspecifieke wormbestrijdingsstrategieën zijn enkele speerpunten van de praktijk.”

De Hoefslag publiceert wekelijks een actueel artikel van Paardenarts.nl; het onafhankelijke platform voor paardenhouders door paardenartsen waar men (betrouwbare) informatie over paardengezondheid en -welzijn kan vinden. Paardenarts.nl schrijft in samenwerking met paardenartsen en specialisten veterinaire artikelen. Naast de Veterinaire Kennisbank biedt Paardenarts.nl handige tools voor paardenhouders zoals de Paardenarts Locator en de Ent-herinnering. Via een nieuwsbrief en Facebook blijft men op de hoogte van nieuwe en seizoensgerelateerde artikelen.  

Foto: Remco Veurink

0 1920

Vroeger hoefden paarden niet naar de tandarts. Zij hadden zelden of nooit gebitsproblemen. Paarden die slecht wilden eten en/of vermagerden werden vroegtijdig opgeruimd. Tegenwoordig weten we wel beter en roepen we regelmatig de hulp in van de tandarts.

Tandvleesontsteking

Bij de ontwikkeling van de kiezen en het uitbotten gaat het niet altijd goed. Hierdoor sluiten de kiezen soms niet goed tegen elkaar aan en kan er aan met name de tandvleeszijde ruimte ontstaan waar ruwvoer in gepropt wordt (diastasen). Dit gaat rotten en levert tandvleesontsteking op (periodontitis), wat zeer pijnlijk kan zijn. Het paard gaat meer en meer op één kant kauwen en de snijtanden slijten scheef af. Ook kunnen kiezen scheef of uit de rij staan, waardoor ze niet normaal slijten en er haken en scherpe randen ontstaan. De tanden van een paard zijn totaal anders dan die van een mens. Mensen hebben net als vleeseters brachydonte tanden met een lage kroon en een glazuurkap. Het kauwoppervlak is veelal puntig, geschikt om de prooi vast te houden en te verscheuren. Paarden hebben net als herkauwers hypsodonte tanden met een hoge kroon en enamellen die instulpen. Daartussen ligt het dentine en cement, zodat je een ruw kauwoppervlak hebt met harde lamellen en iets minder harde dentine opvulling: een soort molensteen, uitermate geschikt voor het malen van ruwvoer.

Gebroken kies

Kieswortelontsteking

Mensen kunnen gaatjes krijgen door aantasting van de glazuurkap (suikerresten, het ontstaan van tandplaque en verkeerde bacteriegroei.). Paarden krijgen niet zo snel gaatjes. Toch kunnen de kiezen aangetast worden, bijvoorbeeld wanneer de instulpingen van de lamellen (infundibulae) heel diep zijn en er voedsel in blijft zitten rotten. Of wanneer door een steentje een stuk afbreekt en een pulpaholte bloot komt te liggen. Kieswortelontsteking komt nogal eens voor, alhoewel het meestal niet duidelijk is hoe de bacteriën ter hoogte van de wortel komen. Dit wordt in een iets gevorderd stadium meestal wel duidelijk in de vorm van een pijnlijke dikte van de kaak. Soms zijn ze hier behoorlijk ziek van met hoge koorts. Een kieswortelontsteking van de derde, vierde of vijfde kies in de bovenkaak kan ook nog eens een kaakboezemontsteking geven met pus in de kaakholte en uit de neus drainerend. Deze kiezen zijn veelal niet te redden. In een vroeg stadium red je het soms met antibiotica, maar meestal moet de kies eruit. Wanneer op een röntgenfoto duidelijke afwijkingen te zien zijn of er is een duidelijke zwelling ter hoogte van de slechte kies is de diagnose rond. Vaak geeft het klinisch en radiografisch onderzoek onvoldoende zekerheid over welke kieswortel aangetast is, of het slechts één kies betreft etcetera. Dan kan een CT-scan van het hoofd uitsluitsel geven. Dit kan tegenwoordig bij het staande gesedeerde paard.

Routine onderhoud

Tegenwoordig worden kiezen ook meer en meer bij het staande gesedeerde paard getrokken. De belangrijkste redenen om kiezen te verwijderen zijn kieswortelontsteking en ‘losse’ (uitgegroeide of scheef groeiende) kiezen bij oudere paarden. Dit vereist wel enige ervaring. Vroeger werden deze onder algehele narcose ‘gestempeld’. Hierbij heb je echter veel bijkomende schade, doordat je door de schedel en door de bodem van de tandkas heen timmert. Dit kan nog steeds nodig zijn bij jonge paarden met lange kiezen die achterin zitten, maar meestal lukt het ze via de mond te verwijderen. Routinematig onderhoud helpt een normale stand behouden en bevordert gelijkmatig afslijten. Het kaakgewricht, de kiezencassettes en de snijtanden moeten alle drie normaal op elkaar afgestemd zijn. Dit kan worden verstoord door een abnormale stand van de snijtanden (over/ onderbeet) of haken op de eerste/laatste kiezen of abnormale golfvorming in de kiezencassette. Ook de hellingshoek in de snijtanden en de zijdelingse hoek van de kiezen (normaal 10-15 graden) moeten binnen normaalwaarden vallen. Is de mond op alle punten in balans, dan kan het paard goed kauwen en zijn de krachten die op de verschillende onderdelen worden uitgeoefend binnen proporties. Dit voorkomt dat tanden of kiezen verkeerd of overbelast worden, overmatig slijten en dat hun opponenten teveel doorgroeien.

