praktijk
Handvat voor ondernemer
De Arbocatalogus is nog vrijwel onbekend bij de hippisch ondernemer. De kans is groot dat het plan, dat op Horse Event werd ondertekend, per 1 januari van kracht gaat. Hoefslag zette de punten op een rij, zodat de ondernemer niet voor verrassingen komt te staan bij een ongeval of als de arbeidsinspectie op de stoep staat.
Tekst: Lilian Haarmans
Meer ruimte en verantwoordelijkheid om zelf invulling te geven aan de wijze waarop werkgevers en werknemers binnen hun branche aan de wetten voldoen, dat houdt de in 2007 hernieuwde Arbo-wet in. De FNRS, FNHO, LTO, FNV bondgenoten en CNV Bedrijvenbond pakten hun kans en stelden in 2007 een Arbocatalogus voor de hippische branche op. Volgens Bert van Veldhuisen, veiligheidsdeskundige bij de FNRS en voorzitter van de Klankbordgroep Arbocatalogus Paardenhouderij komt de Arbocatalogus niet geheel uit de lucht vallen. 'Die algemene Arbo-regels liggen er al sinds 1995, daar moest de hippische ondernemer al aan voldoen. Deze hernieuwde Arbo-wet heeft het voordeel dat sectoren zelf een oplossingenboek mogen opstellen om risico's voor veiligheid en gezondheid aan te pakken. De Arbocatalogus is voor de hippische ondernemer een keuzehulp en dient tevens als handvat voor veilig werken in een bedrijf. Geen regels dus, maar oplossingen in de vorm van tips aangeboden. Juridische taal is bewust vermeden', benadrukt Van Veldhuisen. Waarom de hippische ondernemer nog niet of nauwelijks op de hoogte is van 'het boekje'? 'Ik denk dat het niet een eerste prioriteit is.'
Aanpassing
In de Arbocatalogus staan doelvoorschriften aangepast op de paardenbranche. In sectoren waar vanaf 2010 geen Arbocatalogus bestaat, hanteert de arbeidsinspectie zijn eigen uitgangspunten. Van Veldhuisen noemt twee aanpassingen die afwijken van de bestaande normen: 'Na een ongeval met een kind in een stapmolen werden Kamervragen gesteld. De Voedsel en Waren Autoriteit (WVA) en de arbeidsinspectie zijn toen een onderzoek gestart. In de Arbo-wet en NEN normen staan bepaalde eisen. Bijvoorbeeld dat een hekwerk 2.20m moet zijn. Als branche hebben wij geadviseerd dat een hek van de stapmolen met een hoogte van 1.80m veiliger is. De paarden kunnen dan over de omheining kijken. Het tweede voorbeeld is dat het maximum tilgewicht volgens de Arbo-wet 23 kilo mag bedragen. Een zak voer weegt al 25 kilo. Omdat tillen continue gebeurt, hebben wij gepleit voor een aanpassing van het maximum tilgewicht.' Dit wordt dan wel verduidelijkt met til-instructies.
Zorgplicht
'Ondernemers hebben een zorgplicht voor hun personeel. Dat behoort tot het ondernemerschap', wijst Van Veldhuisen op de wetgeving. 'Maar er geldt ook een zorgplicht voor derden die op het bedrijf komen, zoals een hoefsmid of een bezoeker. Als er volgens de Arbocatalogus gewerkt wordt, heeft de ondernemer richtlijnen om te voldoen aan de wet en regelgeving bij ongevallen van derden. Het bedrijf kan dan minder snel aansprakelijk worden gesteld. Een voorbeeld: Veiligheidsschoeisel wordt in de bouw al jaren gedragen. Dezelfde regels gelden ook voor de paardenhouderij. Het gebeurt nog te vaak dat een paard van zeshonderd kilo wordt gepoetst met teenslippers of gympen aan. Een hippische ondernemer moet er toch niet aan denken dat een werknemer met een verbrijzelde voet thuis komt te zitten, terwijl dit met veiligheidsschoenen eenvoudig voorkomen had kunnen worden. Laten we dan maar nog niet praten over de gevolgen als een letseladvocaat wordt ingeschakeld. Maar de werknemer heeft ook zijn verantwoordelijkheid betreft veilig werken.'