Goed kauwen

Daar komt nog een belangrijk aspect bij. Goed kunnen kauwen is natuurlijk van het grootste belang voor een goede spijsvertering en daarmee de algehele gezondheid. Maar het gaat nog verder wanneer een paard een hoofdstel met bit in de mond moet en allerlei veeleisende inspanningen moet verrichten waarbij de sturing in de mond en de hoofd/halshouding van het grootste belang zijn. Pijn in de mond is funest voor het goed kunnen functioneren van je sportpaard. Hiervan kan al snel sprake zijn door scherpe enamelranden die in de wang of in de tong prikken. Of dominante kiezen of zelfs haken die het voor/achterwaarts bewegen van de kiezencassettes onmogelijk maken wanneer het paard nageeflijk moet zijn. Wolfskiezen moeten sowieso op correcte wijze verwijderd worden en vaak is een (kleine) bitseat een hulp voor een comfortabel zittend bit. Kortom, natuurlijk moeten alle paarden minimaal één keer per jaar naar een goede gecertificeerde gebitsverzorger of indien nodig naar een gespecialiseerde KNO dierenarts. Net als de hoefsmid, ontworming, de zadelpasser etcetera, behoort dit tot standaard preventieve gezondheidszorg in de 21e eeuw.

Tekst en foto’s: Marco de Bruijn en Cathérine Delesalle

dierenkliniek wolvega gebit paard

Vroeger hoefden paarden niet naar de tandarts. Zij hadden zelden of nooit gebitsproblemen. Paarden die slecht wilden eten en/of vermagerden werden vroegtijdig opgeruimd. Tegenwoordig weten we wel beter en roepen we regelmatig de hulp in van de tandarts.

Bij de ontwikkeling van de kiezen en het uitbotten gaat het niet altijd goed. Hierdoor sluiten de kiezen soms niet goed tegen elkaar aan en kan er aan met name de tandvleeszijde ruimte ontstaan waar ruwvoer in gepropt wordt (diastasen). Dit gaat rotten en levert tandvleesontsteking op (periodontitis), wat zeer pijnlijk kan zijn.

Scherpe randen

Het paard gaat meer en meer op één kant kauwen en de snijtanden slijten scheef af. Ook kunnen kiezen scheef of uit de rij staan, waardoor ze niet normaal slijten en er haken en scherpe randen ontstaan.

De tanden van een paard zijn totaal anders dan die van een mens. Mensen hebben net als vleeseters brachydonte tanden met een lage kroon en een glazuurkap. Het kauwoppervlak is veelal puntig, geschikt om de prooi vast te houden en te verscheuren.
Paarden hebben net als herkauwers hypsodonte tanden met een hoge kroon en enamellen die instulpen. Daartussen ligt het dentine en cement, zodat je een ruw kauwoppervlak hebt met harde lamellen en iets minder harde dentine opvulling: een soort molensteen, uitermate geschikt voor het malen van ruwvoer.

Kieswortelontsteking

Mensen kunnen gaatjes krijgen door aantasting van de glazuurkap (suikerresten, het ontstaan van tandplaque en verkeerde bacteriegroei.). Paarden krijgen niet zo snel gaatjes. Toch kunnen de kiezen aangetast worden, bijvoorbeeld wanneer de instulpingen van de lamellen (infundibulae) heel diep zijn en er voedsel in blijft zitten rotten. Of wanneer door een steentje een stuk afbreekt en een pulpaholte bloot komt te liggen.

dierenkliniek wolvega gebit paard

Kieswortelontsteking komt nogal eens voor, alhoewel het meestal niet duidelijk is hoe de bacteriën ter hoogte van de wortel komen. Dit wordt in een iets gevorderd stadium meestal wel duidelijk in de vorm van een pijnlijke dikte van de kaak. Soms zijn ze hier behoorlijk ziek van met hoge koorts.

Kies eruit

Een kieswortelontsteking van de derde, vierde of vijfde kies in de bovenkaak kan ook nog eens een kaakboezemontsteking geven met pus in de kaakholte en uit de neus drainerend. Deze kiezen zijn veelal niet te redden. In een vroeg stadium red je het soms met antibiotica, maar meestal moet de kies eruit.

dierenkliniek wolvega gebit paard

Wanneer op een röntgenfoto duidelijke afwijkingen te zien zijn of er is een duidelijke zwelling ter hoogte van de slechte kies is de diagnose rond. Vaak geeft het klinisch en radiografisch onderzoek onvoldoende zekerheid over welke kieswortel aangetast is, of het slechts één kies betreft etcetera. Dan kan een CT-scan van het hoofd uitsluitsel geven. Dit kan tegenwoordig bij het staande gesedeerde paard.

Routine onderhoud

Tegenwoordig worden kiezen ook meer en meer bij het staande gesedeerde paard getrokken. De belangrijkste redenen om kiezen te verwijderen zijn kieswortelontsteking en ‘losse’ (uitgegroeide of scheef groeiende) kiezen bij oudere paarden. Dit vereist wel enige ervaring. Vroeger werden deze onder algehele narcose ‘gestempeld’. Hierbij heb je echter veel bijkomende schade, doordat je door de schedel en door de bodem van de tandkas heen timmert. Dit kan nog steeds nodig zijn bij jonge paarden met lange kiezen die achterin zitten, maar meestal lukt het ze via de mond te verwijderen.

Routinematig onderhoud helpt een normale stand behouden en bevordert gelijkmatig afslijten. Het kaakgewricht, de kiezencassettes en de snijtanden moeten alle drie normaal op elkaar afgestemd zijn. Dit kan worden verstoord door een abnormale stand van de snijtanden (over/onderbeet) of haken op de eerste/laatste kiezen of abnormale golfvorming in de kiezencassette.

Ook de hellingshoek in de snijtanden en de zijdelingse hoek van de kiezen (normaal 10-15 graden) moeten binnen normaalwaarden vallen. Is de mond op alle punten in balans, dan kan het paard goed kauwen en zijn de krachten die op de verschillende onderdelen worden uitgeoefend binnen proporties. Dit voorkomt dat tanden of kiezen verkeerd of overbelast worden, overmatig slijten en dat hun opponenten teveel doorgroeien.

Goed kauwen

Daar komt nog een belangrijk aspect bij. Goed kunnen kauwen is natuurlijk van het grootste belang voor een goede spijsvertering en daarmee de algehele gezondheid. Maar het gaat nog verder wanneer een paard een hoofdstel met bit in de mond moet en allerlei veeleisende inspanningen moet verrichten waarbij de sturing in de mond en de hoofd/halshouding van het grootste belang zijn.

Pijn in de mond is funest voor het goed kunnen functioneren van je sportpaard. Hiervan kan al snel sprake zijn door scherpe enamelranden die in de wang of in de tong prikken. Of dominante kiezen of zelfs haken die het voor/achterwaarts bewegen van de kiezencassettes onmogelijk maken wanneer het paard nageeflijk moet zijn.

Wolfskiezen moeten sowieso op correcte wijze verwijderd worden en vaak is een (kleine) bitseat een hulp voor een comfortabel zittend bit.

Preventieve zorg

Kortom, natuurlijk moeten alle paarden minimaal één keer per jaar naar een goede gecertificeerde gebitsverzorger of indien nodig naar een gespecialiseerde KNO dierenarts. Net als de hoefsmid, ontworming, de zadelpasser etcetera, behoort dit tot standaard preventieve gezondheidszorg in de 21e eeuw.

Tekst en foto’s: Marco de Bruijn en Cathérine Delesalle

 

http://paardengebitdierenarts.nl/
Sanne Journée schrijft dit artikel over de pijnlijke aandoening EOTRH.

Het gebit van je paard laten controleren kan veel gezondheidsproblemen en rijtechnische problemen voorkomen, ook wanneer je bitloos rijdt. Maar hoe vaak moet een controle eigenlijk en vanaf welke leeftijd?
En misschien wel het belangrijkste: wat mag je verwachten van een kwalitatief goede gebitsinspectie?

Een goede en volledige beoordeling van het gebit kan alleen met een spiegel en goede lichtbron of camera bij een paard wat ontspannen is en zijn hoofd volledig stil houdt. Eigenlijk niet anders dan bij je eigen tandarts die wil dat je hoofd stil ligt en dat je meewerkt. Met veel rust kunnen we ver komen bij een gebitscontrole van de meeste paarden, alleen zal bij een volledige controle en onderzoek van het gebit het paard gesedeerd moeten worden.

Wat is sederen?

Sederen is het toedienen van een anesthesiemiddel waarbij het bewustzijn van het paard verlaagd wordt en het heeft een licht pijnstillende werking. Het paard blijft staan en zal goed meewerken en ontspannen zijn. Wanneer het sedatiemiddel in de bloedbaan van het paard toegediend wordt, kan dit zeer nauwkeurig gedoseerd worden en het werkt al binnen enkele minuten. Meestal is het met een uurtje weer uitgewerkt. Het toedienen via deze route mag alleen door dierenartsen of paraveterinairen onder toezicht van een dierenarts gedaan worden.

Een andere mogelijkheid van sederen is met behulp van een pasta welke in de mond ingegeven moet worden. Deze pasta is door een eigenaar makkelijk te verkrijgen en dit is de enige toegestane manier voor het toedienen van sedatie door een niet-dierenarts. Het sederende effect laat wat langer op zich wachten en het duurt wat langer tot dit uitgewerkt is, maar biedt zeker een goede mogelijkheid voor de meeste paarden om het gebit goed te kunnen controleren.

Waarom sedatie?

Goede sedatie zorgt ervoor dat het paard rustig en zonder stress gedetailleerd bekeken kan worden. Bij een gesedeerd paard kun je goed naar de mogelijkheden en beperkingen van de bewegingen van het gebit kijken en hoe alles op elkaar aansluit, voordat we de mondsperder inbrengen. In het filmpje hieronder is goed te zien hoe we de kaken ten opzichte van elkaar kunnen bewegen bij een gesedeerd paard om de zijwaartse bewegingsmogelijkheid te beoordelen.

Wanneer het paard behandeld moet worden, zal de sedatie ervoor zorgen dat het paard er rustig bij staat en de behandelend persoon in de mond kan kijken, om te zien wat hij aan het doen is.
Waar wordt naar gekeken bij een gebitscontrole?

Aan de eigenaar worden vragen gesteld over het eten, gebruik en gedrag van het paard. Wanneer de behandeling plaatsvindt op de stalling van het paard, wordt gelijk gekeken naar voerresten in de stal. Soms laat je het paard even eten om te kijken op wat voor een manier deze afwijkend eet bij problemen.
De lichaamsconditie wordt beoordeeld en aan het hoofd wordt onder meer gekeken naar de bespiering, vorm, voorhoofdsholte, lymfeklieren, eventuele neusuitvloeiing en kaakgewrichten. Ook de mest kan extra informatie geven bij problemen.

Nadat de snijtanden en de voorwaartse plus zijwaartse bewegingsmogelijkheden van de kaken beoordeeld zijn, zal een mondsperder in de mond aangebracht worden om de slijmvliezen, tong en kiezen afzonderlijk te kunnen aftasten op afwijkingen.

Goede lichtbron

Een mondsperder om de mond open te houden is ook nodig om het achterste deel van de mondholte goed te kunnen beoordelen. Alleen de mondholte aftasten met de handen zal niet voldoende zijn. Het in de mond kijken met een goede lichtbron is nodig om ook de afwijkingen op te sporen welke niet voelbaar zijn. De hoek en de belijning van het kauwvlak van de kiezen worden bekeken. Met de spiegel bekijk je de kiezen aan alle zichtbare kanten. Je kan zien of de kiezen goed op elkaar aansluiten en of er geen ruimten (diastasen) tussen de kiezen met eventuele ontstekingen aanwezig zijn.