Knelpunten
Van Veldhuisen erkent dat er enige knelpunten in de uitvoering van de vernieuwde Arbo-wet zijn. 'De grote vraag is hoe het plan gedragen gaat worden. De Arbocatalogus heeft zeker enige opstarttijd nodig. Gaan de ondernemers en werknemers er daadwerkelijk mee aan de slag? Vanuit de FNRS kom ik bij bedrijven voor het veiligheidscertificaat en de Risico Inventarisatie & Evaluatie. Dan pak ik in de toekomst automatisch de Arbocatalogus erbij. Nu er handvaten worden uitgereikt om te voldoen aan de wet en regelgeving kan het een revolutie teweeg brengen. De ondernemer moet bewust worden van gevaren en verantwoordelijkheden, op ieder paardenbedrijf komen veel mensen, van kinderwagen tot rolator.'
Inventarisatie
De ondernemer begint met een risico-inventarisatie. 'Waar zijn in mijn bedrijf de gevaarlijke situaties, waar houd ik mij niet aan de regels? Is veel duwen en trekken een probleem? Krijg ik de kruiwagen niet over de hoge drempel?' Na het besturen van de catalogus en de risico-inventarisatie merkt de ondernemer misschien dat hij nog moet investeren in veiligheid. 'We jagen de ondernemers niet op kosten. Als hij nog niet voldoet aan de wetgeving, heeft hij al jaren met het geluk aan zijn zijde geld bespaard. Dat had hij al kunnen uitgeven om veiligheid te garanderen', vindt Van Veldhuisen. |
Voeren en uitmesten
De Arbocatalogus biedt de ondernemer een aantal oplossingen om te voldoen aan de regelgeving. Bij elke taak wordt de gewenste situatie en maatregel uitgelegd. 'Zwaar werk moet worden vervangen door machines en voerwagens', zegt Van Veldhuisen. Het voeren is een dagelijks terugkomende werkzaamheid, waarbij veel geduwd en getrokken wordt. Een grote baal ruwvoer (ongeveer 300 kg) wordt op een platte kar geladen en vaak handmatig voortbewogen. Bij duwen en trekken bestaat het risico dat het gebied onder in de rug te zwaar belast wordt. De Arbocatalogus adviseert een kruiwagen met twee of meer wielen te gebruiken. Een elektrische wagen is ook een optie voor het verplaatsen van ruwvoer op een platte kar. Uitmesten van strostallen is relatief zwaar lichamelijk werk. 'De ideale situatie is een stal met uitschuifbare tussenwanden, waar men kan uitmesten met een bobcat of een mini shovel', adviseert van Veldhuisen. Daarnaast schrijft de arbocatalogus ergonomisch gereedschap voor bij het handmatig instrooien en uitmesten.
Oplossingen Arbocatalogus
- Lichamelijke ontlasting: kruiwagens met minimaal twee wielen, voerwagens met minimaal vier wielen, kruiwagen met afkiepbare bak, strowagen vierwielig, verrijdbare zadelhulp.
- Bij het verplaatsen van voerkarren en kruiwagens moet de stal vrij zijn van obstakels, hellingen, drempels, ongelijke vloeren en richels.
- Veiligheid in de omgang met paarden: stevig veiligheidsschoeisel met een slipvrij profiel, veiligheidshelm bij dekking hengst (ook op het fatoom). Op stallen met een veiligheidscertificaat moeten de paarden worden opgezadeld op de poetsplaats.
- Ventilatie en stofvrij: Opstrooien met stofkapje op.
- Werk met een CE-gemarkeerde machine / kleine shovel.
De risico-inventarisatie is te vinden op www.fnrs.nl/ondernemers > veiligheid en arbo. De Arbocatalogus zal na goedkeuring te vinden zijn via de site van de FNRS.