Soms missen er kleine fragmenten van kiezen, zijn ze gespleten of zitten er dop- (melkkies) restanten klem welke pijnlijk kunnen zijn voor het paard. De combinatie van voelen en kijken in de mond, inclusief een spiegel en goede lamp maken een gebitscontrole van de mondholte volledig.
Er zijn vele gebitsafwijkingen welke ik met regelmaat tegenkom, zoals zeer scherpe punten aan de zijkant, een trapgebit, golfgebit, doorgegroeide elementen door een ontbrekend tegenover liggend element, grote haken, ontstekingen (periodontitis), etc.

Hoe vaak is een gebitscontrole wenselijk?

Dit hangt af van de leeftijd en of er al problemen ontstaan zijn in de mond. Soms blijkt een paard nog geen verschijnselen van gebitsproblemen te tonen, maar zijn er al wel grotere problemen in de mond aanwezig, Dan kan het verstandig zijn intensiever het gebit te laten controleren en behandelen. Wanneer dit niet het geval is, kan het volgende als leidraad worden gebruikt:

– 2 t/m 5 jaar leeftijd: 2x per jaar controle
– 5 t/m 15 jaar: 1x per jaar controle
– >15 jaar 1 tot 2x per jaar controle

paardentandarts
Op deze foto is een overjet zichtbaar waarbij de boventanden duidelijk over de ondertanden heen steken.

Veulens

Bij een veulen wordt er gekeken of er ook aangeboren afwijkingen in de mond zijn. Zo kan er bijvoorbeeld een overjet aanwezig zijn, waarbij de bovenste snijtanden volledig voor de onderste snijtanden staan.

2 t/m 5 jaar

In deze leeftijdsgroep is er veel activiteit in de paardenmond. Er komen nieuwe tanden en kiezen door en er wordt gewisseld. Wanneer dit onjuist verloopt, kunnen gebitsafwijkingen ontstaan welke grote problemen met zich meebrengen. Een paard kan erg pijnlijk in de mond zijn wanneer een melkelement iets los of klem zit. Dit is vaak de oorzaak van het proppen draaien van het ruwvoer door de paarden uit deze leeftijdsgroep.

Door de halfjaarlijkse controles uit te laten voeren kan er tijdig ingegrepen worden voor een optimaal resultaat. Zeker voordat een paard voor het eerst zijn bit in gaat krijgen is dit belangrijk. Wolfskiezen, scherpe punten en haken willen nogal eens een zeer pijnlijke eerste ervaring met het bit geven.
Onderstaande tabel geeft weer wanneer de elementen doorkomen en wisselen. De nummering van de tanden en kiezen zijn wederom weergegeven op de foto van de paardenschedel.

paardentandarts

Bij paarden tussen de 2 en 4 jaar zien we zogenaamde eruptiecysten ontstaan, zoals op de foto te zien is. Het deel van de kroon wat in de tandkas zit (reservekroon) is erg lang en aan de onderzijde zitten eruptiecysten. De onderrand van de onderkaak gaat hierdoor rondingen laten zien om ruimte te maken voor deze structuren in de kaak. Op de röntgenfoto zien we dat het laagje bot van de onderkaak onder de kies dan heel dun of zelfs aangetast is. Dit verdwijnt vanzelf weer wanneer het paard ouder wordt en het wisselen goed verloopt.

paardentandarts
De pijlen wijzen naar de eruptiecysten in de onderkaak.

Leeftijd > 15 jaar

Vanaf 15 jaar worden er bij paarden vaker gebitsproblemen gezien. Hierbij worden dan ook de paarden mee gerekend die niet met regelmaat goed zijn nagekeken. Bij het oudere paard komen de kiezen minder snel uit de tandkas dan bij het jonge paard. Rond de 20 jaar leeftijd raakt de kroon van de kies op en de wortelpunten komen tevoorschijn in de tandkas.

Afhankelijk van de conditie van het gebit wordt er aangeraden om 1 tot 2 keer per jaar het gebit te laten controleren om het paard zo comfortabel en functioneel mogelijk te houden.

Als paardengebit-dierenarts zie ik vele paardengebitten in de week voorbij komen. Door tijdig problemen te diagnosticeren en te behandelen, kan er veel onomkeerbare schade voorkomen worden. Wanneer gebitten regelmatig gecontroleerd worden op alleen gevoel en niet op zicht met een spiegel en goed licht of orale camera, kan er geen garantie gegeven worden dat er daadwerkelijk geen problemen zijn.

Een tandarts zal ook geen goed werk kunnen verrichten bij een bewegende patiënt en zonder een duidelijke beeldvorming in de mond. Wees kritisch op hoe je paard nagekeken wordt als je kwaliteit verwacht!

Over paardengebit-/dierenarts Sanne Journée
Tijdens mijn studie diergeneeskunde heb ik extra stages en co-schappen gelopen bij Club Hipico la Silla in Mexico, de Singapore Turf Club Racetrack en Texas A&M University. Na mijn afstuderen in 2008 als erkend paardendierenarts aan Universiteit Utrecht, heb ik een jaar als paardendierenarts in Zuid-Afrika aan de Universiteit van Pretoria gewerkt. In Nederland ben ik vervolgens enkele jaren als erkend paardenarts in Friesland werkzaam geweest, waar ik met regelmaat paardengebitten behandelde. In de zomer van 2013 ben ik mijn eigen praktijk in Wyns gestart als Paardengebit Dierenarts met een werkgebied van voornamelijk Friesland, Groningen en Drenthe. In 2014 heb ik het laatste examen van de Nederlandse Vereniging Voor Gebitsverzorging bij het Paard gehaald, waardoor ik mijzelf nu naast erkend paardendierenarts ook erkend gebitsverzorger kan noemen. Door nascholingen en cursussen in binnen- en buitenland blijf ik op de hoogte op het gebied van onder andere de veterinaire gebitsverzorging bij paarden.

0 352

Hoe ouder je paard hoe groter de kans op problemen met het gebit. Tanden en kiezen groeien langzaam vanuit de tandkas naar buiten, de mond in. Daar slijten ze af. Door dit proces raken de tanden en kiezen dus geleidelijk ‘op’.

Hieronder een aantal gebitsproblemen bij het oudere paard.

Symptomen

Gebitsproblemen kunnen opvallen door afwijkend eetgedrag of bijvoorbeeld omdat het paard het bit niet meer aanneemt. Paarden passen zich meestal goed aan aan hun ongemak, waardoor gebitsproblemen vaak pas laat worden opgemerkt. Naarmate de klachten ernstiger worden zullen ze langzamer gaan kauwen, meer gaan knoeien met hun voer en proppen maken van het ruwvoer.

Lange vezels en hele granen in de mest kunnen duiden op problemen met het vermalen van voedsel. Omdat paarden met gebitsklachten minder eten en slecht vermalen voedsel niet goed kan worden verteerd zullen zij vermageren. Let wel op; vermagering kan uiteraard ook andere oorzaken hebben, zoals een worminfectie of PPID.

Snijtanden

Bij oudere paarden zijn afwijkingen aan de snijtanden snel zichtbaar; er kunnen tanden missen of tanden kunnen te lang zijn doorgegroeid, afwijkend zijn afgesleten of niet goed in de mond staan. Ook kan er sprake zijn van ruimten tussen de snijtanden (diastasen), die tot problemen kunnen leiden.

Diastasen bij de snijtanden geven over het algemeen minder problemen dan bij de kiezen, omdat de eigenaar ze zelf schoon kan houden. Bij oudere paarden komt ook EOTRH vaak voor, een aandoening die kan leiden tot pijnklachten en het verlies van tanden en kiezen.

Kiezen

Hoewel er met name in de onderkaak veel tandsteenvorming kan zijn op de ruinen- en hengstentanden en het tandvlees ontstoken kan zijn, komen hier niet vaak afwijkingen aan voor. Oudere paarden kunnen, net als jongere paarden, een schaar- golf- of trapgebit ontwikkelen door ongelijke slijtage van de kiezen.

Daarnaast krijgen geriatrische paarden vaak problemen door diastasen, waarin voer vast kan komen te zitten wat weer kan leiden tot ontstekingen en uiteindelijk tot het verlies van elementen. Te lange kiezen moeten in lengte worden teruggebracht. Wanneer de kies veel langer is dan de andere elementen vergt dit meerdere behandelingen. Bij het afslijten van de kiezen worden deze steeds gladder. Bij behandeling van de kiezen van geriatrische paarden is het dan ook van belang zoveel mogelijk van het maaloppervlak te behouden. Losse en pijnlijke kiezen zullen wel verwijderd moeten worden.

Aangepast voer

Wanneer de kiezen te glad zijn zal een paard aangepast voedsel moeten krijgen, zoals gehakseld hooi of luzerne en/of senioren slobber.

Regelmatig controleren

Het is raadzaam om het gebit van een geriatrisch paard twee keer per jaar te laten controleren op aantasting, ontstekingen en onjuiste afslijting. Door tijdige signalering en behandeling blijft het gebit langer functioneel.

Bron: Hoefslag

Foto: Shutterstock

0 970
tanden, tandarts

Oudere paarden krijgen vaak gebitsklachten. Tanden en kiezen groeien langzaam vanuit de tandkas naar buiten, de mond in, waar ze afslijten. De tanden en kiezen raken dus geleidelijk ‘op’. Hieronder kort een aantal gebitsproblemen bij het oudere paard.

Symptoom: Afwijkend eetgedrag

Gebitsproblemen kunnen opvallen door afwijkend eetgedrag of bijvoorbeeld bij het werken met een bit. Paarden passen zich meestal goed aan aan hun ongemak, waardoor gebitsproblemen vaak pas laat worden opgemerkt. Wanneer de klachten ernstiger worden zullen zij langzamer gaan kauwen, meer gaan knoeien met hun voer en proppen maken van het ruwvoer.

Lange vezels en hele granen in de mest kunnen duiden op problemen met het vermalen van voedsel. Omdat paarden met gebitsklachten minder eten en slecht vermalen voedsel niet goed kan worden verteerd zullen zij vermageren. Let wel op; vermagering kan uiteraard ook andere oorzaken hebben, zoals een worminfectie of PPID.

Aandoeningen

Bij oudere paarden zijn afwijkingen aan de snijtanden snel zichtbaar; er kunnen tanden missen of tanden kunnen te lang zijn doorgegroeid, afwijkend zijn afgesleten of niet goed in de mond staan. Ook kan er sprake zijn van ruimten tussen de snijtanden (diastasen), die tot problemen kunnen leiden. Diastasen bij de snijtanden geven over het algemeen minder problemen dan bij de kiezen, omdat ze door de eigenaar zelf schoon te houden zijn. Bij oudere paarden komt ook EOTRH vaak voor; een aandoening die kan leiden tot pijnklachten en het verlies van tanden en kiezen.

Tandsteen

Hoewel er met name in de onderkaak veel tandsteenvorming kan zijn op de ruinen- en hengstentanden en het tandvlees ontstoken kan zijn, komen hier niet vaak afwijkingen aan voor.

Ongelijke slijtage

Oudere paarden kunnen, net als jongere paarden, een schaar- golf- of trapgebit ontwikkelen door ongelijke slijtage van de kiezen. Daarnaast krijgen oudere paarden vaak problemen door diastasen, waarin voer vast kan komen te zitten wat weer kan leiden tot ontstekingen en uiteindelijk tot het verlies van elementen. Te lange kiezen moeten in lengte worden teruggebracht. Wanneer de kies veel langer is dan de andere elementen vergt dit meerdere behandelingen.

Bij het afslijten van de kiezen worden deze steeds gladder. Bij behandeling van de kiezen van geriatrische paarden is het dan ook van belang zoveel mogelijk van het maaloppervlak te behouden. Losse en pijnlijke kiezen zullen wel verwijderd moeten worden. Wanneer de kiezen te glad zijn zal een paard aangepast voedsel moeten krijgen, zoals gehakseld hooi of luzerne en/of senioren slobber.

Regelmatige gebitscontrole

Het is raadzaam om het gebit van een geriatrisch paard twee keer per jaar te laten controleren op aantasting, ontstekingen en onjuiste afslijting. Door tijdige signalering en behandeling blijft het gebit langer functioneel.

Bron: Hoefslag

Foto: Shutterstock

 

0 1027

Oudere (geriatrische) paarden ontwikkelen vaak gebitsklachten. Tanden en kiezen groeien gedurende het leven langzaam vanuit de tandkas naar buiten, de mond in, waar zij afslijten. Door dit proces raken de tanden en kiezen dus geleidelijk ‘op’. We zullen hieronder kort een aantal gebitsproblemen bij het oudere paard bespreken.

Symptomen bij gebitsproblemen

Gebitsproblemen kunnen opvallen door afwijkend eetgedrag of bijvoorbeeld bij het werken met een bit. Paarden passen zich meestal goed aan aan hun ongemak, waardoor gebitsproblemen vaak pas laat worden opgemerkt. Wanneer de klachten ernstiger worden zullen zij langzamer gaan kauwen, meer gaan knoeien met hun voer en proppen maken van het ruwvoer. Lange vezels en hele granen in de mest kunnen duiden op problemen met het vermalen van voedsel. Omdat paarden met gebitsklachten minder eten en slecht vermalen voedsel niet goed kan worden verteerd zullen zij vermageren. Let wel op; vermagering kan uiteraard ook andere oorzaken hebben, zoals een worminfectie of PPID.

Snijtanden

Bij oudere paarden zijn afwijkingen aan de snijtanden snel zichtbaar; er kunnen tanden missen of tanden kunnen te lang zijn doorgegroeid, afwijkend zijn afgesleten of niet goed in de mond staan. Ook kan er sprake zijn van ruimten tussen de snijtanden (diastasen), die tot problemen kunnen leiden. Diastasen bij de snijtanden geven over het algemeen minder problemen dan bij de kiezen, omdat ze door de eigenaar zelf schoon te houden zijn. Bij oudere paarden komt ook EOTRH vaak voor; een aandoening die kan leiden tot pijnklachten en het verlies van tanden en kiezen.

Kiezen

Hoewel er met name in de onderkaak veel tandsteenvorming kan zijn op de ruinen- en hengstentanden en het tandvlees ontstoken kan zijn, komen hier niet vaak afwijkingen aan voor.

Oudere paarden kunnen, net als jongere paarden, een schaar- golf- of trapgebit ontwikkelen door ongelijke slijtage van de kiezen. Daarnaast krijgen geriatrische paarden vaak problemen door diastasen, waarin voer vast kan komen te zitten wat weer kan leiden tot ontstekingen en uiteindelijk tot het verlies van elementen. Te lange kiezen moeten in lengte worden teruggebracht. Wanneer de kies veel langer is dan de andere elementen vergt dit meerdere behandelingen. Bij het afslijten van de kiezen worden deze steeds gladder. Bij behandeling van de kiezen van geriatrische paarden is het dan ook van belang zoveel mogelijk van het maaloppervlak te behouden. Losse en pijnlijke kiezen zullen wel verwijderd moeten worden. Wanneer de kiezen te glad zijn zal een paard aangepast voedsel moeten krijgen, zoals gehakseld hooi of luzerne en/of senioren slobber.

Regelmatige gebitscontrole

Het is raadzaam om het gebit van een geriatrisch paard twee keer per jaar te laten controleren op aantasting, ontstekingen en onjuiste afslijting. Door tijdige signalering en behandeling blijft het gebit langer functioneel.

Dit artikel is een samenvatting. Meer weten over de behandeling van gebitsproblemen bij oudere paarden en wat je kunt doen om deze te voorkomen? Lees hier het volledige artikel Gebitsproblemen bij de geriatrische patiënt op Paardenarts.nl 

Sanne Journée (paardenarts & auteur bij Paardenarts.nl)
Meer over de auteur: “Tijdens mijn studie diergeneeskunde heb ik extra stages en co-schappen gelopen bij Club Hipico la Silla in Mexico, de Singapore Turf Club Racetrack en Texas A&M University. Na mijn afstuderen in 2008 als erkend paardendierenarts aan de Universiteit Utrecht, heb ik een jaar als paardendierenarts in Zuid-Afrika aan de Universiteit van Pretoria gewerkt. In Nederland ben ik vervolgens 3,5 jaar als erkend paardenarts werkzaam geweest in een gemengde praktijk in Friesland. Hier behandelde ik al met regelmaat paardengebitten. In de zomer van 2013 ben ik mijn eigen praktijk begonnen als Paardengebit Dierenarts vanuit noord Friesland met als werkgebied voornamelijk Friesland, Groningen en Drenthe. In 2014 heb ik het examen van de Nederlandse Vereniging Voor Gebitsverzorging bij het Paard behaald, waardoor ik mijzelf nu naast erkend paardendierenarts ook erkend gebitsverzorger kan noemen.”

De Hoefslag publiceert wekelijks een actueel artikel van Paardenarts.nl; het onafhankelijke platform voor paardenhouders en paardenartsen waar men (betrouwbare) informatie over paardengezondheid en -welzijn kan vinden. Paardenarts.nl schrijft in samenwerking met paardenartsen en specialisten veterinaire artikelen. Naast de Veterinaire Kennisbank biedt Paardenarts.nl handige tools voor paardenhouders zoals de Paardenarts Locator en de Ent-herinnering. Via een nieuwsbrief en Facebook blijft men op de hoogte van nieuwe en seizoensgerelateerde artikelen.  

0 14181

De belangrijkste oorzaak voor het verliezen van tanden en kiezen bij een paard is periodontal disease. Dit is een onstekingsproces, welke voornamelijk voorkomt bij de kiezen en vooral veel bij paarden met diastasen (ruimte tussen twee kiezen of tanden). Periodontal disease komt voor bij paarden van alle leeftijden. Het goed om je bewust te zijn van het risico op deze ziekte bij je paard. De basis voor een succesvolle behandeling is dat er in een vroeg stadium wordt ingegrepen. Het tijdig stellen van een diagnose is dan ook erg belangrijk.

Wat gebeurt er bij periodontal disease precies?

Weefsels welke de tanden en kiezen ondersteunen, zoals tandvlees, cement, maar ook het onderliggende bot, worden door de ontsteking steeds verder aangetast. Kiezen kunnen hierdoor uiteindelijk los komen te zitten, verplaatsen of zelfs verloren gaan.

Verschijnselen die periodontal disease waargenomen kunnen worden zijn bijvoorbeeld:

  • Knoeien met voer, proppen maken
  • Overmatig speekselen/kwijlen
  • Gewichtsverlies
  • Stinken uit de mond, stinkende neusuitvloeiing
  • Problemen hebben met aannemen van het bit
  • Pijn bij aanraking van het hoofd
  • Hoofdschudden

Deze verschijnselen kunnen echter ook overeenkomen bij andere gebitsproblemen. Periodontal disease kan ook nog wel eens leiden tot slokdarmverstopping of koliek.

Oorzaken

Periodontal disease kan verschillende oorzaken hebben. Belangrijkste oorzaak van de ziekte zijn diastasen. Voer komt hierbij klem te zitten in de ruimte tussen twee kiezen, waardoor het kan gaan rotten en het tandvlees ontstoken raakt. Verkeerde bacteriën kunnen de overhand krijgen, waardoor de ontsteking steeds dieper in de weefsels dringt. Ook voeding kan een rol spelen. Zo hebben paarden die voornamelijk gehakseld voer en/of veel krachtvoer krijgen meer last van periodontal disease. Het paardengebit is namelijk gemaakt om veel te malen. Als dit niet mogelijk blijkt doordat het paard te weinig ruwvoer krijgt, dan zal het gebit afwijkend kunnen afslijten. Daarnaast maakt het paard speeksel aan door te kauwen. Dit speeksel bevat weer belangrijke afweerstoffen voor de mond.

Diagnose & behandeling

Het paard kan bij aanhouding van het probleem zijn kauwpatroon hebben aangepast. Het is daarom goed om te kijken naar hoe je paard eet. Voor het stellen van een diagnose zullen de structuren aan de buitenkant van het hoofd bekeken worden, als ook de snijtanden. De paardenarts zal daarna een mondsperder moeten gebruiken om verder in de mond te kunnen kijken. Met behulp van o.a. een sonde, goed licht en een spiegel of scoop (camera) kan de mond worden onderzocht. Ook kan het nodig zijn om röntgenfoto’s te maken om de mate van aantasting onder het tandvlees te onderzoeken. Het succes van een behandeling zal afhankelijk zijn van het stadium van periodontal disease. Tijdige herkenning en behandeling van de ziekte zijn daarbij van groot belang. Het is goed om minimaal één keer per jaar een goede gebitsinspectie te doen, zodat beginnende problemen tijdig kunnen worden opgespoord.

Meer weten over de behandeling en therapie en wat je kunt doen om periodontal disease te voorkomen? Lees hier het volledige artikel Periodontal disease op Paardenarts.nl 

Meer over de auteur:
Sanne Journée (paardenarts en auteur bij Paardenarts.nl): “Tijdens mijn studie diergeneeskunde heb ik extra stages en co-schappen gelopen bij Club Hipico la Silla in Mexico, de Singapore Turf Club Racetrack en Texas A&M University. Na mijn afstuderen in 2008 als erkend paardendierenarts aan de Universiteit Utrecht, heb ik een jaar als paardendierenarts in Zuid-Afrika aan de Universiteit van Pretoria gewerkt. In Nederland ben ik vervolgens 3,5 jaar als erkend paardenarts werkzaam geweest in een gemengde praktijk in Friesland. Hier behandelde ik al met regelmaat paardengebitten. In de zomer van 2013 ben ik mijn eigen praktijk begonnen als Paardengebit Dierenarts vanuit noord Friesland met als werkgebied voornamelijk Friesland, Groningen en Drenthe. In 2014 heb ik het examen van de Nederlandse Vereniging Voor Gebitsverzorging bij het Paard behaald, waardoor ik mijzelf nu naast erkend paardendierenarts ook erkend gebitsverzorger kan noemen.”
De Hoefslag publiceert wekelijks een actueel artikel van Paardenarts.nl; het onafhankelijke kennisplatform voor paardenhouders door paardenartsen waar men (betrouwbare) informatie over paardengezondheid en -welzijn kan vinden. Paardenarts.nl publiceert in samenwerking met paardenartsen en specialisten veterinaire artikelen. Naast de Veterinaire Kennisbank biedt Paardenarts.nl handige tools voor paardenhouders zoals de Paardenarts Locator en de Ent-herinnering. Via een nieuwsbrief en Facebook blijft men op de hoogte van nieuwe en seizoensgerelateerde artikelen.  

Foto: Remco Veurink

0 577

De belangrijkste oorzaak voor het verliezen van tanden en kiezen bij een paard is periodontal disease. Dit is een onstekingsproces, welke voornamelijk voorkomt bij de kiezen en vooral veel bij paarden met diastasen (ruimte tussen twee kiezen of tanden). Periodontal disease komt voor bij paarden van alle leeftijden. Het goed om je bewust te zijn van het risico op deze ziekte bij je paard. De basis voor een succesvolle behandeling is dat er in een vroeg stadium wordt ingegrepen. Het tijdig stellen van een diagnose is dan ook erg belangrijk.

Wat gebeurt er bij periodontal disease precies?

Weefsels welke de tanden en kiezen ondersteunen, zoals tandvlees, cement, maar ook het onderliggende bot, worden door de ontsteking steeds verder aangetast. Kiezen kunnen hierdoor uiteindelijk los komen te zitten, verplaatsen of zelfs verloren gaan.

Verschijnselen die periodontal disease waargenomen kunnen worden zijn bijvoorbeeld:

  • Knoeien met voer, proppen maken
  • Overmatig speekselen/kwijlen
  • Gewichtsverlies
  • Stinken uit de mond, stinkende neusuitvloeiing
  • Problemen hebben met aannemen van het bit
  • Pijn bij aanraking van het hoofd
  • Hoofdschudden

Deze verschijnselen kunnen echter ook overeenkomen bij andere gebitsproblemen. Periodontal disease kan ook nog wel eens leiden tot slokdarmverstopping of koliek.

Oorzaken

Periodontal disease kan verschillende oorzaken hebben. Belangrijkste oorzaak van de ziekte zijn diastasen. Voer komt hierbij klem te zitten in de ruimte tussen twee kiezen, waardoor het kan gaan rotten en het tandvlees ontstoken raakt. Verkeerde bacteriën kunnen de overhand krijgen, waardoor de ontsteking steeds dieper in de weefsels dringt. Ook voeding kan een rol spelen. Zo hebben paarden die voornamelijk gehakseld voer en/of veel krachtvoer krijgen meer last van periodontal disease. Het paardengebit is namelijk gemaakt om veel te malen. Als dit niet mogelijk blijkt doordat het paard te weinig ruwvoer krijgt, dan zal het gebit afwijkend kunnen afslijten. Daarnaast maakt het paard speeksel aan door te kauwen. Dit speeksel bevat weer belangrijke afweerstoffen voor de mond.

Diagnose & behandeling

Het paard kan bij aanhouding van het probleem zijn kauwpatroon hebben aangepast. Het is daarom goed om te kijken naar hoe je paard eet. Voor het stellen van een diagnose zullen de structuren aan de buitenkant van het hoofd bekeken worden, als ook de snijtanden. De paardenarts zal daarna een mondsperder moeten gebruiken om verder in de mond te kunnen kijken. Met behulp van o.a. een sonde, goed licht en een spiegel of scoop (camera) kan de mond worden onderzocht. Ook kan het nodig zijn om röntgenfoto’s te maken om de mate van aantasting onder het tandvlees te onderzoeken. Het succes van een behandeling zal afhankelijk zijn van het stadium van periodontal disease. Tijdige herkenning en behandeling van de ziekte zijn daarbij van groot belang. Het is goed om minimaal één keer per jaar een goede gebitsinspectie te doen, zodat beginnende problemen tijdig kunnen worden opgespoord.

Meer weten over de behandeling en therapie en wat je kunt doen om periodontal disease te voorkomen? Lees hier het volledige artikel Periodontal disease op Paardenarts.nl 

Meer over de auteur:
Sanne Journée (paardenarts en auteur bij Paardenarts.nl): “Tijdens mijn studie diergeneeskunde heb ik extra stages en co-schappen gelopen bij Club Hipico la Silla in Mexico, de Singapore Turf Club Racetrack en Texas A&M University. Na mijn afstuderen in 2008 als erkend paardendierenarts aan de Universiteit Utrecht, heb ik een jaar als paardendierenarts in Zuid-Afrika aan de Universiteit van Pretoria gewerkt. In Nederland ben ik vervolgens 3,5 jaar als erkend paardenarts werkzaam geweest in een gemengde praktijk in Friesland. Hier behandelde ik al met regelmaat paardengebitten. In de zomer van 2013 ben ik mijn eigen praktijk begonnen als Paardengebit Dierenarts vanuit noord Friesland met als werkgebied voornamelijk Friesland, Groningen en Drenthe. In 2014 heb ik het examen van de Nederlandse Vereniging Voor Gebitsverzorging bij het Paard behaald, waardoor ik mijzelf nu naast erkend paardendierenarts ook erkend gebitsverzorger kan noemen.”
De Hoefslag publiceert wekelijks een actueel artikel van Paardenarts.nl; het onafhankelijke kennisplatform voor paardenhouders door paardenartsen waar men (betrouwbare) informatie over paardengezondheid en -welzijn kan vinden. Paardenarts.nl publiceert in samenwerking met paardenartsen en specialisten veterinaire artikelen. Naast de Veterinaire Kennisbank biedt Paardenarts.nl handige tools voor paardenhouders zoals de Paardenarts Locator en de Ent-herinnering. Via een nieuwsbrief en Facebook blijft men op de hoogte van nieuwe en seizoensgerelateerde artikelen.  

Foto: Remco Veurink

HOEFSLAG ACADEMY

Volg ons!

100,090FansLike
6,925VolgersVolg
1,451Youtube abonneesAbonneer